III SA/Gd 375/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku stałego uchyla zaskarżone postanowienie. P. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 marca 2014 r., nr [...], w którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 17 stycznia 2014 r., nr [...] o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego. Z akt sprawy wynikają jej następujące istotne okoliczności faktyczne. Prezydent Miasta decyzją z dnia 17 stycznia 2014 r., nr [...] przyznał skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 stycznia 2014 r. bezterminowo w wysokości 529 zł miesięcznie. Decyzję tę, w której zawarte zostało pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, skarżący odebrał osobiście dnia 24 stycznia 2014 r. Skarżący w piśmie datowanym na dzień 17 lutego 2014 r. złożonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie powołał się na okoliczność uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w S. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt [...], który zaliczył go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 1988 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r., nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 17 stycznia 2014 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego. W uzasadnieniu wskazano, że ww. decyzja została odebrana przez stronę w dniu 24 stycznia 2014 r. i odwołanie od niej należało wnieść w dniach od 25 stycznia 2014 r. do 7 lutego 2014 r. Tymczasem odwołanie zostało złożone osobiście przez skarżącego w siedzibie organu 17 lutego 2014 r., co potwierdza pieczęć organu na odwołaniu. Przy tym treść odwołania nie uzasadnia choćby w sposób dorozumiany przyjęcia, że intencją strony było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie wskazał on także przyczyn, które usprawiedliwiałyby uchybienie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu odwoławczego wskazano, że organ nie wziął pod uwagę, iż wyrok Sądu Rejonowego w S. uprawomocnił się 26 stycznia 2014 r., a skarżący otrzymał jego odpis 10 lutego 2014 r. Wobec tego pisząc odwołanie dnia 17 lutego 2014 r. nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ podstawą do jego obliczenia był termin otrzymania wyroku Sądu Rejonowego, który zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 marca 2013 r. i uznał skarżącego za niepełnosprawnego w stopniu umiarkowanym od 1988 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, choć nie z przyczyn w niej wskazanych. Przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 marca 2014 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydane w trybie art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013, poz. 267 ) dalej zwanej - k.p.a. Organ odwoławczy uznał, że odwołanie zostało wniesione przez skarżącego z uchybieniem 14-dniowego terminu. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Przy czym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Natomiast przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia 17 stycznia 2014 r., nr [...] o przyznaniu skarżącemu bezterminowo zasiłku stałego w kwocie 529 zł oraz obejmująca go ubezpieczeniem zdrowotnym została mu doręczona w dniu 24 stycznia 2014 r. (okoliczność poza sporem). Akt ten zawierał prawidłowe pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania. Od dnia doręczenia, tj. od dnia 24 stycznia 2014 r. rozpoczął bieg terminu 14 - dniowego do wniesienia odwołania. Bezspornym było, że skarżący w dniu 17 lutego 2014 r. wniósł do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie pismo z tej samej daty. Pismo to zostało uznane przez organy obu instancji za odwołanie. Jednak pismo to nasuwa uzasadnione wątpliwości odnośnie swojego charakteru, a mianowicie czy rzeczywiście jest ono odwołaniem od ww. decyzji. Po pierwsze, skarżący nie wskazał w nim, że stanowi ono odwołanie od otrzymanej decyzji (brak w treści takiego stwierdzenia), ani nie nazwał go odwołaniem. Po drugie pismo, zostało skierowane przez skarżącego - tylko do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, mimo otrzymania prawidłowego pouczenia, że odwołanie wnosi się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem tego Ośrodka. Adresatem tego pisma nie był organ odwoławczy. Oczywiście zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o charakterze pisma decyduje jego rzeczywista treść, a nie jego nazwa lub intencje organu, do którego zostało skierowane. Jednak treść tego pisma nasuwa również wątpliwości, gdyż strona przywołuje w nim wyrok Sądu Rejonowego w S. V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt [...], który uprawomocnił się w dniu 26 stycznia 2014 r. (a więc już po wydaniu decyzji). Wyrok ten zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 15 marca 2013 r. w ten sposób, że zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, od 1988 r. Skarżący, jak wynika z treści tego pisma uważa, że organ pierwszej instancji rozpoznając sprawę nie wziął pod uwagę ww. wyroku i przyznał mu świadczenie tylko od dnia 1 stycznia 2014 r. Wskazuje to, że przyczyną złożenia przez stronę przedmiotowego pisma była okoliczność - uprawomocnienia się tego orzeczenia. Nie można też nie zauważyć, że charakter wniesionego pisma budził również wątpliwości organu, bowiem na piśmie tym znajduje się odręczna adnotacja - "proszę o rozpatrzenie wniosku, ew. konsultację z radcą prawnym". W zaistniałej sytuacji uwzględniając treść pisma strony z dnia 17 lutego 2014 r., adresata tego pisma - organ pierwszej instancji (a nie, jak w przypadku postępowania odwoławczego, Samorządowego Kolegium Odwoławczego) oraz fakt złożenia pisma po upływie terminu do wniesienia odwołania (niezgodnie z otrzymanym pouczeniem), istniała uzasadniona wątpliwość dotycząca charakteru tego pisma. Zauważyć bowiem trzeba, że w dniu złożenia przedmiotowego pisma decyzja organu pierwszej instancji była już ostateczna oraz, co jest ważne, skarżący w piśmie powoływał się na okoliczność uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego. Można tu dodać, że decyzja organu pierwszej instancji, w oderwaniu od wyroku Sądu Rejonowego w S. V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, była dla skarżącego pozytywna. Powyższe powinno budzić wątpliwości organów odnośnie rzeczywistego zamiaru skarżącego wnoszącego pismo z dnia 17 lutego 2014 r., a mianowicie czy było nim wniesienie odwołania czy w inny sposób wzruszenie decyzji ostatecznej np. poprzez zainicjowanie postępowania wznowieniowego (art. 145 § 1 k.p.a. i nast.). Można zaznaczyć, że również we wniesionej skardze strona podnosiła, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę uprawomocnienia się ww. wyroku sądowego oraz jego treści, który otrzymała w dniu 10 lutego 2014 r. Dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, powinno zwrócić się do strony o stosowne wyjaśnienia w tym zakresie oraz należycie i wyczerpująco poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na jej prawa i obowiązki. Zaniechanie tego powoduje, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracyjne zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Ponadto organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpująco informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogących mieć wpływ na ich praw i obowiązków będące przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają przy tym aby, strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Jest oczywistym, że na organie administracji publicznej ciąży obowiązek podjęcia czynności wyjaśniających treść czynności podejmowanych przez jednostkę. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 418/2010, Lex 746899 na organie ciąży obowiązek dokonania kwalifikacji czynności, a następnie jej rozpoznania i rozstrzygnięcia zgodnie z przepisami prawa procesowego. W konsekwencji poczynionych rozważań należy zaskarżone postanowienie uznać za wydanie nie tylko z naruszeniem przepisów prawa, ale również za przedwczesne. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić treść rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.