III SA/Gd 360/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. J. J. wnioskiem zawartym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisaną wyżej decyzję Wojewody [...], uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 10 września 2007 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sąd uznał, iż nie udowodnił on zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności nie dostarczył dokumentów, o które był wzywany. W dniu 20 października 2007 r. J. J. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że odmowa przyznania mu prawa pomocy ma charakter arbitralny, a Sąd nie wykazał inicjatywy dowodowej. Ponadto zwrócił uwagę, iż w aktualnym stanie prawnym skarżący nie ma możliwości zwrócenia się do dyrektora Aresztu Śledczego w G. o informacje żądane przez Sąd. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: J. J. w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Uzasadniając wniosek J. J. wskazał m.in. na zawiły charakter sprawy. Ponadto podał, iż aktualnie odbywa karę pozbawienia wolności. Ze względu na brak kwalifikacji oraz stan zdrowia nie podejmuje pracy zarobkowej. W piśmie załączonym do wniosku wymieniony oświadczył, iż nie osiąga dochodów, nie ma zajęć komorniczych i zobowiązań wobec innych osób, jest bezdzietnym kawalerem oraz jest odwiedzany przez matkę. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań sąd przyznaje prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Sąd, na podstawie art. 255 p.p.s.a., pismem z dnia 19 września 2007 r. (doręczonym w dniu 25 września 2007 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: oświadczenia matki w przedmiocie źródeł i aktualnej wysokości uzyskiwanego przez nią dochodu oraz dołączenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie; odpisów zeznań podatkowych za 2006 r. złożonych przez jego matkę, a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok, oraz wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez jego matkę rachunków bankowych (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, natomiast w piśmie z dnia 25 września 2007 r. podał, że jego matka mieszka samotnie w lokalu komunalnym, a źródłem jej dochodu jest emerytura w kwocie 490 zł. Wnioskodawca poinformował, że nie jest w stanie udokumentować stanu majątkowego matki ze względu na pobyt w areszcie śledczym. Ponadto nadesłał odpis postanowienia Sądu Okręgowego [...] z dnia 18 września 2007 r. sygn. akt VI Kow 455/07 utrzymującego w mocy zarządzenie sędziego penitencjarnego z dnia 31 sierpnia 2007 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku J. J. o udzielenie zezwolenia na czasowe opuszczenie aresztu śledczego. Wnioskodawca nie wykonał czynności określonych w wezwaniu z dnia 19 września 2007 r., choć nie wskazał na żadne obiektywne przeszkody uniemożliwiające mu ich wykonanie. Także w sprzeciwie do w/w postanowienia referendarza sądowego wnioskodawca nie przedstawił, dokumentów pozwalających wyjaśnić sytuację finansową i majątkową gospodarstwa domowego prowadzonego przez jego matkę. Należy uwzględnić fakt, iż miejsce zamieszkania wnioskodawcy i jego matki jest takie samo. Niewyjaśnienie istotnych okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej skarżącego oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd podkreśla, że zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu okoliczności, iż wnioskodawca jest pozbawiony wolności, a jego matka uzyskuje rentę w wysokości 490 zł nie oznaczają, że oboje nie mają innych środków majątkowych pozwalających zarówno opłacić wpis jak i ponieść koszty profesjonalnego pełnomocnika. Dokumenty, o które był wzywany J. J., dotyczą jego matki, a więc niezasadny jest zarzut dotyczący braku możliwości zwrócenia się do dyrektora Aresztu Śledczego w G. o jakiekolwiek informacje w sprawie. Wnioskodawca sam przyznał, iż jest odwiedzany w areszcie przez matkę, w związku z tym nie było przeszkód do poinformowania jej o potrzebie dostarczenia wskazanych dokumentów. Mógł również poinformować matkę o sprawie za pośrednictwem poczty. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.