III SA/Gd 388/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. – P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wójta Gminy z dnia 12 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia działek postanawia: I. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P. P. P. na decyzję Wójta Gminy z dnia 12 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia działek. Wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 12 września 2013 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 23 września 2013 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzeń referendarza sądowego z dnia 26 września i z dnia 24 października 2013 r. ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem dochodów wnioskodawcy oraz jego żony są świadczenia emerytalne w łącznej kwocie 1.690,14 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną nie posiadają nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W tym stanie należało uznać, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na fakt, iż przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku prowadzi do uznania, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym jak wskazano powyżej zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że wobec wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia o odrzuceniu skargi koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtuje obecnie ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz ewentualne opłaty kancelaryjne wynoszące 10 zł w przypadku ubiegania się o wydanie odpisu, zaświadczenia, wyciągu lub innego dokumentu z akt sprawy sądowej (vide: § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Na tle uzyskiwania przez wnioskodawcę oraz jego żonę stałych dochodów z tytułu świadczeń emerytalnych nie można przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie uiścić ww. kwot, zwłaszcza, że ww. koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Należy mieć również na uwadze, że wnioskodawca wezwany w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wykazał stosownymi dokumentami (vide: pkt 1 lit. c) zarządzenia referendarza sądowego z dnia 26 września 2013 r.) wysokości ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania poprzestając na przesłaniu ogólnego oświadczenia w tej materii. Doświadczenie życiowe wskazuje z kolei, że w gospodarstwie domowym z zasady przechowuje się rachunki czy też faktury VAT za użytkowany lokal mieszkalny, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz czy telefon. Z przedłożonych do akt oświadczeń i dokumentów nie wynika ponadto, żeby wnioskodawca posiadał zobowiązania, których nie jest w stanie regulować. W związku z powyższymi okolicznościami, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnosząc się z kolei do żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy uznał, że w realiach sprawy zasadne jest przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie. W ocenie referendarza poniesienie ciężaru finansowego ustanowienia adwokata z wyboru może bowiem rodzić uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy i jego żony w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia, ustanawiając dla wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu.