III SA/Gd 373/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych oddala skargę. Postanowieniem z dnia 9 marca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 8 grudnia 2014 r. ustalającego koszty postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o numerze poświadczenia rejestracji [...] w wysokości 900 zł, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania odwoławczego, toczącego się przed Dyrektorem Izby Celnej w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o numerze poświadczenia rejestracji [...], zlecono uzyskanie opinii jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów, zgodnie z art. 23b ustawy o grach hazardowych. Przedmiotowy automat do gier został zbadany przez Jednostkę Badającą - Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej , upoważnioną przez Ministra Finansów - nr upoważnienia [...] z dnia 27 listopada 2012r. Wydana opinia z badania sprawdzającego z dnia 29 stycznia 2014 r. ma wynik negatywny, co oznacza, że automat nie spełnia wymogów ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych, w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Przesłanką uzasadniającą wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia była negatywna opinia z badań sprawdzających, zawierająca opis stwierdzonych nieprawidłowości, która jest jedynym wymogiem art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Zasadne zatem było obciążenie spółki kosztami tego badania. Koszty badań przeprowadzanych przez laboratoria celne określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 kwietnia 2004r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzone przez laboratoria celne. Stawka przewidziana za przedmiotowe badania jest jednolita dla wszystkich automatów i urządzeń do gry i wynosi 900,00zł. Badanie wykonała jednostka badająca, która na dzień zlecenia i wykonania badania dysponowała i dysponuje upoważnieniem Ministra Finansów. W kompetencji organu nie leży badanie zasadności umieszczenia jednostki badającej na liście jednostek upoważnionych do badań automatów. W niniejszym postępowaniu ocenie podlega jedynie kwestia obciążenia strony kosztami badania automatu. "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 23f ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 129 ust. 3, jak również art. 23f ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 19.11.2009 r o grach hazardowych (UGH) w związku z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy o systemie oceny zgodności oraz w związku z art. 58 § 1 k.c. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Izba Celna, której Minister Finansów udzielił dnia 27.11.2012 r. upoważnienia do badań automatów i urządzeń do gier, posiada status jednostki badającej pomimo braku przedstawienia Ministrowi Finansów certyfikatu akredytacji adekwatnego do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, jakimi z racji definicji ustawowej są automaty o niskich wygranych, 2. art. 23b ust. 3 ustawy z dnia 19.11.2009r. o grach hazardowych w związku z § 7 ust. 2 pkt 5 i § 22 zarządzenia nr 28 Ministra Finansów z dnia 28.06.2013r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym i w związku z § 1 ust. 2 i § 6 ust. 2 zarządzenia nr 30 Ministra Finansów z dnia 29.10.2009r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym oraz w związku z art. 58 § 1 k.c. i art. 7 Konstytucji RP, przez przyjęcie, że Izba Celna jest jednostką badającą, w , gdy przepisy prawa obowiązujące dnia 27.11.2012r. (data udzielenia upoważnienia) nie zezwalały izbie celnej na prowadzenie badań technicznych automatów i urządzeń do gier, 3. art. 122 o.p. oraz art. 187 § 3 o.p., poprzez skierowanie ww. automatu do gier o niskich wygranych do Izby Celnej Wydział Laboratorium Celnego celem przeprowadzenia badań sprawdzających pomimo posiadanej z urzędu wiedzy, iż Izba nie posiada akredytacji na badania automatów do gier oraz urządzeń do gier i nie ma statusu jednostki badającej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że badanie sprawdzające może być wykonane wyłącznie przez podmiot posiadający status jednostki badającej. Izba Celna nigdy nie uzyskała takiego statusu z uwagi na brak uzyskania akredytacji potwierdzającej kompetencje do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, jakimi są automaty o niskich wygranych. W ocenie skarżącej wykładnia przepisów art. 23 f ust 1 pkt 1 u.g.h. w związku z art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy o systemie oceny zgodności oraz w związku z art. 