III SA/Gd 373/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz,, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...] z dnia 25 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie. Powiatowa Komisja Lekarska [...] orzeczeniem z dnia 8 marca 2005 r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 oraz art. 30a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), uznała K.S. za zdolnego do czynnej służby wojskowej, zaliczając go do kategorii A, gdyż – jak podano w uzasadnieniu – rozpoznane u badanego schorzenie, a mianowicie nadwzroczność obuoczna, określona w § 13 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), nie stanowi przeciwwskazania do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Orzeczeniem z dnia 26 kwietnia 2005 r., znak: [...] Wojewódzka Komisja Lekarska [...], po rozpatrzeniu odwołania K. S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie przedłożonej przez odwołującego się dokumentacji medycznej oraz ponownego badania okulistycznego z dnia 14 marca 2005 r. (na które strona została skierowana przez wojewódzką komisję lekarską) ustalono następujące rozpoznanie lekarskie: nadwzroczność obu oczu z astygmatyzmem, zez zbieżny lewego oka, niedowidzenie lewego oka oraz brak funkcji obuocznego widzenia. Jednocześnie stwierdzono, że w świetle regulacji zawartych w załączniku Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. stan zdrowia poborowego nie uzasadnia zwolnienia go z odbycia służby wojskowej. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy wojewódzka komisja lekarska nie znalazła podstaw do zmiany orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł K. S. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny stanu zdrowia strony na podstawie całokształtu materiału dowodowego, gdyż organy pominęły dokumentację lekarską, która – zdaniem skarżącego – potwierdzała jego niezdolność do czynnej służby wojskowej i zaliczenie do kategorii D lub E, niewskazanie dowodów, które uzasadniały uznanie skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczenie do kategorii A, brak wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Podniósł, że decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, o którym mowa w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Wskazał, że wojewódzka komisja lekarska stwierdziła, iż u skarżącego występują łącznie następujące schorzenia: nadwzroczność obuoczna z astygmatyzmem, zez zbieżny lewego oka, niedowidzenie lewego oka oraz brak funkcji obuocznego widzenia. Jednocześnie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ odwoławczy dokonał oceny, czy rozpoznane u strony choroby, wymienione w załączniku Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r., oraz stopień ich zaawansowania nie uzasadniały uznania skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Powołując się na dokumentację medyczną (zaświadczenie lekarskie z dnia 10 marca 2005 r.) podkreślił, że stwierdzona wada wzroku (nadwzroczność obuoczna) wynosi co najmniej 0,5 i skarżący używa szkieł korekcyjnych o wartości +4,5 D i +5,0 D. Tym samym w sprawie ma zastosowanie § 13 pkt 4 powołanego rozporządzenia, w świetle którego skarżący winien zostać zaliczony do kategorii D i uznany za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Nadto – w ocenie skarżącego – także pozostałe schorzenia, tj. niedowidzenie lewego oka (§ 9 pkt 3 załącznika Nr 2 do rozporządzenia) oraz brak funkcji obuocznego widzenia (§ 11 pkt 4 załącznika Nr 2 do rozporządzenia) stanowią przesłanki do zwolnienia skarżącego z odbywania czynnej służby wojskowej. Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie orzeczeń obydwu instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia regulacji zawartych w załączniku Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2005 r. wskazano, iż stwierdzony u skarżącego brak obuocznego widzenia nie jest równoznaczny ze ślepotą, o której mowa w § 9 pkt 3 załącznika Nr 2 do rozporządzenia. W sprawie nie ma także zastosowania § 11 pkt 3, gdyż zgodnie z wynikami badania przeprowadzonego w dniu 14 marca 2005 r. ostrość wzroku skarżącego z korekcją wynosi odpowiednio 0,8 (oko lewe) i 1,0 (oko prawe), zaś wskazany przepis stanowi, iż aby zakwalifikować poborowego do kategorii D wartość gorszego oka musi być mniejsza niż 0,5, a u skarżącego wynosi ona 0,8. Również nie zostały spełnione przesłanki określone w § 13 pkt 4. Badanie okulistyczne wykazało bowiem u poborowego potrzebę korekcji szkłami sferycznymi +5,5 D (oko lewe) i +2,75 D (oko prawe), natomiast w przepisie mowa jest o ostrości przy korekcie w przypadku szkieł sferycznych powyżej +/–6,0 D. Podstawą uznania skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczenie go do kategorii A był § 13 pkt 3 załącznika Nr 2 do rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonywana przez sąd administracyjny kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego orzeczenia Sąd za zasadny uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 75, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 30a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Szczególne zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zostały unormowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wydanym na podstawie art. 30a ust. 4 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. W przywołanym rozporządzeniu wskazano, że orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej oraz o związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową wydają właściwe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby – także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej, wykorzystując w szczególności opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki, historie leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego (§ 14 rozporządzenia). Przepis § 23 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że wojewódzka komisja lekarska, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie wojewódzka komisja lekarska zaskarżone orzeczenie wydała wyłącznie na podstawie przeprowadzonej w dniu 14 marca 2005 r. konsultacji okulistycznej, na którą skarżący został przez organ odwoławczy skierowany. Natomiast diagnoza postawiona w wyniku ponownego badania oraz rozpoznanie dokonane przez lekarza prowadzącego skarżącego zawiera istotne różnice w przedmiocie stwierdzenia ostrości wzroku strony skarżącej z korekcją szkłami. I tak, z przedstawionego przez stronę zaświadczenia z dnia 10 marca 2005 r. oraz zapisów w karcie zdrowia, która obrazuje przebieg choroby i leczenia skarżącego w latach 1989-2005 wynika, że ostrość wzroku z korekcją szkłami cylindrycznymi wynosi +4,5 D oraz +5,5 D, przy czym lekarz zaznaczył, iż skarżący jest praktycznie jednooczny. Natomiast wojewódzka komisja lekarska na podstawie ponownego badania z dnia 14.03.2005 r. ustaliła, że wynosi ona, przy korekcji szkłami sferycznymi +2,75 D (oko prawe) i +5,5 D (oko lewe). Rozbieżności te dotyczące zarówno stopnia wady wzroku, jak i rodzaju szkieł korekcyjnych, bez wątpienia istotne dla oceny zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej, nie zostały przez organ odwoławczy wyjaśnione. W tych okolicznościach organ odwoławczy zobowiązany był do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, o którym mowa w zd. 2 § 23 ust. 2 rozporządzenia, a które pozwoliłoby na wyeliminowanie zaistniałych rozbieżności. Podkreślić także należy, że u skarżącego rozpoznano nadwzroczność obu oczu z astygmatyzmem, zez zbieżny oka lewego, niedowidzenie lewego oka oraz brak funkcji obuocznego widzenia. Postawiona przez lekarzy diagnoza w tym zakresie pozostaje poza sporem między stronami. Jednakże w sprawie istotnym jest, że wojewódzka komisja lekarska ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że ww. schorzenia zostały u skarżącego rozpoznane. Natomiast przepis art. 30a ust. 3 ustawy powszechnym obowiązku obrony RP stanowi, że w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności; w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego. Z akt sprawy nie wynika, aby ocena taka została przez organ odwoławczy przeprowadzona. Zasadny jest również podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przez organ administracji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z § 17 ust. 1 cyt. rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać rozpoznanie lekarskie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku ze zdolnością do służby wojskowej. Ponieważ ustawa o powszechnym obowiązku obrony ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu zaskarżone orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej nie zawiera uzasadnienia, które można byłoby uznać za spełniające wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy pominął milczeniem treść przedłożonej przez skarżącego i załączonej do akt dokumentacji medycznej – karty zdrowia, a także dołączonego do odwołania zaświadczenia lekarskiego. Nie wskazał także, jakie okoliczności tak faktyczne, jak i prawne zdecydowały o kwalifikacji stanu zdrowia skarżącego do § 11 pkt 2 i § 13 pkt 3 załącznika Nr 2 do rozporządzenia. Powołując się na stanowiący załącznik Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r. "Wykaz chorób ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa", który – jak wskazano – zawiera przesłanki zwalniania poborowych z odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz przedłożoną dokumentację medyczną wojewódzka komisja lekarska stwierdziła jedynie ogólnikowo, że schorzenia skarżącego nie mogą być podstawą do zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Rozpatrując sprawę ponownie organ winien w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić zaistniałe w sprawie wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego oraz wpływu zdiagnozowanych schorzeń na zdolność do czynnej służby wojskowej. Powinien także wziąć pod uwagę, ocenić i ustosunkować się do podniesionych w skardze twierdzeń skarżącego, które podważają dokonane przez organ ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Dokonane przez organ ustalenia, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd pominął rozstrzygnięcie wskazane w art. 152 tej ustawy ze względu na brak decyzji administracyjnej podlegającej wykonaniu.