III SA/Gd 379/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta S. z dnia 30 listopada 2016 r., na mocy której organ I instancji w oparciu o art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2016, poz. 1518 ze zm.) uchylił własną decyzję z dnia 9 czerwca 2014 r. nr [...] przyznającą G. M. zasiłek dla opiekuna. W punkcie drugim decyzji z dnia 30 czerwca 2016 r. organ I instancji odmówił przyznania G. M. zasiłku dla opiekuna na okres od dnia 18 lipca 2016 r. do dnia 31 października 2018 r. Jako materialnoprawną podstawę wydania decyzji wskazano art. 17 ust 5 pkt. 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2016, poz. 1518 ze zm.) w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna ( Dz.U. 2016 r., poz. 162). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że pomimo, iż G. M. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, nie może już z tego tytułu korzystać z zasiłku dla opiekuna. Na podstawie pisma ZUS/O w G. – Inspektorat w S. z dnia 22 listopada 2016 r. ustalono bowiem, że z dniem 18 lipca 2016 r. G. M. przyznano prawo do emerytury. Fakt pobierania emerytury spowodował, że z dniem rozpoczęcia pobierania tego świadczenia G. M. nie spełnia już przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, warunkującej korzystanie z prawa do zasiłku dla opiekuna. Podkreślono, że powyższy skutek znajduje bezpośrednie potwierdzenie w treści mającego odpowiednie zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym wymieniono kategorie osób, którym nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w tym m.in. są to osoby, które mają ustalone prawo do emerytury. Mając na uwadze powyższe podkreślono, że uchylenie decyzji w oparciu o art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stało się konieczne w związku ze zmianą sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni. G. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] wskazując, że wbrew stanowisku organów zasiłek dla opiekuna powinien być w dalszym ciągu wypłacany skarżącej. Skarżąca podkreśliła, że nie jest zrozumiałe, z jakich względów fakt pobierania przez skarżącą emerytury powoduje, że nie spełnia już przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Status emeryta nie wyklucza podejmowania zatrudnienia. Skarżąca chciałaby podjąć pracę, lecz nie jest to możliwe z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z tego względu odmowa przyznania skarżącej rekompensaty za niepodejmowanie zatrudnienia była nieuzasadniona. Niezalenie od tego skarżąca wskazała, że jeśli ustawodawca z jakiejś przyczyny wyklucza jednak grupę emerytów z prawa do otrzymywania zasiłku, do którego inni obywatele, pozostający w takiej samej sytuacji, mają prawo, przepisy te mają charakter dyskryminujący i są sprzeczne z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.,) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona do sądu może zostać uwzględniona w sytuacji, gdy stwierdzone w toku kontroli sądowej uchybienia, do jakich doszło przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, miały bądź mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt. 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w niniejszej sprawie są decyzje, mocą których organ I instancji, po uzyskaniu informacji, iż pobierająca zasiłek dla opiekuna skarżąca – G. M. uzyskała prawo do emerytury – uchylił z dniem przyznania emerytury decyzję o przyznaniu zasiłku dla opiekuna i odmówił przyznania zasiłku na okres od 18 lipca 2016 r. do 31 października 2018 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzję tę utrzymało w mocy. Podstawą prawną orzekania były przepisy art. 17 ust. 5 pkt.1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury /.../, a w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (j.t.Dz.U.2016r., poz.162) w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych. Z wyżej wskazanych uregulowań i z treści art. 1 i następnych ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wynika, że świadczenie to, wprowadzone w wyniku wskazania wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego niekonstytucyjności przepisów pozbawiających prawa do świadczeń pielęgnacyjnych osób wcześniej je pobierających, zostało przez ustawodawcę powiązane z warunkami uprawniającymi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. To z kolei świadczenie przysługiwało i przysługuje – z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobom jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji ( art. 17 ust. 1-4 i – w odniesieniu do innych osób – następne przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – publ. jw.). W ustępie 5 zacytowanego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika jednak, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego /..../. W ocenie sądu orzekającego rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wyjaśniając, że tak jak z przepisów dotyczących przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna wynika, że decyzja w sprawie jego przyznania nie ma charakteru decyzji uznaniowej, tak zacytowane przepisy wykluczają możliwość korzystania z zasiłku dla opiekuna w sytuacji, gdy opiekun ma – tak jak skarżąca G. M. – ustalone prawo do emerytury i – emeryturę tę pobiera. Decyzje w obu instancjach wydano w niekwestionowanym przez skarżącą stanie faktycznym sprawy, tj. po ustaleniu przez organ I instancji, że G. M., pobierająca uprzednio świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, K. M., zaliczonym zgodnie z orzeczeniem z dnia 15.11.2012 r. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskała od dnia 18 lipca 2016 r. prawo do emerytury, przyznane decyzją właściwego oddziału ZUS z dnia 23.09.2016 r., a pierwszej wypłaty dokonano w dniu 3.10.2016 r. Z treści odwołania i skargi wynika, że skarżącą kwestionuje nie tyle rozstrzygnięcia decyzji lecz – treść rozwiązań ustawowych, bowiem uznaje je za niesprawiedliwe bądź krzywdzące. Te kwestie wymykają się jednak spod kontroli sądu administracyjnego powołanego, jak wyjaśniono na wstępie, do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dodać należy, że dostrzeżone przez sąd uchybienia, jakich dopuściły się organy orzekające w sprawie (orzekając w dniu 30.11.2016 r. o odmowie przyznania zasiłku od dnia 19.07.2016 r., a następnie "poprawiając" postanowieniem datę na dzień 18.07.2016 r.), nie miały – w ocenie sądu – wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę Grażyny M., jako nieuzasadnioną oddalił, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.