III SA/Gd 347/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 listopada 2016 r. odmawiającą przyznania J. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2016, poz. 1518 ze zm.) W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pomimo, iż J. K. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym synem, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być wnioskującemu przyznane, z uwagi na ustalone wobec wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej. Zgodnie bowiem z art. 17 ust 5 lit a cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo, między innymi - do renty. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w której szczegółowo opisał sytuację życiową, finansową i zdrowotną swojej rodziny. Skarżący wskazał, że 27-letni syn A., nad którym skarżący sprawuje opiekę, nie porusza się samodzielnie, bowiem dotknięty jest spastycznym porażeniem czterokończynowym i nie widzi, co spowodowane jest ślepotą korową. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności A. zostało wydane na stałe, a przecież nie oddaje to obrazu potrzeb związanych z całodobową opieką nad synem, mierzącym ponad 180 cm wzrostu. Czteroosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się obecnie z emerytury żony w wys. mies.1170, 70 zł, renty syna 644, 63 zł oraz renty skarżącego w wysokości 793, 22 zł. Młodsza córka kończy studia. Tak więc na utrzymanie czteroosobowej rodziny skarżący może przeznaczyć po 652, 14 zł miesięcznie na osobę, co biorąc pod uwagę niepełnosprawność syna i jego potrzeby, jest sumą pozwalającą tylko na podstawową egzystencję. Skarżący podkreślił, że przyznana mu renta jest rentą częściową, gdyż stan zdrowia skarżącego został uznany przez ZUS na pozwalający na wykonywanie pracy. ZUS wyliczył skarżącemu podstawę wymiaru renty na 1690, 30 zł, ale w związku z możliwością podjęcia zatrudnienia zmniejszył tę podstawę do 924 zł. Skarżący nie może jednak podjąć zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad synem, wymagającym całodobowej pomocy. Skarżący chciałby zamiast renty w wysokości 793, 22 zł, móc pobierać wyższe świadczenie pielęgnacyjne (1400 zł), o czym poinformował MOPS w [...], deklarując chęć rezygnacji z pobierania renty, ponieważ rozumie, że nie może pobierać równocześnie obu świadczeń. Skarżący rozumie, że przepisy ustawy są jednoznaczne i świadczenie nie mogło być przyznane, pomimo, że syn wymaga stałej opieki, w związku z czym skarżący nie może pracować. Stan zdrowia skarżącego umożliwia pracę, a sytuacja materialna rodziny zmusza do podjęcia zatrudnienia, lecz skarżący nie może zostawić syna bez opieki. W ocenie skarżącego w powyższych okolicznościach budzą się wątpliwości, czy art. 17 ust. 5 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją. Jedynym powodem nie przyznania świadczenia jest bowiem otrzymywanie przez skarżącego renty. Skarżący czuje się z tego powodu dyskryminowany, szczególnie, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie rozróżnia renty pełnej i renty częściowej, która przyznawana jest rencistom, ocenianym przez ZUS jako osoby mogące pracować, w związku z czym otrzymują jedynie część należnego świadczenia rentowego. Skarżący zwrócił się do Sądu z pytaniem, czy fakt, że skarżący ma obniżone świadczenie rentowe, nie powoduje konieczności rekompensaty za rezygnację z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym synem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, między innymi, że wyrokując, sądy administracyjne nie mogą kierować się zasadami celowości czy słuszności, co zresztą, jak wynika z treści skargi, jest dla skarżącego zrozumiałe. Skarżący bowiem nie kwestionuje ustaleń faktycznych organów obu instancji, ani nie stawia zarzutu naruszenia prawa materialnego. W skardze podniesiono zarzut niekonstytucyjności czy też – niesprawiedliwości przepisu art. 17 ust. 5 pkt. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczającego, w ujęciu skargi, bezzasadnie, konkretne grono osób, z grona mogących uzyskać świadczenie pielęgnacyjne w zamian za rezygnację z zatrudnienia w celu opiekowania się bliską niepełnosprawną osobą jedynie z tej przyczyny, że opiekun ma ustalone prawo do (szeroko rozumianego) zabezpieczenia społecznego w postaci – jak w tym przypadku - prawa do renty inwalidzkiej, której wysokość jest niższa, niż świadczenie. Taką sytuację skarżący odczuwa jako niesprawiedliwą, a nawet – dyskryminującą i w skardze zawarty został wniosek (postulat) o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o konstytucyjność przepisu (normy ) art.17 ust. 5 pkt. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednak sąd w składzie orzekającym nie dostrzegł takiej potrzeby mając na uwadze, co następuje. Przepisy przewidujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowią, że: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, /.../- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.(art.17 ust. 1) /...../, Jednak ust. 5 cyt. przepisu przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) 18 (uchylony); 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Z powyższego jednoznacznie wynika, że z woli ustawodawcy możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidziana została jedynie tym osobom, które – w celu sprawowania opieki - na przykład nad niepełnosprawnym dzieckiem – zrezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie przysługuje ani im, ani podopiecznemu żadne z w/w świadczeń. Wbrew zarzutowi skargi nie jest to, zdaniem sądu w składzie orzekającym, "bezzasadne wykluczenie konkretnego grona osób i jednoczesne pozbawienie niepełnosprawnych opieki ". Zatem zarzuty podnoszone w skardze mogłyby być kierowane jedynie pod adresem ustawodawcy, który omawianymi przepisami zadecydował o wprowadzeniu w/w rozwiązań. Kwestia ta jednak nie mogła być przedmiotem rozważań sądu, jako wykraczająca poza właściwość sądu administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że kwestionowanie postanowień ustawowych pozostaje poza kognicją sądu. Przypomnieć wypada o zasadzie legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP i przyjętej w procedurze administracyjnej (art. 6 kpa), zgodnie z którą organy władzy publicznej zobowiązane są do działania wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W sprawie niniejszej, rozpatrując wniosek skarżącego z dnia 18 października 2016 r., organy orzekające ustaliły, że A. K. ur. 11.08.1990 r. w [...] zaliczony został orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dn. 5.01.2015 r. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, że opiekę nad synem sprawuje ( również) skarżący J. K., który ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej ([...]) i pobiera to świadczenie od 25.10.2004 r. w wysokości – od marca 2016 r. - 793,22 zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy organy obu instancji zgodnie orzekły, że nie został spełniony jeden z warunków przewidzianych wyżej przytoczonymi przepisami, tzn. – skarżący ma ustalone prawo do renty inwalidzkiej, co wyklucza możliwość przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 p.p.s.a., nie stwierdziwszy, by zaskarżone decyzja i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji naruszały prawo skargę, jako nieuzasadnioną oddalił, o czym orzeczono, jak w sentencji. -