III SA/Gd 380/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 27 września 2007 r. I. O. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że pomimo upływu terminu sądowego określonego w wezwaniu do przedłożenia dodatkowych dokumentów w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., skarżąca nie przedstawiła wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią oraz małżonka rachunków bankowych, maklerskich i innych; dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego oraz kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, wskazanych w uzasadnieniu wniosku. Niewyjaśnienie zaś istotnych okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej skarżącej oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo uniemożliwia dokonanie pełnej oceny, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy. Od powołanego postanowienia sprzeciw wniosła skarżąca oraz załączyła pozostałe dokumenty wskazane w wezwaniu Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a. W myśl art. 260 p.p.s.a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu przez skarżącą, w myśl cytowanego przepisu powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2007 r. i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w przepisach art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącą oraz przedłożoną dokumentacją źródłową, prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwojgiem małoletnich dzieci, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca posiada samochód osobowy marki Opel Kadett, rok produkcji – 1992. Źródłem dochodu czteroosobowej rodziny jest zasiłek macierzyński otrzymywany przez skarżącą, którego miesięczna wysokość wynosi: 770,10 zł brutto (624,10 zł netto) – za wrzesień 2007 r.; 795,77 zł brutto (644,77 zł netto) – za październik 2007 r. oraz 359,38 zł brutto (291,38 zł netto) – za listopad 2007 r. W okresie od 1 września do 30 listopada 2007 r. małżonek skarżącej otrzymał wynagrodzenie za pracę w kwocie 2 285,61 zł brutto (1 667,23 zł netto) miesięcznie, z którego potrąca się kwotę 252 zł tytułem spłaty pożyczki oraz składki ubezpieczeniowej. Z przedłożonego odpisu zeznania podatkowego za 2006 r. wynika, że skarżąca wspólnie z małżonkiem zadeklarowała dochód w łącznej wysokości 40 874,64 zł. Wyciąg z rachunku bankowego skarżącej potwierdza, że w okresie od 26 września 2007 r. do 26 listopada 2007 r. jego saldo nie przekroczyło kwoty 645,17 zł, zaś saldo rachunku bankowego jej męża w okresie od 28 września 2007 r. do 28 listopada 2007 r. było ujemne. Na potwierdzenie ponoszonych kosztów utrzymania skarżąca przedstawiła kopie dowodów wpłat należności czynszowych, m.in. z dnia 14 czerwca 2007 r. na kwotę 380,89 zł. Ponadto załączyła kopie faktur: za energię elektryczną, obejmującą rozliczenie za okres od 14 kwietnia 2006 r. do 25 października 2006 r. na kwotę 1 115,74 zł oraz gaz za okres od 10 października 2006 r. do 19 lutego 2007 r. na kwotę 411,90 zł. Na opisanych dokumentach widnieje nazwisko teściowej skarżącej. Według oświadczenia zawartego w sprzeciwie, faktyczne koszty ponoszone przez skarżącą wynoszą 4/5 kwot wynikających z przedłożonych dowodów. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 cyt. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu oraz aktualną sytuację majątkową skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, potwierdzoną załączonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi, Sąd uznał, że wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.