III SA/Gd 389/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 5 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2016 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca J. T. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wcześniej, to jest w dniu 27 kwietnia 2016 r. skarżąca dokonując przelewu z posiadanego rachunku bankowego uiściła wpis od wniesionej skargi w kwocie 100 zł. Uzasadniając złożony wniosek ww. wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką i siostrą. Dochód miesięczny rodziny w łącznej kwocie 1.516,72 zł netto kształtuje wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez skarżącą oraz świadczenia alimentacyjne i zasiłki wypłacane na rzecz matki. Miesięczne zobowiązania i wydatki rodziny wnioskodawczyni określiła na kwotę 1.307 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni na dzień 27 kwietnia 2016 r. posiadała na rachunku bankowym środki w kwocie 1.088,31 zł. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni oraz osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 maja 2016 r., wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) kopii dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez wnioskodawczynię wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej matkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy w okresie ostatnich trzech miesięcy posiadane przez wnioskodawczynię lub matkę rachunki bankowe zostały zlikwidowane należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; c) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i osoby pozostające z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty związane z zamieszkiwanym lokalem, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wydatki na lekarstwa, inne). Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni za pośrednictwem dorosłego domownika w dniu 12 maja 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru w aktach sprawy – k. 31) i do dnia wydania niniejszego postanowienia pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w wyżej wskazanym zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i wskazane okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie prowadzi dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację ogólnych danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 6 maja 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają uzupełnienia poprzez złożenie określonych dokumentów źródłowych. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni w żaden sposób nie odpowiedziała, referendarz sądowy nie jest w stanie zweryfikować bardzo ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Referendarz sądowy nie jest bowiem w stanie ustalić relacji faktycznie uzyskiwanych dochodów do rzeczywiście ponoszonych wydatków. Nie wiadomo ponadto czy wnioskodawczyni posiada na rachunku bankowym oszczędności pieniężne, które mogą być przeznaczone na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu z uwagi na konieczność zapewnienia obrony swoich praw (vide: pkt 2 uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy) należy ponadto wskazać, że przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest warunkiem koniecznym dla skutecznego rozpoznania złożonej przez wnioskodawczynię skargi. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji nie jest bowiem obwarowane przymusem adwokacko – radcowskim. Ponadto sąd pierwszej instancji ocenia zaskarżony akt (w tym wypadku decyzję administracyjną) biorąc pod uwagę wszelkie ewentualne uchybienia, a nie tylko te wskazywane przez skarżącą czy ustanowionego pełnomocnika (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.