III SA/Gd 385/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 6 września 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 2 października 2012 r., skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu, w sprawie zastosowanie znajdzie regulacja zawarta w art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie skarżącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ww. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 przedmiotowego aktu normatywnego, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trzema synami. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Mąż skarżącej będąc zatrudnionym osiąga miesięczny dochód brutto w kwocie 1.600 zł. Skarżąca otrzymuje świadczenia rodzinne w kwocie 630 zł brutto miesięcznie. Nadto we wspólnym gospodarstwie domowym użytkowany jest samochód Volkswagen Sharan – rok produkcji 1995. Zgodnie z art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 października 2012 r. (doręczonym w dniu 8 października 2012 r. - dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy – k. 45) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: odpisów zeznań podatkowych swoich, męża oraz syna P. za rok 2011 bądź imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wskazania, w jakim lokalu skarżąca wraz z rodziną zamieszkuje, do kogo ten lokal należy i kto w nim zamieszkuje, w jakiej wysokości skarżąca zobowiązana jest do opłacania kosztów jego utrzymania oraz do przedłożenia kopii rachunków za media oraz ewentualnie czynsz; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą, męża i syna P. rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; udokumentowania pozostawania przez syna P. osobą bezrobotną; zaświadczenia od pracodawcy męża o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia z ostatnich trzech miesięcy oraz decyzji przyznających zasiłki na dzieci, a także zaświadczenia o pozostawaniu przez skarżącą osobą bezrobotną; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na skarżącą, męża oraz dorosłego syna pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). Nadto skarżącą zobowiązano do wskazania, czy zakończyła działalność gospodarczą oraz czy nadal ją prowadzi. Z ww. zobowiązania skarżąca nie wywiązała się gdyż jakiekolwiek dokumenty nie zostały do Sądu nadesłane. Tym samym należy uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.