III SA/Gd 361/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Referent Monika Majewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 7 maja 2009r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz adwokata G. K. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oraz kwotę 34 zł (trzydzieści cztery złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 maja 2009 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, k.p.a., art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 07 maja 2009 r. nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 29 kwietnia 2009 r. na okres 3 miesięcy z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Rozstrzygnięcie to - jak wynika z uzasadnienia do decyzji - podjęto po ustaleniu stanu faktycznego w sposób następujący: w dniu 11 czerwca 2008 r. M. D. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna. Strona zobowiązana była do stawienia się w dniu 29 kwietnia 2009 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia. W wyznaczonym terminie M. D. nie stawił się w Urzędzie, nie powiadomił również w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Ponieważ art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudniania i szkolenia, a zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt. 4 tej ustawy prezydent miasta /..../ pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy, organ I instancji orzekł w myśl zacytowanego przepisu. Niestawienie się w Urzędzie w dniu 29 kwietnia 2009 roku M. D. usiłował usprawiedliwić w piśmie z dnia 4.05.2009 roku, które wpłynęło do Urzędu w dniu 5.05.2009 roku i z którego wynikało, że w dniu wyznaczonego stawienia się w urzędzie odwołujący się był na spotkaniu z doradcą zawodowym Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] w celu uzyskania pomocy w przygotowaniu życiorysu zawodowego i listu motywacyjnego. Na potwierdzenie tej okoliczności strona przedłożyła korespondencję mailową z dnia 27 kwietnia oraz z dnia 4 maja 2009 r. otrzymaną od doradcy zawodowego Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...]. Spotkanie z doradcą zawodowym w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w [...] nie powinno kolidować z koniecznością poddania się weryfikacji co do gotowości do podjęcia pracy poprzez rozliczenie się ze skierowania do pracy, bowiem strona rejestrując się w Urzędzie Pacy dobrowolnie poddała się rygorom mającej zastosowanie w sprawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Za uzasadnioną przyczynę może być uznana wyłącznie taka przyczyna, która stanowi nieprzewidzianą, niespodziewaną przez bezrobotnego przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w wyznaczonym terminie. Musi być to zatem przeszkoda natury obiektywnej, na którą strona nie miała żadnego wpływu. Tymczasem strona o planowanym spotkaniu w WUP dowiedziała się w dniu 27 kwietnia 2009 r. i mogła wówczas uprzedzić Powiatowy Urząd Pracy w [...] o niemożliwości stawienia się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zaistniały warunki do zastosowania sankcji przewidzianej przez przepis art. 33 ust. 4 pkt. 4, a do odstąpienia od stosowania tej sankcji konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek wywiedzionych z tego przepisu a contrario, tj.: wskazanie przyczyny niestawiennictwa w terminie do 7 dni oraz - by przyczyna tego niestawiennictwa była uzasadniona. Nie jest wystarczające spełnienie tylko jednej z nich, jak to ma miejsce w analizowanej sprawie. Pozostałe okoliczności, na jakie powołuje się strona, są bez znaczenia w sprawie. M. D., odwołując się od decyzji organu I instancji, argumentował, że pismem z dnia 4.05.2009 r. powiadomił Powiatowy Urząd Pracy w [...] o przyczynie niestawiennictwa w dniu 29.04.2009 r. apelując o nie pozbawianie go statusu bezrobotnego, gdyż w konsekwencji utraci możliwość ubiegania się o deklarowane przez "A" Sp. z o.o. w [...] zatrudnienie na stanowisku konsultanta infolinii medycznej. Wnosił o przychylenie się do jego wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. D. zarzucił wydanej decyzji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w związku z czym decyzja podjęta została bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. M. D. argumentował, iż niestawiennictwo w Punkcie Obsługi Osób Niepełnosprawnych w [...] w wyznaczonym terminie nie było zamierzone, ani nie wynikało ze zlekceważenia rozliczenia się ze skierowania do pracy i potwierdzenia gotowości do pracy. Dowiedziawszy się o terminie spotkania z doradcą zawodowym WUP w [...] skarżący nie przypuszczał, że praca nad treścią dokumentów może zająć tak dużo czasu, uniemożliwiając tym samym skarżącemu dotarcie z [...] przed godziną 15.30 do Punktu Obsługi Osób Niepełnosprawnych w [...]. Dlatego też skarżący nie widział konieczności informowania PUP w [...] w dniach poprzedzających dzień 29 kwietnia 2009 r. o niemożności stawienia się w Urzędzie w wyznaczonym terminie. Wbrew postawionym w uzasadnieniu decyzji zarzutom, w sprawie istniały warunki do odstąpienia od stosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu bezrobotnego, gdyż skarżący w piśmie z dnia 4.05.2009 r. roku przedstawił i przyczynę niestawiennictwa i jej uzasadnienie i uważa, że usprawiedliwił skutecznie nieobecność w organie I instancji w dniu 29 kwietnia 2009 roku. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując argumenty faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym strony skarżącej z dnia 19 października 2009 roku ( data wpływu do Sądu) podkreślono, że przyczyną niestawienia się skarżącego w Urzędzie Pracy w dniu 29.04.2009 roku było przedłużające się spotkanie z doradcą zawodowym, z którym skarżący przygotowywał dokumenty niezbędne do zatrudnienia Go w Spółce "A", o czym skarżący niezwłocznie ( z zachowaniem terminu) informował organ I instancji. Zatem – zdaniem strony skarżącej – nie zaistniały przesłanki do zastosowania sankcji pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej, a skarżący wykazał staranność i sumienność w wypełnianiu obowiązków zarejestrowanej osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania i przepisy prawa materialnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (jednolity tekst Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) warunkuje uzyskanie i zachowanie statusu bezrobotnego od legitymowania się gotowością do podjęcia zatrudnienia. W celu potwierdzenia tej gotowości i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się w wyznaczonych terminach do właściwego powiatowego urzędu pracy. Obowiązek ten wynika z art. 33 ust. 3 powołanej ustawy. