III SA/Gd 382/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2008 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 27 lutego 2008 r. J. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem oraz niepełnosprawną córką, mieszka w lokalu o powierzchni 19,6 m2, posiada udział we współwłasności nieruchomości rolnej o powierzchni około 2000 m2, nie posiada natomiast przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Skarżący oświadczył, iż uzyskuje dochody z wykonywanej pracy w wysokości 518,07 zł brutto miesięcznie, zaś jej córka otrzymuje rentę w kwocie 501,87 zł brutto miesięcznie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy następuje tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 marca 2008 r., doręczonym w dniu 15 marca 2008 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; odpisów złożonych przez wnioskodawcę we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszeń identyfikacyjnych NIP wraz z ich aktualizacjami; dokumentów potwierdzających łączną wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) oraz wskazania wszystkich źródeł ich uzyskania za okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. oraz od 1 stycznia 2008 r. do 29 lutego 2008 r.; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość renty otrzymywanej przez córkę oraz dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący, w dniu 22 marca 2008 r. nadesłał pismo, w którym wyjaśnił, iż posiada rachunek bankowy, z którego prowadzona jest egzekucja. Wnioskodawca wskazał swój numer NIP, podał, iż jest właścicielem samochodu ciężarowego Citroen Jumper, rok produkcji 1995 o wartości około 4 – 5 tysięcy zł oraz przedłożył kopie następujących dokumentów: decyzji w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej, dowodu rejestracyjnego pojazdu, decyzji organu rentowego w przedmiocie renty socjalnej córki wnioskodawcy, której wysokość od 1 marca br. wynosi 475,38 zł miesięcznie oraz zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy wnioskodawcy. Wnioskodawca oświadczył, że przebywa na zwolnieniu lekarskim po operacji kardiologicznej i z tego względu nie był w stanie przedłożyć wszystkich żądanych dokumentów w wyznaczonym terminie. Jednocześnie zobowiązał się do ich złożenia w terminie późniejszym. Mając na względzie powyższą okoliczność, zarządzeniem z dnia 27 marca 2008 r. (doręczonym w dniu 16 kwietnia 2008 r.) termin do złożenia przez wnioskodawcę dokumentów źródłowych został przedłużony o 7 dni. W dniu 23 kwietnia 2008 r. (data stempla pocztowego) skarżący przesłał m.in. kopie zaświadczeń o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, zestawienie płatności na rzecz kontrahentów według stanu na dzień 21 kwietnia 2008 r. obejmujące okres od 24 stycznia 2007 r. do 26 maja 2008 r., w którym wykazano łączną wartość faktur wystawionych przez kontrahentów skarżącego w kwocie 331 006,31 zł, zaległość - 303 865,59 zł oraz podatek VAT w kwocie 59 248,67 zł. Ponadto wnioskodawca nadesłał zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzające, iż w zeznaniach podatkowych zadeklarował dochód w wysokości: za 2001 r. – 1 902,30 zł, za lata 2002-2005 – 0 zł, za 2006 r. 5 617,89 zł. Z przedłożonego zestawienia zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wynika, że w 2007 r. skarżący wykazał przychód w wysokości 432 444,20 zł, koszty uzyskania przychodów – 423 907,96 zł oraz dochód w kwocie 8 836,24 zł. Z załączonych kopii zawiadomień o dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęć wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego z dnia 19 listopada 2007 r. oraz 8 stycznia 2008 r. wynika, że łączna kwota dochodzonych należności publicznoprawnych wynosiła 24 957,18 zł. Skarżący przedstawił następujące dokumenty obrazujące ponoszone koszty utrzymania: dowody wpłat należności za energie elektryczną z dnia 27 marca 2008 r. na łączną kwotę 653,20 zł, kopię faktury za gaz z dnia 29.02.2008 r. na kwotę 35,68 zł, kopię informacji ze spółdzielni mieszkaniowej z dnia 31 stycznia 2008 r. o wysokości opłat za użytkowanie lokalu (192,71 zł miesięcznie) oraz wezwanie do zapłaty zadłużenia z tytułu opłat za użytkowanie lokalu w łącznej kwocie 1 180,46 zł (według stanu na dzień 31 marca 2008 r.). Ponadto przedłożono kopie potwierdzeń wpłat należności za posiłki dla córki w kwocie 70 zł (za luty br.) oraz 76,80 zł (za marzec br.) W niniejszej sprawie, skarżący nie wykazał dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wprawdzie wnioskodawca przedłożył szereg dokumentów źródłowych, jednakże pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, przedłużonego zarządzeniem z dnia 27 marca 2008 r., do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie nadesłał wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, złożonych we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszeń identyfikacyjnych NIP wraz z ich aktualizacjami oraz dokumentów potwierdzających łączną wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) i nie wskazał źródeł ich uzyskania za okres od 1 stycznia 2008 r. do 29 lutego 2008 r., natomiast w dniu 14 stycznia 2008 r. uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł. Co istotne, skarżący sam wskazał, iż posiada rachunek bankowy, jednak nie przedstawił danych szczegółowo określonych w zarządzeniu z dnia 6 marca 2008 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie obowiązku z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.), zaś niedostosowanie się do wezwania, o którym mowa w powołanym przepisie należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2006 r. sygn. akt II OZ 1405/05, niepubl.) Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż skarżący nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.