III SA/Gd 368/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat K. D.-P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na dożywianie w ramach programu rządowego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt III SO/Gd 31/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie adwokata przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu adwokat K. D.-P. Dnia 4 kwietnia 2016 r. adwokat B. P., upoważniony do zastępowania pełnomocnik skarżącej, złożył osobiście wniosek o zezwolenie na wykonanie fotografii z akt sprawy III SO/Gd 31/16, który został uwzględniony (k.21). Dnia 14 kwietnia 2016 r. doręczono pełnomocnik odpis odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że M. T. wniosła skargę po terminie i postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnik w dniu 26 kwietnia 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 29). Postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r. referendarz sądowy WSA w Gdańsku stwierdził, że postanowienie z dnia 18 kwietnia 2016 r. jest prawomocne od dnia 5 maja 2016 r. Pełnomocnik skarżącej pismem wniesionym w dniu 9 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego) wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w żadnej części. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2016 r. pełnomocnik została wezwana do wskazania w terminie siedmiu dni, jakie czynności podjęła w ramach udzielonej skarżącej pomocy prawnej z urzędu w niniejszej sprawie. Powyższe wezwanie skutecznie doręczono pełnomocnik w dniu 28 czerwca 2016 r. (potwierdzenie odbioru). Pełnomocnik nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Podkreślić przy tym należy, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. należy się nie zawsze, a wyłącznie za pomoc prawną faktycznie udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 i z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 303/13 oraz z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, warunkiem uznania, że czynności dokonywane przez adwokata mieszczą się w ramach pomocy prawnej, za której koszty ponosi Skarb Państwa, jest zaliczenie ich do pomocy prawnej niezbędnej i efektywnej, adekwatnej do sytuacji strony (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 174/13, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie zatem pełnomocnikowi wynagrodzenia powinna poprzedzać ocena, czy działania, które podjął stanowią rzeczywistą, adekwatną do określonej sytuacji procesowej i nieopłaconą przez stronę pomoc prawną, o której mowa w art. 250 p.p.s.a. W realiach niniejszej sprawy przyznanie wynagrodzenia za wykonanie fotografii akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt III SO/Gd 31/16, byłoby nieuzasadnione. W ocenie referendarza sądowego czynność ta nie spełnia kryterium pomocy prawnej; należy ją kwalifikować jako czynność natury faktycznej a nie prawnej. Podkreślić przy tym należy, że pełnomocnik miała możliwość wyjaśnienia, jakie czynności podjęła w ramach udzielonej skarżącej pomocy prawnej z urzędu w niniejszej sprawie. Na wezwanie referendarza sądowego w tym zakresie pełnomocnik nie odpowiedziała. W tej sytuacji, skoro pełnomocnik faktycznie nie udzieliła stronie skarżącej pomocy prawnej, to złożony przez nią wniosek należało ocenić jako zmierzający wyłącznie do uzyskania dodatkowego wynagrodzenia, nie pozostającego w związku z działaniami noszącymi znamiona pomocy prawnej. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.