III SA/Gd 391/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Marek Gorski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie refundacji poniesionych kosztów opieki nad dziećmi uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 czerwca 2010 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 18 maja 2010 r. skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy w G. A. W. zwróciła się o przyznanie refundacji kosztów opieki nad dziećmi J. i S. w wysokości 801 zł w związku z podjęciem w okresie 19 października – 30 listopada 2009 r. szkolenia w Akademii Kształcenia Zawodowego. Prezydent Miasta decyzją z dnia 4 czerwca 2010 r. znak [...] wydaną w oparciu o art. 61 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 69, 415 ze zm.) odmówił refundacji kosztów opieki za miesiące październik i listopad 2009 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji odnosząc się do w/w uznaniowej regulacji normatywnej wskazał, że skierowanie na szkolenie strona odebrała w dniu 15 października 2009 r. zaś o możliwości ubiegania się o refundację strona została poinformowana w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w G., tj. 5 października 2009 r. Z uwagi zaś na ograniczoną ilość środków Funduszu Pracy przyznaną Powiatowemu Urzędowi Pracy w G. na rok 2010 (czyli rok, w którym złożono wniosek o refundację) oraz konieczność zabezpieczenia środków na realizację zadań rozpoczynających się w roku bieżącym należało odmówić refundacji. W odwołaniu od w/w decyzji A. W. wskazała, że wszelkie obowiązki związane z odbywanym szkoleniem wykonywała sumiennie. Z uwagi na uczestnictwo w szkoleniu zobligowana była zapewnić dzieciom opiekę co wiązało się z poniesieniem określonych kosztów. Z kolei w żadnej informacji pochodzącej z urzędu pracy nie określono terminu składania wniosku o zwrot poniesionych kosztów. Wojewoda decyzją z dnia 6 lipca 2010 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) i art. 61 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygniecie Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy wskazał, że refundacja nie jest obligatoryjna w każdym przypadku a koszty opieki nad dziećmi winny być uzgodnione z organem zatrudnienia. Co nadto istotne, strona odbywająca szkolenie w okresie 19 października – 30 listopada 2009 r. wystąpiła z wnioskiem o refundację dopiero 19 maja 2010 r., a więc po zamknięciu roku obrachunkowego 2009, którego dotyczyły wydatki. Wydatki te są natomiast limitowane a stosowny limit ustala Minister Pracy i Polityki Społecznej. Skoro zatem refundacja kosztów opieki dotyczyła kosztów poniesionych w 2009 r. to niemożliwe było jej zrealizowanie ze środków Funduszu Pracy przeznaczonych na wydatki poniesione w 2010 r. W konsekwencji tego stanu rzeczy brak środków z Funduszu Pracy na pokrycie wydatków dotyczących roku poprzedniego uzasadniał orzeczenie o odmowie dokonania refundacji, o czym słusznie orzekł organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. W. wskazała, że już w dniu 2 grudnia 2009 r. zgłosiła się do urzędu w celu wypełnienia ankiety oraz ustalenia dalszego działania. Od pracowników urzędu skarżąca usłyszała jednakże, że z uwagi na brak środków nie ma sensu składanie jakichkolwiek wniosków. W urzędzie zasugerowano nadto aby poczekać na środki w nowym roku, co skarżąca uczyniła monitorując na bieżąco kwestię refundacji. Po złożeniu stosownego wniosku organ I instancji (i następnie organ odwoławczy) wydały jednakże decyzje odmowne motywując swoje rozstrzygnięcia brakiem środków na rok 2009, co w ocenie skarżącej jest dalece krzywdzące. Obecnie skarżąca ma zaś problem ze spłatą zadłużenia związanego z wydatkami na opiekę poniesionymi w 2009 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) stanowi w art. 61 ust. 1, że bezrobotnym, o których mowa w art. 49 pkt 5 tj. samotnie wychowującym co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia, starosta może, po udokumentowaniu poniesionych kosztów, refundować koszty opieki nad dzieckiem lub dziećmi do lat 7 w wysokości uzgodnionej, nie wyższej jednak niż połowa zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, na każde dziecko, na opiekę którego poniesiono koszty, jeżeli bezrobotny podejmie zatrudnienie lub inną pracę zarobkową lub zostanie skierowany na staż, przygotowanie zawodowe dorosłych lub szkolenie oraz pod warunkiem osiągania z tego