III SA/Gd 405/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze na opisaną decyzję Wojewody [...], uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 23 października 2008 r. (data wpływu do Sądu), R. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych, nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący podniósł, iż przebywając w czasowej izolacji penitencjarnej, nie posiadał środków finansowych na koncie depozytowym. Wnioskodawca nie wypełnił rubryki 6 formularza PPF "stan rodzinny", w której – zgodnie z pouczeniem zawartym we wniosku – należy wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy następuje tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2008 r., wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; kopii dokumentów potwierdzających aktualne źródło i wysokość dochodów wnioskodawcy; kopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznych kosztów utrzymania; jednoznacznego oświadczenia, czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami, a jeżeli tak, podania informacji dotyczących majątku, źródeł i wysokości aktualnego dochodu tych osób, dołączenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie, podania, kto ponosi (i w jakiej części) wydatki związane z utrzymaniem (opłaty za media jak: woda, prąd, gaz, itp.) i jaka jest ich wysokość (dołączenia stosownych kopii faktur lub dowodów zapłaty); oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej, w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. Wobec niemożności doręczenia wezwania na adres podany przez wnioskodawcę w rubryce 2.1 formularza PPF, pismo zostało złożone na okres siedmiu dni w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym w dniu 19 listopada 2008 r. zostało umieszczone w skrzynce na korespondencję adresata. Wezwanie zostało awizowane powtórnie w dniu 27 listopada 2008 r. lecz przesyłka nie została podjęta i powróciła do nadawcy z adnotacją placówki pocztowej "zwrot nie podjęto w terminie". W tej sytuacji uznać należało, iż wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń zostało skarżącemu doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z procesowym skutkiem na dzień 4 grudnia 2008 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie nadesłał jakichkolwiek żądanych dokumentów ani oświadczeń. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż skarżący nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż w zakreślonym terminie nie nadesłał żadnego z wymaganych dokumentów, obrazujących jego sytuację finansową. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.