III SA/Gd 395/04

Dnia 22 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie: WSA Alina Dominiak, NSA Anna Orłowska /spr./, Protokolant Robert Daduń, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 18 maja 2004 roku sygn akt [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1.uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Rady Miejskiej [...] Nr [...] z dnia 5 grudnia 2003 roku, 2.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być w całości wykonana. III SA/Gd 395/04 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Rady Miejskiej z dnia 5 grudnia 2004 r. odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego W. Ch.. Jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, organ I instancji ustalił, na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę i wywiadu środowiskowego, że W. Ch. spełnia warunki określone w art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, tj. ma tytuł prawny do lokalu zajmowanego wraz z żoną i córką, powierzchnia lokalu to 54,73 m2, dochód w gospodarstwie domowym na jednego członka rodziny wynosi 88,35% najniższej emerytury, zaś wydatki na mieszkanie – w kwocie 330,46 zł miesięcznie, w tym – ryczałt na opał w wys. 127,13 zł co stanowi 38,47% wydatków na mieszkanie, po odjęciu 12% dochodu gospodarstwa domowego (175,78 zł), dają podstawę do przyznania 134,35 zł dodatku mieszkaniowego. Odmowa przyznania dodatku nastąpiła z uwagi na stwierdzenie przez organ I instancji, że "sytuacja majątkowa rodziny wnioskującego jest w rzeczywistości lepsza niż usiłuje ją przedstawić wnioskodawca, skoro ponosi on wydatki na potrzeby inne niż podstawowe, czyli utrzymanie mieszkania", co w ocenie organu II instancji oznacza, że "u strony występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nie uzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. Ch. napisał, że pracownica socjalna, która przeprowadzała wywiad środowiskowy była pierwszy raz w mieszkaniu skarżącego, nie znała stanu poprzedniego lokalu, nie wzięła pod uwagę faktu, że remonty i meble znajdujące się w jednej części mieszkania pozostawione zostały przez starszą córkę skarżącego, która wyprowadziła się do innego mieszkania, a meble rodziny skarżącego to cały jej dorobek życiowy. Skarżący nie ukrył żadnych dochodów ani innych dowodów istotnych dla sprawy, które mogłyby wpłynąć na tak niesłuszną decyzję. Skarżący ma na utrzymaniu niepełnosprawną córkę i żonę, a jedyny dochód rodziny to wynagrodzenie skarżącego, renta socjalna córki i świadczenie pielęgnacyjne przyznane żonie. W ocenie skarżącego decyzje są niesłuszne i wydane na podstawie nieprawdziwych dowodów. Wniesiono o uchylenie decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sprawa o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 KPA zastosowanie mają przepisy tego kodeksu. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie wzięły pod uwagę, że wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 KPA. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 KPA decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m. in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu nastąpiło ponadto naruszenie zasady wynikającej z art. 8 KPA, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Mianowicie przywołując jako prawną podstawę orzekania m. inn. art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (publ. jw.) organy przyjęły, że w sytuacji materialnej wnioskodawcy występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji o dochodach, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniające przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Ocenę tę, jak wynika z akt, oparły organy jedynie na ustaleniach wywiadu środowiskowego, przy czym weryfikacji oceny nie dokonano w żaden inny sposób, nawet pomijając możliwość przesłuchania strony (art. 86 KPA), czym w rażący sposób naruszono zasady określone w art. 10 i 81 KPA. Skoro dodatek mieszkaniowy, jak przyjęto w utrwalonym orzecznictwie NSA jest to "szczególne świadczenie pieniężne wypłacane przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997, z. 1, poz. 10; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3118/95, niepubl.; A. Mączyński, A. Proksa: Nowe prawo lokalowe z komentarzem, Wyd. Centrum Prawne, Kraków 1994, s. 61; A. Gola, J. Suchocki: Ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych – komentarz, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1996, s. 88), którego głównym zadaniem jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów regulowanych. Zwrócił na to uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lutego 1997 r. sygn. akt P.4/96 (OTK 1997, nr 1, poz. 3). Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie także w orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2002 r. sygn. akt SA/Rz 898/00, niepubl.)", to organy orzekające w sprawie W. Ch. miały obowiązek precyzyjnie ustalić, czy skarżący spełnia prawne przesłanki do uzyskania tego świadczenia. Odnośnie określenia "rażąca dysproporcja" użytego w art. 7 ust. 3 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie I SA 1684/02 wyjaśnił: "ustawodawca użył w art. 7 ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych określenia "rażąca dysproporcja", co pozwala na przyjęcie, że musi być to dysproporcja bardzo znaczna i oczywista w odbiorze i postrzeganiu. Nie można pojęcia tego interpretować w sposób rozszerzający i przyjąć, że występuje ono wtedy, gdy lokal wyposażony jest w kilkuletnie sprzęty gospodarstwa domowego (...). W każdym przypadku zastosowania art. 7 ust. 3 ww. ustawy musi być poprzedzone dokładnymi ustaleniami i nie może opierać się na subiektywnych ocenach czy wrażeniach pracownika organu administracji" (publ. Lex nr 137803). Zacytowana teza, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, znajduje również zastosowanie w sprawie W. Ch., w której uznanie, że w przypadku skarżącego występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniające przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe – przy tak nikłym materiale dowodowym – jest przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (publ. jw.). Orzeczenie w pkt 2 sentencji znajduje oparcie w art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy z wniosku W. Ch. organ uzupełni materiał dowodowy i oceni go, mając na względzie treść niniejszego wyroku.