III SA/Gd 368/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Rektora [...] z dnia 10 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2009 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi. Braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu wnioskodawca uzupełnił w dniu 17 sierpnia 2009 r. oraz zmodyfikował zakres żądania przyznania prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Oprócz mieszkania o powierzchni 64 m2 skarżący i jego rodzice nie posiadają nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż nie uzyskuje dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziców pobierających emerytury w łącznej wysokości 3 000 zł brutto miesięcznie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2009 r., doręczonym w dniu 24 sierpnia 2009 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: kopii dokumentu potwierdzającego, iż posiada on status bezrobotnego; kopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość emerytur otrzymywanych przez jego rodziców; odpisów złożonych przez niego oraz rodziców zeznań podatkowych za 2008 r., bądź zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów (straty) za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego oraz rodziców rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, innych); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego bądź osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał kopie następujących dokumentów: decyzji z dnia 3 sierpnia 2009 r. w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie; decyzji organu rentowego w przedmiocie waloryzacji emerytury matki skarżącego, na podstawie której od 1 marca br. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 1043,48 zł miesięcznie; odpisu zeznania podatkowego rodziców za 2008 r., w którym zadeklarowali dochody w łącznej wysokości 44 753,32 zł oraz nadpłatę w wysokości 1 512 zł; potwierdzających wysokość poniesionych w 2009 r. przez ojca skarżącego opłat związanych z eksploatacją zajmowanego lokalu (110,55 zł), za wodę i ścieki (231 zł), usługi telekomunikacyjne (telefon, internet - 119,21 zł), zakup drewna opałowego (810 zł), energię elektryczną (102,02 zł) oraz wydatków na zakup leków (294,93 zł). Ponadto, w dodatkowym oświadczeniu z dnia 26 sierpnia 2009 r. skarżący podał, iż został pozbawiony statusu bezrobotnego, nie składał zeznania podatkowego za 2008 r., zarówno on jak i rodzice nie posiadają środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Końcowo wskazał, iż ojciec jest posiadaczem samochodu marki [...], rok produkcji 2001 o wartości około 9 000 zł. W niniejszej sprawie oświadczenia składane przez wnioskodawcę zawierają sprzeczności, które nie pozwalają uznać, iż wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący podaje bowiem we wniosku, iż jest osobą bezrobotną, nie uzyskującą jakichkolwiek dochodów i pozostającą na utrzymaniu rodziców. Z przedłożonych na wezwanie dokumentów oraz dodatkowego oświadczenia wynika natomiast, że wnioskodawca nie posiada statusu bezrobotnego, ma źródło dochodu w postaci zasiłku stałego z pomocy społecznej w kwocie 444 zł miesięcznie. Na marginesie zauważyć należy, iż wbrew treści złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, z uzasadnienia nadesłanej decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 lipca 2009 r. do 31 lipca 2011 r. wynika, iż organ orzekający ustalił, że jest on osobą samotnie gospodarującą. Wnioskodawca nie wywiązał się z również z nałożonego obowiązku przedłożenia dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość emerytury otrzymywanej przez ojca. Okoliczności tej nie potwierdza nadesłany odpis zeznania podatkowego. Wynika z niego natomiast, że w 2008 r. ojciec wnioskodawcy uzyskiwał dochody zarówno z tytułu emerytury, jak i działalności wykonywanej osobiście (umów o dzieło i zlecenia). W konsekwencji stwierdzić trzeba, że przedłożony przez skarżącego materiał dowodowy jest niepełny i nie potwierdza bardzo ważnych dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczności jak aktualne źródło i wysokość dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawcy, zwłaszcza w świetle udokumentowanych kosztów utrzymania. Wymienione braki i niejasności nie pozwalają uznać, iż wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Tym samym skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że udowodniła ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.) W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.