129 ust. 3 u.g.h. prowadzi do wniosku, że jednostką badającą może być podmiot posiadający akredytację z zakresem adekwatnym do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych. Opinia z badania automatu lub urządzenia do gier ma postać aktu wiedzy specjalnej, w związku z tym dostarczenie wiadomości specjalnych nie może pochodzić od jednostki nie mającej potwierdzonych certyfikatem kompetencji do badania urządzeń elektronicznych. Minister Finansów udzielił w dniu 27.11.2012 r upoważnienia/pełnomocnictwa nr [...] Izbie Celnej jako jednostce badającej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W tym dniu żaden z przepisów prawa nie przewidywał kompetencji tej Izby w zakresie przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Izba ta dopiero od dnia 1.07.2013 r. mogła zajmować się badaniami technicznymi automatów i urządzeń do gier, tj. od wejścia w życie zarządzenia nr 28 Ministra Finansów w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym. Ponadto, aby stać się jednostką badającą, musiała jeszcze spełnić dodatkowy warunek w postaci uzyskania akredytacji w zakresie adekwatnym do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Tego warunku Izba Celna jednak nie spełniła. Zdaniem skarżącej analiza zapisów zarządzenia nr 30, a w szczególności postanowień § 1 ust. 2 oraz § 6 ust. 2, nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż dnia 27.11.2012 r. Izba Celna była uprawniona do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Wadliwe upoważnienie Ministra Finansów udzielone 27.11.2012 r. należy oceniać przez pryzmat art. 58 § 1 k.c. i art. 7 Konstytucji RP. Czynność Ministra Finansów w postaci udzielenia upoważnienia/pełnomocnictwa Izbie Celnej , jako niezgodna ze źródłami prawa powszechnie obowiązującego, w tym niezgodna z art. 7 Konstytucji RP, powinna być uznana za nieważną z mocy prawa i to ze skutkiem ex tunc. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo podkreślił, że przepis art. 23 b ustawy o grach hazardowych był notyfikowany Komisji Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. , poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 marca 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 8 grudnia 2014 r., w którym ustalono wobec skarżącej wysokość kosztów postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o numerze poświadczenia rejestracji [...] w wysokości 900 zł. Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy tego, czy w związku z przeprowadzonym badaniem automatu istniały podstawy do obciążenia spółki jego kosztami (koszty postępowania). Zaskarżone postanowienia wydane zostały w oparciu o art. 269 , 270 a, 267 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz.U. z 2012 r. , poz.749 ze zm.) w zw. z art. 8, art. 23b ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz.1540 ze zm.), jak również w oparciu o § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne ( Dz. U. nr 94 poz.913 ze zm.). W myśl art. 8 ustawy o grach hazardowych , do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że stronę obciążają koszty: 1) które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie; 1a) stawiennictwa uczestników postępowania na rozprawę, która nie odbyła się w wyniku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa strony, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy; 2) (uchylony) 3) sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178; 4) przewidziane w odrębnych przepisach; 5) powstałe z jej winy, a w szczególności koszty: a) o których mowa w art. 268, b) wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, c) wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. W sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie ( art. 270 a O.p.). Organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia ( art. 269 O.p. ). Badanie sprawdzające automatu do gier o niskich wygranych nastąpiło w toku postępowania w sprawie cofnięcia jego rejestracji. Koszty postępowania - koszty badania sprawdzającego -ustalono kontrolowanymi w niniejszej sprawie postanowieniami na podstawie art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych, który stanowi, że w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Przepis ten - w rozumieniu art. 267 § 1 pkt 4 O.p. - jest przepisem odrębnym. Postanowienie w sprawie kosztów postępowania jest odrębnym aktem administracyjnym (ma odrębny byt) dotyczącym kwestii incydentalnej, nie związanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania. Przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają