III SA/Gd 374/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie: NSA Marek Gorski, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.G. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...] z dnia 16 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...] na rzecz skarżącego kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowa Komisja Lekarska Nr [...] orzeczeniem z dnia 8 marca 2005 r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), uznała M. G. za zdolnego do czynnej służby wojskowej, zaliczając go do kategorii A z rozpoznaniem: blizna pooperacyjna, skolioza oraz wada wymowy. Orzeczeniem z dnia 17 maja 2005r., znak: [...] Wojewódzka Komisja Lekarska [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie zmieniając jedynie klasyfikację przyznanej kategorii zdrowia - §§ 34 pkt 1, 3 pkt 1, 29 pkt 1 oraz 63 pkt 1. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że powiatowa komisja lekarska oceniła stan zdrowia skarżącego na podstawie przeprowadzonego badania przedmiotowego uwzględnieniem wywiadu chorobowego. M. G. nie przedstawił dokumentacji lekarskiej, która uzasadniałaby zmianę kategorii zdrowia. Przeprowadzona kolejna ocena stanu zdrowia skarżącego na podstawie przedłożonej dokumentacji lekarskiej od 1999r. potwierdziła, że ma on skrzywienie kręgosłupa, bliznę pooperacyjną, wadę wymowy oraz stan po przebytym złamaniu kości czołowej nie upośledzające sprawności. Jednocześnie stwierdzono, że w świetle regulacji zawartych w załączniku Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) stan zdrowia poborowego nie uzasadnia zwolnienia go z odbycia służby wojskowej. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy wojewódzka komisja lekarska nie znalazła podstaw do zmiany orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł M. G. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy tj. naruszenie przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 16, poz. 205 ze zm.) przez przeprowadzenie badania stanu zdrowia skarżącego w sposób niezupełny tj. z pominięciem wszystkich podnoszonych przez niego jego problemów zdrowotnych. Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopni mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego w sposób wyczerpujący i kompletny. W uzasadnieniu wskazano, że orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia 20 lutego 2004r. skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej i otrzymał kategorię B. Wpływ na taka treść rozstrzygnięcia miało ustalenie, że ma on skoliozę i wadę wymowy. W kolejnym orzeczeniu z dnia 8 marca 2005r. w/w komisja podtrzymała swe poprzednie rozpoznanie, jednak tym razem uznała go za zdolnego do służby wojskowej. Skarżący nadal podtrzymuje swe stanowisko wyrażone w odwołaniu od w/w orzeczenia. W jego ocenie dokonane przez organ odwoławczy uzupełnienie katalogu jego przypadłości zdrowotnych jedynie o bliznę pooperacyjną i stan po przebytym złamaniu kości czołowej nie odpowiada rzeczywistemu stanowi zdrowia skarżącego. Cierpi on na poważane problemy zdrowotne związane z przebytym wypadkiem, w wyniku którego odniósł poważne obrażenia kręgosłupa i czaszki. Skutkiem tego wiosną 2005r. przebywał on pod stałą opieka lekarską co związane było z koniecznością poddania się licznym zabiegom neurologicznym i rehabilitacyjnym. Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 2000r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy stwierdzono, że organ orzekając w sprawie oparł się na dokumentacji medycznej dostarczonej przez skarżącego oraz na wiedzy medycznej swoich członków, którzy stwierdzili, że zebrany materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający do wydania orzeczenia. Zarzucane naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie miało miejsca, bowiem organ odwoławczy wziął pod uwagę całość dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego i podjęła wszelkie mające na celu wydanie właściwego orzeczenia. Uznano przy tym, że nie ma potrzeby kierowania skarżącego na dalsze badania specjalistyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonywana przez sąd administracyjny kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Zgodnie z art. 30a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Szczególne zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zostały unormowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. Nr 151, poz. 1595), wydanym na podstawie art. 30a ust. 4 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. W przywołanym rozporządzeniu wskazano, że orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej oraz o związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową wydają właściwe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby – także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej, wykorzystując w szczególności opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki, historie leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego (§ 14 rozporządzenia). Przepis § 23 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że wojewódzka komisja lekarska, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie wojewódzka komisja lekarska zaskarżone orzeczenie wydała na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym na dokumentacji medycznej dostarczonej przez skarżącego oraz na wiedzy medycznej swoich członków, uznano przy tym, że nie ma potrzeby kierowania skarżącego na dalsze badania specjalistyczne. Zgodnie z § 17 ust. 1 cyt. rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać rozpoznanie lekarskie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku ze zdolnością do służby wojskowej. Ponieważ ustawa o powszechnym obowiązku obrony ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu zaskarżone orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej nie zawiera uzasadnienia, które można byłoby uznać za spełniające wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy pominął milczeniem treść przedłożonej przez skarżącego i załączonej do odwołania dokumentacji medycznej, z której wynika, że cierpi on na zaburzenia neurologiczne, w związku z czym poddawany jest zabiegom neurologicznym i rehabilitacyjnym. Nie można również pominąć faktu, że Powiatowa Komisja Lekarska [...] po raz kolejny orzekała w sprawie określenie zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej zmieniając uprzednio ustaloną kategorię B na A. Tym samym, w sytuacji, gdy stan zdrowia skarżącego w międzyczasie nie uległ zmianie, organ orzekający w tego rodzaju sprawie winien w uzasadnieniu decyzji poinformować stronę o motywach podjęcia takiego rozstrzygnięcia, bowiem strona może się w takim przypadku czuć się zdezorientowana brakiem stabilności stanowiska organu w sprawie. Należy w tym miejscu zauważyć, że na organach administracji ciąży powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Organy muszą bowiem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z przedmiotem postępowania. Nadto w sprawie istotnym jest, że wojewódzka komisja lekarska ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że ww. schorzenia zostały u skarżącego rozpoznane. Natomiast przepis art. 30a ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP stanowi, że w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności; w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego. Z akt sprawy nie wynika, aby ocena taka została przez organ odwoławczy przeprowadzona. Sam fakt powołania cytowanego wyżej przepisu w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie jest tutaj wystarczające. W uzasadnieniu decyzji do cytowanego wyżej przepisu organ w ogóle się nie odniósł, co pozwala przyjąć, że de facto organ takiej oceny nie dokonał. Ustosunkowując się do podniesionych w skardze zarzutów sformułowanych w pkt 1 i 2, które odnoszą się do braku przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczność rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego, Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, że skarżący w odwołaniu nie wnosił o przeprowadzenie badania specjalistycznego. Zasadą jest, że wojewódzkie komisje lekarskie orzekają na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ( § 23 ust. 2 rozporządzenia) i tylko wówczas, gdy uznają to za konieczne kierują poborowego na dodatkowe badania. Tutaj, zdaniem organu odwoławczego taka sytuacja nie miała miejsca, z czym, z uwagi na brak wiedzy fachowej, trudno polemizować. Tym samym Sąd nie podziela w/w zarzutów skargi. Rozpatrując sprawę ponownie organ winien w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić zaistniałe w sprawie wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego oraz wpływu zdiagnozowanych schorzeń na zdolność do czynnej służby wojskowej, z uwzględnieniem treści art. 30a ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP . Powinien także wziąć pod uwagę, ocenić i ustosunkować się do podniesionych w skardze twierdzeń skarżącego. Dokonane przez organ ustalenia i motywy podjęcia rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd pominął rozstrzygnięcie wskazane w art. 152 tej ustawy ze względu na brak decyzji administracyjnej podlegającej wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.