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w myśl którego starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Zatem, aby zaistniały podstawy do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, należy ustalić, że: osoba nie stawiła się w wyznaczonym terminie oraz że - w terminie 7 liczonym od dnia, w którym bezrobotny miał stawić się w organie administracji, nie powiadomił o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Przepis nie nakazuje usprawiedliwić przyczyny nieobecności w dniu wyznaczonym, ale strona ma podać uzasadnioną przyczynę do tej nieobecności. Przepis nie wymaga się więc usprawiedliwienia nieobecności, a jedynie powiadomienia o uzasadnionej przyczynie nieobecności. Inaczej mówiąc bezrobotny ma obowiązek powiadomić organ administracji publicznej, do którego miał się zgłosić w określonym dniu, o uzasadnionej przyczynie niemożności stawienia się w tym dniu. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze, iż sprawy dotyczące statusu osoby bezrobotnej należą do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w których zgodnie z treścią art. 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu. W ocenie Sądu, zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 8, 9, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. nie zdołały należycie i dokładnie wyjaśnić stanu faktycznego leżącego u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w wydanych przez nie decyzjach, a w konsekwencji – rozstrzygnęły z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało wyjaśnienie okoliczności związanych z uzasadnieniem przyczyny niestawiennictwa skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] - w Punkcie Obsługi Osób Niepełnosprawnych w [...] w dniu 29 kwietnia 2009 r. Z akt sprawy wynika, iż skarżący już w piśmie z dnia 5 maja 2009 r., (które wpłynęło do organu I instancji w tym dniu, czyli – z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o jakim mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 cyt. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) usprawiedliwiał niestawienie się w urzędzie pracy niemożnością dotarcia w dniu 29 kwietnia 2009 roku ze spotkania z doradcą zawodowym WUP w [...] do punktu przyjęć PUP w [...] przed godziną 15.30. Organy obu instancji nie uwzględniły podnoszonych okoliczności, uznając, że skoro skarżący nie zdążył dojechać w dniu 29 kwietnia 2009 roku z [...] do [...] przed godziną 15.30, a tego nie przewidział, to – automatycznie – oznacza to brak gotowości do pracy skarżącego. Takie rozumienie przepisów art. 33 ust. 4 pkt. 4 i art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia..../../ wynika z pisma skierowanego do skarżącego przez organ I instancji w dniu 7 maja 2009 roku (k-8 akt adm.). Z powyższą argumentacją zgodzić się nie można. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to, że w sytuacji gdy przedstawione przez stronę wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 5 maja 2009 r. – w ocenie organu I instancji - okazały się niewystarczające, rzeczą tego organu było wezwanie strony do ich uzupełnienia oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem organy obu instancji nie podjęły żadnych ustaleń zmierzających do zweryfikowania twierdzeń skarżącego, jak chociażby by przesłuchały stronę, z jakich przyczyn M. D. nie zdążył dojechać ze spotkanie w [...] do [...] do godziny 15.30 w dniu 29.4.2009 roku. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż uzasadnienie przyczyny (usprawiedliwienie) niestawiennictwa w wyznaczonym dniu w urzędzie pracy może być wykazane wszystkimi środkami dowodowymi, o których mowa w art. 75 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 1993 r. sygn. akt II SA 1022/93, ONSA 1994/3/115). Przytoczone orzeczenie zapadło wprawdzie pod rządami nieobowiązującej już ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze zm.) niemniej podkreślić należy, iż teza w nim zawarta pozostaje aktualna również w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji jeszcze raz wnikliwie przeanalizują przy zastosowaniu dostępnych środków dowodowych przewidzianych w przepisach k.p.a., czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 ust.4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego. Rozważą przy tym, dlaczego zarzucono (przypisano) skarżącemu brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, skoro z okoliczności faktycznych wynika, że M. D. nie stawił się w wyznaczonym terminie dlatego, że przygotowywał wraz z doradcą zawodowym dokumenty niezbędne do zatrudnienia i przedstawiał organowi I instancji korespondencję z kadrami Spółki "A", z której wynikało, że stara się o zatrudnienie w tej Spółce ( k- 7-7-7 akt adm.). Należy przy tym mieć na uwadze, że – jak wynika z korespondencji mailowej – list motywacyjny i cv do Spółki "A" M. D. wysłał o godzinie 15.04 w dniu 29.04.2009 roku, co uprawdopodabnia twierdzenie skarżącego, iż przygotowywanie dokumentów u doradcy zawodowego przedłużyło się ( k-7 akt adm.). Wreszcie organy przekonująco wyjaśnią, dlaczego - w ich ocenie - podjęcie czynnych, realnych starań o podjęcie zatrudnienia ( przy ograniczeniach możliwości wynikających z sytuacji na rynku pracy i też z niepełnosprawności skarżącego) nie stanowi uzasadnionej przyczyny niestawienia się w urzędzie pracy dla złożenia podpisu o gotowości do podjęcia zatrudnienia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 cyt. ustawy, a orzeczenie w pkt. 3 sentencji wyroku znajduje oparcie w art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.