rozstrzygnięcia o kosztach postępowania od wyniku sprawy- w tym przypadku od wyniku sprawy dotyczącej cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z katalogu kosztów wymienionych w art. 267 § 1 O.p. wynika, że obciążenie nimi strony nie jest związane z wynikiem postępowania "głównego" Z art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych wynika jednoznacznie, że obciążenie podmiotu eksploatującego automat lub urządzenie kosztami badania sprawdzającego wymaga jedynie ustalenia, że wynik tego badania potwierdza, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie. W treści opinii Izby Celnej Wydziału Laboratorium Celne , na którą powołały się organy obu instancji stwierdzono, że wynik badania potwierdza, że automat nie spełnia warunków określonych w ustawie. Skarżąca kwestionowała w skardze kompetencje Izby Celnej Wydziału Laboratorium Celne do przeprowadzenia badania sprawdzającego i wydania opinii zarzucając, że nie można przypisać jej statusu jednostki badającej. Z art. 23 b ust. 3 w zw. z art. 23 f ust. 1 ustawy o grach hazardowych wynika, że badanie sprawdzające przeprowadzane jest przez jednostkę badającą, upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Badanie sprawdzające w niniejszej sprawie nastąpiło na zlecenie naczelnika urzędu celnego. Zostało ono wykonane przez Izbę Celną , Wydział Laboratorium Celne, dysponującą upoważnieniem Ministra Finansów nr [...] z dnia 27 listopada 2012 r. Strona skarżąca nie kwestionowała , że Izba Celna Wydział Laboratorium Celne, która przeprowadziła badanie przedmiotowego automatu, dysponuje wspomnianym upoważnieniem Ministra Finansów. Z przepisu art. 23 f ust. 1 ustawy o grach hazardowych wynika, że upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia wymienione w przepisie tym warunki , m.in. dotyczące akredytacji. Z kolei art. 23 f ust. 2 tej ustawy stanowi, że upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1 (...). Upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji ( art. 23f ust. 3 w/w ustawy). Odmowa udzielenia upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier następuje w drodze decyzji ( art. 23f ust. 4 w/w ustawy). Wynika z powyższego, że spełnienie warunków określonych w ustawie przez podmiot ubiegający się o udzielenie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier podlega weryfikacji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Po dokonaniu pozytywnej weryfikacji minister ten udziela upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a następnie podaje ten fakt do publicznej wiadomości. Żaden z przepisów prawa nie upoważnia organów administracji do weryfikacji stanowiska ministra finansów i samodzielnej oceny, czy podmiot ubiegający się o udzielenie mu upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier spełnił wymogi ustawowe do uzyskania takiego upoważnienia. Do tego bowiem w istocie sprowadzają się zarzuty skargi , dotyczące braku kompetencji Izby Celnej Wydziału Laboratorium Celne do przeprowadzania badań automatów do gier o niskich wygranych. Zadaniem organów w prowadzonym przez siebie postępowaniu jest zlecenie przeprowadzenia badania automatu podmiotowi, któremu minister udzielił upoważnienia, a nie weryfikacja upoważnienia udzielonego przez ministra, czy też ocena kompetencji takiego podmiotu do przeprowadzenia badań. Brak też podstaw do przyjęcia, by kontroli takiej dokonywał Sąd w niniejszym postępowaniu. Ponadto ani organy administracji, ani Sąd w niniejszym postępowaniu nie mają kompetencji do stwierdzenia nieważności czynności Ministra Finansów, dotyczącej udzielenia Izbie Celnej kwestionowanego upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Wobec powyższego Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące kompetencji Izby Celnej do sporządzenia przedmiotowego badania sprawdzającego za chybione. Skarżąca nie kwestionowała wysokości kosztów, którymi ją obciążono. Ustalona przez organy wysokość kosztów postępowania – 900 zł - jest zgodna z pkt 136 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne ( Dz.U. nr 94 poz. 913 ze zm.) , który przewiduje ryczałtową stawkę opłat za badania automatów lub urządzeń do gier w w/w wysokości. Mając na uwadze powyższe Sąd, nie podzielając zarzutów skargi co do naruszenia przez organy wymienionych w skardze przepisów, ani nie stwierdzając naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego i procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.