III SA/Gd 356/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. G. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 14 kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty z dnia 23 stycznia 2004 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury w B. decyzją z dnia 19 lipca 2002 r. nr [...] nadał R. G. stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Starosta pismem z dnia 11 grudnia 2003 r., powołując się na treść art. 9 h ustawy – Karta Nauczyciela, zwrócił się do Kuratora Oświaty o unieważnienie decyzji nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego R. G. W uzasadnieniu wskazał, iż kontrola przeprowadzona w Powiatowym Młodzieżowym Domu Kultury w B. wykazała, że nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego R. G. nastąpiło z naruszeniem przepisów o kwalifikacjach. W odpowiedzi Dyrektor Wydziału Kadr i Organizacji Kuratorium Oświaty w G. pismem z dnia 13 stycznia 2004 r. wskazał, że zgodnie z treścią art. 9b ustawy – Karta Nauczyciela unieważnienie decyzji nadania R. G. stopnia nauczyciela kontraktowego należy do kompetencji Starosty. Decyzją z dnia 23 stycznia 2004 r. nr [...] Starosta, powołując się na art. 9b ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 k.p.a. stwierdził nieważność aktu nadania R. G. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w placówkach oświatowo – wychowawczych posiada m.in. osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne albo studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która posiada ponadto przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Organ podniósł, iż R. G. w dniu postępowania kwalifikacyjnego, to jest 4 lipca 2002 r. nie posiadała wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela, gdyż legitymuje się dyplomem licencjata w zakresie specjalności edukacji wczesnej oraz dyplomem magistra pedagogiki, a zatem nie posiada kwalifikacji do zajmowania stanowiska organizatora imprez w Powiatowym Młodzieżowym Domu Kultury w B. W odwołaniu R. G. podniosła, że Dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury dopuszczając ją do odbycia stażu na stopień nauczyciela kontraktowego a następnie nadając stopień nauczyciela kontraktowego ustalił, iż ukończone przez nią studia licencjackie w zakresie edukacji wczesnej oraz ukończone studia na kierunku pedagogika są zbliżone do rodzaju prowadzonych przez nią zajęć dydaktyczno-wychowawczych z dziećmi w wieku 7-9 lat oraz organizowaniem imprez kulturalno-oświatowych. Uprawnienie do ustalenia tego, czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć przyznawało dyrektorowi rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia. Dopiero - jak podniosła R. G. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli przywróciło prawo dokonywania ustaleń w tym zakresie kuratorom oświaty. W związku z tym w ocenie R. G. organ pierwszej instancji bezpodstawnie kwestionuje jej kwalifikacje, skoro w dacie odbywania przez nią stażu obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej. Nadto podniosła, iż w czasie kontroli jaką przeprowadziła w Młodzieżowym Domu Kultury wizytator z Kuratorium Oświaty w G. nie stwierdzono niezgodności posiadanych przez nią kwalifikacji z zajmowanym stanowiskiem. Rozpoznając odwołanie skarżącej Kurator Oświaty decyzją z dnia14 kwietnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 9b ustawy - Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu nadania R. G. stopnia nauczyciela kontraktowego, warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego było spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie. Następnie organ powołując się na treść § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia wywiódł, iż R. G. w dniu uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego legitymowała się dyplomem licencjata w zakresie specjalności edukacji wczesnej oraz dyplomem magistra na kierunku pedagogika, a zatem w świetle powołanego przepisu nie posiadała wymaganych kwalifikacji do prowadzenia w Młodzieżowym Domu Kultury zajęć z plastyki i fotografii oraz organizowania imprez. W tej sytuacji wydanie aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego naruszyło przepisy o kwalifikacjach. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż w akcie nadania stopnia nauczyciela kontraktowego nieprawidłowo został powołany art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Zgodnie z treścią tego przepisu nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 6 kwietnia 2000r. na podstawie umowy o pracę, którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego. Jednak powołany przepis nie miał zastosowania, gdyż w dniu 6 kwietnia 2000 r. R. G. nie pozostawała w stosunku pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że w okresie odbywania stażu w myśl obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia wymagania kwalifikacyjne dla instruktora w Młodzieżowym Domu Kultury nie były określone, ani wymienione, w związku z czym można było mówić jedynie o kwalifikacjach zbliżonych lub potrzebnych w danej placówce. Mając na uwadze brzmienie § 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury ustalił, iż skarżąca posiada wykształcenie zbliżone do rodzaju prowadzonych zajęć i przygotowanie pedagogiczne. Następnie skarżąca wskazała, że dopiero § 1 pkt 4 kolejnego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, kompetencje do ustalania czy dany kierunek studiów jest zbliżony do rodzaju prowadzonych zajęć zostały przekazane kuratorom oświaty. Jednakże w rozporządzeniu tym – jak podniosła skarżąca brak jest określenia jakie wykształcenie i kwalifikacje powinien posiadać instruktor w Młodzieżowym Domu Kultury. Również organ odwoławczy nie określił takich kwalifikacji. Nadto skarżąca podniosła, iż przepis § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r., który powierza kuratorom oświaty ustalanie kwalifikacji wymaganych do pracy nauczyciela został uchylony przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2004 r. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie ze względów w niej wskazanych. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Prowadząc postępowanie administracyjne organy są obowiązane do przestrzegania przepisów dotyczących ich właściwości (rzeczowej i miejscowej – art. 19 k.p.a.), bowiem decyzja wydana z naruszeniem takich przepisów jest nieważna, jak to wynika z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepisy o właściwości mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący i naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. W myśl art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. nr 118, poz. 1112 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, nauczycielom spełniającym warunki, o których mowa w ust. 1, oraz nauczycielom zatrudnionym w trybie art. 9a ust. 3, w drodze decyzji administracyjnej, stopień awansu zawodowego nadawał - nauczycielowi stażyście stopień nauczyciela kontraktowego - dyrektor szkoły. Z kolei z ust. 6 tego przepisu wynikało, że w przypadku niespełnienia przez nauczyciela warunków, o których mowa w ust. 1, dyrektor szkoły lub właściwy organ, o którym mowa w ust. 4 pkt 2-4, odmawiał nauczycielowi, w drodze decyzji administracyjnej, nadania stopnia awansu zawodowego. Natomiast ust. 7 art. 9 b stanowił, iż organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach, o których mowa w ust. 4 pkt 1-3 oraz ust. 6, jest odpowiednio - w stosunku do dyrektora szkoły - organ prowadzący szkołę. Powołując się na cytowany przepis decyzję w pierwszej instancji w przedmiocie unieważnienia aktu nadania stopnia awansu zawodowego R. G. wydał Starosta, zaś odwołanie skarżącej rozpoznawał Kurator Oświaty, powołując się na treść art. 9b ust. 4 pkt 2 ustawy – Karta Nauczyciela. Jednakże ustawa Karta Nauczyciela zawiera regulację szczególną jaką jest art. 9h. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że nadzór nad czynnościami podejmowanymi w postępowaniu o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego przez dyrektorów szkół, organy prowadzące szkoły oraz komisje, o których mowa w art. 9g ust. 1 i 2 - sprawuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Z ust. 2 tego przepisu wynika zaś, że czynności, o których mowa w ust. 1, podjęte z naruszeniem przepisów ustawy, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli lub przepisów o zasadach odbywania stażu, rodzaju dokumentacji załączanej do wniosku nauczyciela o postępowanie kwalifikacyjne lub egzaminacyjne, zakresie wymagań kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych, trybie i zasadach działania komisji, są nieważne. Nieważność czynności stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, odpowiednio organ sprawujący nadzór pedagogiczny lub właściwy minister. W świetle powyższego, skoro w niniejszej sprawie zakwestionowano decyzję o nadaniu skarżącej stopnia awansu zawodowego jako podjętą z naruszeniem przepisów o kwalifikacjach nauczycieli, to w myśl art. 9 h ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności owej decyzji upoważniony był organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Z treści § 3 Statutu Powiatowego Młodzieżowego Domu Kultury im. [...] w B. wynika wyraźnie, że organem sprawującym nadzór pedagogiczny jest Kurator Oświaty. Oznacza to, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji Dyrektora Młodzieżowego Domu Kultury w B. z dnia 2 stycznia 2004 r. pochodząca od Starosty została wydana przez organ niewłaściwy, co stanowi jedną z przesłanek skutkujących nieważność decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Tym samym również odwołanie R. G. zostało rozpatrzone przez organ niewłaściwy. Wskazać nadto należy, iż organ pierwszej instancji w sentencji decyzji stwierdza nieważność decyzji nr [...] z dnia 4 lipca 2002 r., podczas gdy owa decyzja została wydana w dniu 19 lipca 2002 r., zaś z dnia 4 lipca 2002 r. pochodzi jedynie zaświadczenie o zdaniu egzaminu przez R. G. W świetle powołanych regulacji prawnych zaskarżone decyzje należy uznać za wadliwe w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności, gdyż nie zostały podjęte przez właściwe organy. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art.134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny mieć na uwadze powyższe rozważania co do wykładni art. 9 h ustawy Karta Nauczyciela. Wobec powyższego przedwczesne jest ocenianie zarzutów skargi. Wobec uwzględnienia skargi na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.