III SA/Gd 36/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie rejestracji pojazdu w części dotyczącej zwrotu opłaty za kartę pojazdu oddala skargę. J. U. pismem z dnia 21 marca 2006 r. skierowanym do Prezydenta Miasta [...] wniósł o zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu, tj. kwoty 470 zł, którą uiścił rejestrując w 2004 r. samochód osobowy. W odpowiedzi na przedmiotowe pismo podpisane przez Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta G. wskazano, iż organ administracji nie ma podstaw prawnych do swobodnego określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu, zwrotu jej części bądź też odmowy zwrotu. Tym samym osoba, która uiściła opłatę może dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. Następnie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2006 r. Prezydent Miasta [...] wznowił postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu J. U. w części dotyczącej opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, a decyzją z dnia 11 stycznia 2007 r. orzekł o odmowie uchylenia decyzji w sprawie rejestracji w części dotyczącej przedmiotowej opłaty. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ I instancji odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. wskazał, iż zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu nie stanowił w żadnej mierze podstawy prawnej decyzji o rejestracji. Z kolei ewentualna nowa decyzja o rejestracji odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej. Powyższa decyzja została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji w dniu 15 czerwca 2007 r. wydał ponownie postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji pojazdu w części dotyczącej pobranej opłaty za kartę pojazdu. Następnie w dniu 26 czerwca 2007 r. wydana została decyzja odmawiająca uchylenia decyzji w sprawie rejestracji pojazdu. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał m.in., iż karta pojazdu jest częścią decyzji o rejestracji pojazdu. Karta ta wydawana jest zaś dopiero po uiszczeniu stosownej opłaty. W przedmiotowej sprawie jedynym rozstrzygnięciem jakie mogłoby zapaść w toku administracyjnym będzie decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej. Stronie przysługuje z kolei droga postępowania sądowego. W postępowaniu przed sądem powszechnym może się ona ubiegać o zwrot uiszczonej opłaty, co potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 stycznia 2007 r. Po rozpoznaniu odwołania J. U. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w I instancji. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie w oparciu o poglądy orzecznictwa organ odwoławczy wskazał, iż zwrot nadpłaty lub odmowa zwrotu nadpłaty odnoszą się do obowiązku publicznoprawnego i stanowią czynność materialno – techniczną. Tym samym osoba, która uiściła 500 zł opłaty za wydanie karty pojazdu może kwestionować ewentualną czynność materialno – techniczną przed sądem administracyjnym. Nadto w przypadku odmowy zwrotu opłaty uiszczonej w oparciu o przepis zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny uprawnionemu przysługuje roszczenie o charakterze cywilnoprawnym, którego można dochodzić przed sądem powszechnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J.U. wskazał, iż organ I instancji pomimo złożenia wniosku o zwrot zawyżonej opłaty w marcu 2006 r. do dnia dzisiejszego konsekwentnie odmawia zwrotu pieniędzy. Z kolei decyzja wydana przez organ odwoławczy jest dla niego niezrozumiała. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze zauważyć należy, iż obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje po wszczęciu indywidualnego postępowania administracyjnego, którego inicjacja ma na celu rejestrację pojazdu. Samej rejestracji pojazdu dokonuje właściwy organ administracji publicznej m.in. w następstwie pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu. Karta pojazdu jako dokument jest więc nierozerwalnie związana z decyzją o zarejestrowaniu pojazdu. Do opłaty tej, mającej charakter opłaty administracyjnej z oczywistych względów zastosowanie mają przepisy art. 261 § 1 i n. k.p.a. Z kolei z uwagi na dyspozycję art. 2 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) wyłączona jest możliwość uznania, iż opłata ta stanowi daninę publiczną do której to stosować należy przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Sąd w niniejszym składzie w całej rozciągłości uznaje pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (I OPS 3/07, vide: CBOiS,www.nsa.gov.pl) w świetle którego obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter obowiązku administracyjnego przy czym o obowiązku tym (z uwagi na konieczność wydania decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu) właściwy organ administracji nie może rozstrzygać w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli tak to automatycznie wyłączona jest możliwość wznowienia postępowania, którego celem byłoby na przykład ponowne określenie wysokości opłaty. Drugim aspektem pozostaje kwestia skutku wspomnianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ administracji publicznej w następstwie wniosku skarżącego. Data 1 maja 2006 r. została przez Trybunał Konstytucyjny przyjęta jako data utraty mocy przez § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, poz. 1310). Z tym też dniem nastąpiło uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu, określającego wysokość opłaty. Owa niekonstytucyjność stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego istnieje więc od momentu wejścia w życie zakwestionowanego przepisu, a nie od daty wydania określonego wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność. Reasumpcja powyższych rozważań prowadzi do konkluzji, iż w następstwie wniosku skarżącego z dnia 21 marca 2006 r. organ winien był podjąć akt lub czynność dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa (vide: art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględniając bezwzględnie okoliczność, iż przepis rozporządzenia określający wysokość opłaty został uznany za niezgodny z Konstytucją RP "od momentu jego wejścia w życie". Wniosek skarżącego o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty za kartę pojazdu spowodował tym samym konieczność odniesienia się przez organ nie do decyzji o rejestracji pojazdu ale jedynie do kwestii opłaty, tj. obowiązku administracyjnego wynikającego z przepisu prawa. Tymczasem organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w części dotyczącej pobrania opłaty za kartę pojazdu co z oczywistych względów było nieprawidłowe. Po decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 maja 2007 r. nastąpiło zaś nieuprawnione wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (w sytuacji gdy postępowanie w przedmiocie wznowienia było w toku) i w konsekwencji ponowne wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji w sprawie rejestracji pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie, co w ocenie Sądu było rozwiązaniem w pełni słusznym, porządkującym stan przedmiotowej sprawy. Unicestwiono bowiem całe postępowanie wznowieniowe, które z przyczyn wyżej przedstawionych nie mogło się toczyć. Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzja spowodowała zaś stan rzeczy korzystny dla skarżącego. W jej świetle organ I instancji ma obowiązek rozpoznać wniosek skarżącego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu. Wskazać nadto należy, iż skarżący będzie miał możliwość zakwestionowania, bezpośrednio na drodze postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualnego negatywnego dla niego aktu/ czynności/ podjętego przez organ rozpatrujący wniosek. Innymi słowy po uprawomocnieniu wyroku w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji winien w drodze czynności odnieść się do wniosku skarżącego o zwrot opłaty w części zawyżonej poprzez jej wypłatę ewentualnie wskazanie, iż wypłaty tej odmawia / z przyczyn wyżej omówionych rozstrzygnięcie nie następuje w formie decyzji ani postanowienia natomiast musi być przez organ wyrażone jednoznacznie, w przeciwnym razie skarżący może złożyć skargę na bezczynność organu w tym przedmiocie/. Warunkiem poddania tego aktu/ czynności/ kognicji sądu administracyjnego będzie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organu rozpoznającego wniosek oraz dochowanie terminu do wniesienia skargi. Rozstrzygnięcie w w/w przedmiocie w postępowaniu sądowoadministracyjnym może mieć z kolei znaczenie, jeżeli skarżący przed sądem cywilnym dochodzić będzie roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Możliwość taką otwiera bowiem uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CZP 35/07, publ. Biuletyn Sądu Najwyższego 2007/5/7. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.