III SA/Gd 394/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 12 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 maja 2006 r., nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził, że odwołanie Z. P. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 20 marca 2006 r. nr [...] w sprawie wymeldowania z pobytu stałego, wniesione zostało z uchybieniem terminu. W świetle dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń przedmiotowa decyzja doręczona została stronie, na wskazany przez nią adres korespondencyjny: [...], w dniu 27 marca 2006 r. (co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru), a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 10 kwietnia 2006 r. Z. P. wniósł odwołanie w dniu 18 kwietnia 2006 r. (prezentata na piśmie), tj. po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Organ nadmienił, że odwołujący się nie powołał okoliczności, które uniemożliwiły mu wniesienie odwołania w terminie, jak również nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. P. wniósł o uchylenie orzeczeń organów obydwu instancji. Wyjaśnił, że powodem uchybienia terminu do wniesienia odwołania był pobyt poza granicami kraju, o czym informował telefonicznie pracownika urzędu gminy. Wskazał przy tym, że nie wnosił o przywrócenie terminu. Zarzuty skargi koncentrują się na kwestii wymeldowania skarżącego z pobytu stałego bez wyjaśnienia – jego zdaniem – wszystkich okoliczności sprawy. Skarżący podniósł, że dokonane przez wójta ustalenia opierają się wyłącznie na zeznaniach jednej ze stron postępowania. Organ pierwszej instancji nie powołał na świadka osoby wskazywanej przez skarżącego, jak również nie wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd sprawy jest ocena czy istniały określone prawem przesłanki do stwierdzenia przez organ administracji, że odwołanie wniesione zostało przez skarżącego z uchybieniem 14-dniowego terminu, przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a., a w konsekwencji czy przepis art. 134 k.p.a. został zastosowany zasadnie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu przewidzianego do jej dokonania, który rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że zawarte w decyzji Wójta Gminy [...] pouczenie o środkach jej zaskarżenia było oczywiście wadliwe. Organ pierwszej instancji, powołując się na przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminy (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 z późn. zm.), wskazał w nim bowiem, że prawo do wniesienia odwołania przysługuje stronom "w terminie 14 dni od dnia otrzymania". Pomijając błędną podstawę prawną przywołaną w pouczeniu decyzji organu pierwszej instancji (winien to być art. 129 k.p.a.) wskazać trzeba, że k.p.a. nie posługuje się terminem "otrzymania decyzji". Przepis art. 109 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzję doręcza się stronom na piśmie. Kwestia doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym unormowana została szczegółowo w Dziale I, Rozdział 8 k.p.a. W myśl art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Organ administracyjny zobowiązany jest do wyczerpującego i rzetelnego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Organy też mają czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Postanowienia zawarte w art. 112 k.p.a. stanowią jedną z najistotniejszych konsekwencji naruszenia przez organ prowadzący postępowanie obowiązku udzielania stronom należytej informacji o ich uprawnieniach, w odniesieniu do bardzo doniosłej ich sfery – wnoszenia środków zaskarżenia (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 526). Reasumując powyższe należy zauważyć, że w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji zawierała błędne pouczenie o terminie wniesienia odwołania – na co organ odwoławczy nie zwrócił uwagi – brak było możliwości liczenia terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. od dnia doręczenia decyzji na wskazany przez skarżącego adres. Termin ten - zgodnie z pouczeniem - winien był być liczony od dnia otrzymania decyzji przez skarżącego. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 134 w związku 129 § 1 i 2 k.p.a. o i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym orzeczeniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd pominął rozstrzygnięcie wskazane w art. 152 p.p.s.a. ze względu na brak aktu podlegającego wykonaniu. O kosztach orzeczono postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.