tytułu miesięcznie przychodów nieprzekraczających minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku skierowania na staż refundacja kosztów opieki nad dzieckiem lub dziećmi do lat 7 następuje na okres odbywania stażu. Mając na uwadze treść powołanego przepisu należy stwierdzić, że przyznanie refundacji nie jest obligatoryjne, lecz uzależnione od uznania organu ( "starosta może" ) i w takim przypadku Sąd może dokonywać kontroli decyzji wydawanych w tego rodzaju sprawach poprzez ocenę, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy spełnione zostały wymienione w w/w przepisie przesłanki refundacji kosztów opieki nad dziećmi w związku z odbytym przez skarżącą stażem, jednak organy wskazały na dodatkowe okoliczności uniemożliwiające przyznanie refundacji. W pierwszej kolejności stwierdzono, że skarżąca, pomimo tego że została pouczona o możliwości ubiegania się o refundację kosztów opieki nad dziećmi poniesionych przez nią w związku z uczestniczeniem w szkoleniu, które trwało do 19 października 2009 r. do 30 listopada 2009 r., uczyniła to dopiero w maju 2010 r. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że skarżąca została poinformowana o sposobie i terminie składania wniosku o refundację. Znajdująca się w aktach sprawy Karta rejestracji bezrobotnego informacji o takiej treści nie zawiera, z kolei brak jest dowodów na to że skarżącej udzielono jakiejś innej szczegółowej informacji dotyczącej tej kwestii. Tym samym trudno uznać za zasadne stawianie skarżącej zarzutu niedopełnienia warunków ubiegania się o refundację, które nie były jej znane. Należy przy tym zauważyć, że powołany wyżej przepis nie określa terminu, w którym wniosek o refundację powinien zostać złożony, zatem nie można wymagać od skarżącej by złożyła pisemny wniosek przed końcem 2009 roku. Wskazać również należy, że – jak twierdzi skarżąca, a organy temu nie zaprzeczają – zgłosiła się ona do powiatowego urzędu pracy po raz pierwszy w grudniu 2009 r. i wówczas poinformowano ją o wyczerpaniu środków pieniężnych na refundację na rok 2009 r. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było poinformowanie skarżącej o konieczności złożenia podania o refundację na piśmie, bądź, w myśl art. 63 § 3 k.p.a. przyjęcie ustnego zgłoszenia wniosku i sporządzenie z tej czynności protokołu. Do podejmowania takich działań organy prowadzące postępowanie są zobligowane zwłaszcza na mocy art. 8 i 9 k.p.a. regulujących odpowiednio zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadę udzielania stronom informacji tak by nie poniosły one szkody z powodu nieznajomości prawa. Kolejną przesłanką odmowy przyznania refundacji był brak środków na ten cel, wskazano przy tym na fakt, że refundacja miała dotyczyć kosztów poniesionych przez skarżąca w 2009 r., tym samym niemożliwe było jej realizowanie ze środków przeznaczonych na wydatki poniesione w 2010 r. W świetle tego co powiedziano wyżej tj. wobec braku odpowiedniej informacji o konieczności – zdaniem organów - złożenia przez stronę wniosku w 2009 r., nie mogą one uzasadniać odmowy refundacji kosztów szkolenia tym, że nie zostały one poniesione przez bezrobotnego w 2010 r. Wskazać również należy, że mówiąc o środkach Funduszu Pracy przeznaczonych na wydatki poniesione w 2010 r. organ nie zwrócił uwagi na fakt, że chodzi w tym przypadku o wydatki jednostek dysponujących środkami z Funduszu Pracy, nie zaś o wydatki osób ubiegających się o przyznanie z niego środków. Tym samym złożenie przez skarżąca wniosku o refundację kosztów poniesionych przez nią w 2009 r. nie stanowi przeszkody w zastosowaniu działań, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W końcu warto też wskazać, że kierowanie bezrobotnych samotnie wychowujących dzieci na szkolenia bez możliwości udzielenia im pomocy w zapewnieniu opieki nad dzieckiem pozbawia sensu to narzędzie pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy (szkolenia) ( zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 grudnia 2006 r., III SA/Lu 459/2006 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organy dopuściły się w sprawie naruszenia powołanych wyżej przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz przepisów k.p.a. i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane przeprowadzić postępowanie administracyjne z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd wyżej uwag.