III SA/Gd 376/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Marek Gorski ( spr.) Sędziowie: sędzia WSA Alina Dominiak sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Robert Daduń po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Sz. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny z dnia 18 maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie przydziału kwatery zastępczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy nr [...] z dnia 29 marca 2004 r., 2) zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny na rzecz skarżącego 200(słownie: dwieście)zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy na podstawie art. 13 ust. 4 i 5 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tj:Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia 29 marca 2004 r. o tymczasowym zakwaterowaniu K. Sz. z członkami rodziny w kwaterze zastępczej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że K. Sz. pełniący zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] oczekuje na przydział osobnej kwatery stałej od dnia 30 stycznia 2003 r. Na liście kolejności przydziału osobnej kwatery stałej na rok 2004 r. znajdował się na poz. 976. Na jego wniosek decyzją z dnia 23 lipca 2003 r. zostało przyznane mu świadczenia finansowe umożliwiające pokrycie koszów najmu lokalu mieszkalnego w G. ul. [...]. Świadczenie miało być wypłacane do dnia utraty uprawnień tj. min. otrzymania osobnej kwatery stałej, kwatery zastępczej, ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery stałej lub uzyskania innego lokalu albo rozwiązani umowy najmu lokalu mieszkalnego. Dnia 29 marca 2004 r. Dyrektor OT WAM przydzielił K. Sz. kwaterę zastępczą nr [...] przy ul. [...] w G.. Strona odwołała się od decyzji, ponieważ nie składała wniosku o przydział kwatery zastępczej a umowę najmu zawarła na 5 lat. Jednocześnie dowódca R. T. wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie przydziału kwatery zastępczej, przyspieszenie przydziału kwatery stałej w garnizonie w G. oraz utrzymanie świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu do czasu wygaśnięcia umowy najmu. Organ odwoławczy powołał się na art. 24 ust 2 u.z.s.z. który stanowi, że do czasu realizacji prawa do kwatery żołnierz zawodowy otrzymuje świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego albo przydział kwatery zastępczej. Zdaniem organu, żołnierzowi zawodowemu przysługuje świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego dopiero w sytuacji, gdy Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie może przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania. Z chwilą gdy tak możliwość się pojawia żołnierz traci uprawnienia do przedmiotowego świadczenia a zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych następuje po przez zakwaterowanie tymczasowe. Wniosek o wypłatę zwrotu kosztów najmu, zrealizowany jest w takiej sytuacji w formie bezpośredniej, jaka jest przydzielenie kwatery zastępczej. Przyznana kwatera zastępcza ma powierzchnię mieszkalną 28,92 m2 i spełnia przesłanki z art. 50 ust. 4 u.z.s.z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. Sz. zarzucił decyzji niezgodność z prawem. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w 2003 r. złożył wniosek o zabezpieczenie środków finansowych umożliwiających pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W związku z odległym miejscem na liście oczekujących na przydział kwatery stałej i zakładanym długim okresem oczekiwania na przydział, zawarł umowę najmu na 5 lat. Organ I instancji przydzielił wnioskowane świadczenie i wyraził zgodę na wynajem. Następnie organ wbrew woli skarżącego przydzielił mu kwaterę zastępczą, która posiada obniżony standard w stosunku do kwatery stałej. W związku, z czym skarżący twierdzi, że: 1) WAM nie może przydzielić kwatery zastępczej wbrew woli żołnierza, ponieważ przepisy powoływanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jak i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie zakwaterowanie tymczasowego oraz hoteli garnizonowych przewidują przydział na wniosek uprawnionego żołnierza, 2) Nie rozumie przyznania właśnie jemu kwatery zastępczej, gdy na liście oczekujących na kwaterę stałą był na pozycji 976 i wiele osób z wcześniejszych pozycji powinno otrzymać kwaterę zastępczą prędzej, 3) Jeżeli istnieje jakikolwiek system przydziału kwater zastępczych do dlaczego nikt go o tym nie informował przed podjęciem decyzji o wynajęciu mieszkania. Zważyć należy, że wynajęcie mieszkania, w którym obecnie przebywa wiązało się z kosztami finansowymi (remont i przeprowadzka). