III SA/Gd 397/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca J. C. wniosła w dniu 2 października 2017 r. na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wniosek uzasadniła wysokim stopniem skomplikowania sprawy oraz niestabilną pozycją na rynku związaną z handlem. Odnośnie stanu rodzinnego wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trojgiem dzieci. Wraz z mężem są współwłaścicielami domu o powierzchni 250 mkw. o wartości 800.000 zł, mieszkania o powierzchni 200 mkw. o wartości 700.000 zł, nieruchomości rolnej o powierzchni 13 ha o wartości 100.000 zł wchodzącej wraz z czteroma budynkami, dwoma silosami zbożowymi oraz inwentarzem w skład gospodarstwa rolnego o wartości 4.000.000 zł, lokalu sklepowego o powierzchni 25 mkw. o wartości 100.000 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości [...] zł, udziały w A Spółce z o.o. oraz wierzytelności w wysokości 1.000.000 zł związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wśród przedmiotów wartościowych wymieniła nadto wyposażenie przetwórni o wartości 1.000.000 zł. Ponadto wnioskodawczyni jako swoje zobowiązania wymieniła środki obrotowe prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 470.000 zł, środki obrotowe gospodarstwa rolnego w wysokości 570.000 zł, kredyt inwestycyjny w wysokości 120.000 zł oraz kredyt inwestycyjny związany z gospodarstwem rolnym w wysokości 225.000 zł. Wnioskodawczyni osiąga miesięcznie dochód netto z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 9.000 zł, zaś jej mąż osiąga dochód w wysokości 2000 zł netto miesięcznie z prowadzonego gospodarstw rolnego. Jako swe zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawczyni wskazała kwotę 11.000 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawczynię wynikało, że posiada ona zgromadzone na rachunku bankowym oszczędności w wysokości [...] zł, a nadto w jej gospodarstwie domowym osiągany jest regularny dochód w wysokości 11.000 zł netto miesięcznie. Dochód ten pochodzi z prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej oraz prowadzonego przez jej męża gospodarstwa rolnego. Wnioskodawczyni, wskazując, że całość uzyskiwanego dochodu w jej gospodarstwie domowym przeznaczana jest na zobowiązania i stałe wydatki, nie wyszczególniła jednak na jakie cele środki te są przeznaczane. Mieć jednak należy na uwadze, że już z samej okoliczności posiadanych oszczędności wynikało, że wnioskodawczyni z uzyskiwanych dochodów jest w stanie poczynić znaczne oszczędności, skoro te zgromadzone aktualnie na rachunku bankowym wielokrotnie przewyższają wysokość kosztów postępowania, które mogą powstać w niniejszej sprawie, zarówno w zakresie przewidywanych kosztów sądowych, jak i wydatków na opłacenie pełnomocnika z wyboru, które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie skarżąca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość opłat, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715). Wnioskodawczyni nie podała przy tym jakichkolwiek powodów, dla których nie mogłaby pokryć kosztów niniejszego postępowania ze zgromadzonych oszczędności. Ponadto z oświadczenia o majątku wynikało, że wnioskodawczyni jest wraz z mężem wspólnie z wnioskodawczynią gospodarującym współwłaścicielką szeregu nieruchomości, jak również majątku ruchomego, o łącznej wartości ok. 6.000.000 zł, na który to majątek składają się m.in. dom, mieszkanie, lokal użytkowy, gospodarstwo rolne wraz z budynkami, urządzeniami i inwentarzem oraz wyposażenie przetwórni. Majątek powyższy może i powinien być źródłem pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, w której wnioskodawczyni nie podnosi jakichkolwiek trudności w terminowej spłacie ewentualnych zobowiązań czy w pokryciu stałych wydatków, które zadeklarowała na łączną kwotę 11.000 zł, to przyjąć należy, że jej sytuacja dochodowa pozwala na poczynienie niezbędnych oszczędności na pokrycie kosztów postępowania. Ocena sytuacji dochodowej, możliwości płatniczych wnioskodawczyni oraz stanu jej majątku nie pozwala zatem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest ona w stanie sfinansować kosztów postępowania związanych z niniejszą sprawą. Potwierdzeniem powyższej oceny jest także okoliczność uiszczenia przez wnioskodawczynię w dniu 2 czerwca 2017 r. kwoty 450 zł tytułem wpisu od skargi wniesionej w niniejszej sprawie. W konsekwencji, stwierdzić należy, że z przyczyn wskazanych wyżej nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioskodawczyni spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawczyni nie uczyniła. Z uwagi na powyższe referendarz sądowy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.