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wskazał jednocześnie, że art. 24 ust. 2 ustawy posługuje się sformułowaniem "otrzymuje" co zakłada, że ustawodawca nie zawarł wyraźnego wymogu złożenia wniosku w sprawie przydział kwatery zastępczej. Poza tym wniosek w powołanych przez skarżącego przepisach dotyczy zakwaterowania członków rodziny żołnierza, nie zaś samego przydziału kwatery. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 24 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowił, że do czasu realizacji prawa do kwatery żołnierz zawodowy otrzymuje: 1) świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego na zasadach określonych w dalszych przepisach albo 2) zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji. Przepis nie odnosi się do procedury a jedynie wymienia rodzaje świadczeń. Wskazany przez organ art. 49 ust 1 pkt 1 lit. a przewidywał z kolei, że świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przysługuje żołnierzowi w służbie stałej /.../ jeżeli Agencja nie może mu przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną. Świadczenie takie przyznawane jest na wniosek żołnierza. Sąd zauważa, że przepis ten dotyczy tylko przydzielenia świadczenia i nie obejmuje zakresem sytuacji, gdy świadczenie na pokrycie kosztów najmu zostało już przyznane, a następnie organ chce przydzielić kwaterę zastępczą. Z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podstawowe znaczenie ma stwierdzenie, czy w niniejszej sprawie zakwaterowanie żołnierza w kwaterze zastępczej odbywa się na wniosek czy może też dokonać organ z urzędu. Biorąc pod uwagę wskazane dalej regulacje prawne Sąd doszedł do przekonania, że przydział kwatery zastępczej można dokonać jedynie na wniosek żołnierza. Art. 52 ust. 2 powoływanej ustawy stanowi, że na wniosek żołnierza zawodowego w służbie stałej, uprawnionego do zakwaterowanie w internacie, dyrektor oddziału terenowego Agencji może tymczasowo zakwaterować go, wraz z członkami rodziny uwzględnianymi przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej kwatery, w kwaterze zastępczej. Procedura zakwaterowania jest w tym przypadku uruchamiana na wniosek żołnierza zawodowego. Bez takiego wniosku organ nie ma prawa wszczynać postępowania. Tak samo jest to uregulowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie zakwaterowania tymczasowego oraz hoteli garnizonowych, na które powołuje się organa I instancji. § 11 ust. 1 przewiduje, że na wniosek żołnierza zawodowego w służbie stałej, w przypadku o którym mowa wart. 52 ust. 2 ustawy, można go zakwaterować tymczasowo z członkami rodziny w kwaterze zastępczej. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej wart. 83 ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz.u. Nr 40, poz. 471 ze zm.), które określa sposób i szczegółowe warunki przydzielania, zwalniania i zamiany kwater (lokali mieszkalnych). § 4 rozporządzenia stanowi, że w celu otrzymania kwatery żołnierz zawodowy składa do dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego dla miejsca pełnienia czynnej służby wojskowej, wniosek o przydział kwatery lub o poprawę warunków mieszkaniowych albo przydział kwatery zastępczej, zaopiniowany przez dowódcę jednostki wojskowej, w której pełni czynną służbę wojskową. Organy rozpatrujące sprawę jakby przeoczyły tą regulację, chociaż dotyczy zagadnień rozstrzyganych w przedmiotowym postępowaniu. Przepis dotyczy min. przydziału kwatery zastępczej i zdaniem Sądu nie może być pomijany w niniejszej sprawie. W aktach sprawy brak jest wniosku o przydział kwatery zastępczej jak i opinii dowódcy jednostki wojskowej. Przydział kwatery zastępczej bez wniosku i opinii dowódcy jednostki jest niezgodny z prawem. Niezrozumiała jest również logika organu odwoławczego, zasadzająca się na argumentacji, że wniosek przewidziany wart. 52 ust. 2 ustawy oraz § 11 rozporządzenia MON z dnia 2 lutego 1999 r. dotyczy tylko i wyłącznie zakwaterowania członków rodziny żołnierza, nie zaś samego przydziału kwatery zastępczej. Decyzja organu I instancji podtrzymana przez organ odwoławczy stanowi, że K. Sz. przydziela się kwaterę zastępczą. Jednocześnie jako podstawę prawną organ powołuje wskazane przepisy. Robi to wrażenie dowolnej i robionej ad hoc interpretacji przy braku rzeczowych argumentów. Dodatkowo należy wskazać, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania, które w dużej mierze są zasadne. Sąd podziela zastrzeżenia skarżącego, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu, dlaczego właśnie jemu została przyznana kwatera zastępcza, gdy zajmował bardzo odległą pozycję na liście osób oczekujących na przydział kwatery stałej. Naturalnie rodzi się wątpliwość, co do sposobu przydzielania świadczeń mieszkaniowych. Wydaje się, że sposób postępowania organów był arbitralny i skarżącemu nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 200 powyższej ustawy Sąd orzekł w sprawie zwrotu kosztów postępowania.