III SA/Gd 405/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący R. T. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając złożony wniosek ww. wskazał, że od dnia 31 sierpnia 2015 nie prowadzi działalności gospodarczej w związku z czym nie osiąga z tego tytułu jakichkolwiek dochodów (wskazano stratę podatkową w roku 2015 na poziomie 557.006,84 zł). Jakichkolwiek dochodów nie uzyskuje również żona wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał przy tym, że stale ponosi koszty związane z koniecznością uiszczania wpisów od skarg i skarg kasacyjnych w sprawach w przedmiocie kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, przy czym żadna z rozpatrywanych spraw nie jest jeszcze prawomocnie zakończona. W złożonym formularzu PPF rubryki od 7.1 do 7.3 i od 9 do 11 zostały przez wnioskodawcę wypełnione poprzez wpisanie słowa "brak". W rubryce nr 8 wnioskodawca wskazał, że z żoną posiada rozdzielność majątkową. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 maja 2016 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego żony złożonych za rok 2015 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39); b) wobec zadeklarowanego w rubryce nr 10 formularza PPF braku dochodów - oświadczenia czy wnioskodawca i jego żoną są obecnie zatrudnieni, otrzymują świadczenia emerytalno – rentowe bądź inną pomoc finansową od organów administracji publicznej, względnie od członków rodziny; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało przedłożyć kopie dokumentów obrazujących wysokość uzyskiwanych dochodów; w przypadku odpowiedzi przeczącej wnioskodawca winien precyzyjnie wyjaśnić, z jakich środków (źródło i wysokość) zaspokaja wraz z żoną podstawowe potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem rodziny; c) oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy w przedmiocie posiadanych nieruchomości, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł; d) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego żonę wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); e) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej i osobistych, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy w okresie ostatnich trzech miesięcy posiadane przez wnioskodawcę lub żonę rachunki bankowe zostały zlikwidowane należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; f) oświadczenia wnioskodawcy wskazującego, do kogo należy nieruchomość, w której wnioskodawca obecnie zamieszkuje wraz z rodziną oraz kto ponosi miesięczne koszty utrzymania tej nieruchomości; g) dokumentów obrazujących aktualną (to jest na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF) wysokość wszelkich zobowiązań finansowych wnioskodawcy i jego żony wobec ZUS, urzędów skarbowych, urzędów i izb celnych, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów; h) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub jego żonę miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty związane z zamieszkiwaną nieruchomością, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, inne). Wnioskodawca został pouczony, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W wezwaniu wskazano ponadto, że istniejąca pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku przedstawienia dokumentów i oświadczeń odnoszących się do stanu majątkowego żony wnioskodawcy. Powyższe wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone w dniu 31 maja 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru w aktach sprawy – k. 44) i do dnia wydania niniejszego postanowienia pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w wyżej wskazanym zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i wskazane okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych dokumentów źródłowych i oświadczeń stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie prowadzi dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Oczywistym jest przy tym, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie jest związany subiektywną oceną strony co do jej sytuacji materialnej. Referendarz sądowy nie może ponadto sytuacji materialnej wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym w jakikolwiek sposób domniemywać. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację bardzo ogólnych danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 18 maja 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają uzupełnienia poprzez złożenie określonych dokumentów źródłowych a jakie wymagają złożenia oświadczenia. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca w żaden sposób nie odpowiedział, referendarz sądowy nie jest w stanie zweryfikować bardzo ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Referendarz sądowy nie jest bowiem w stanie ustalić z jakich środków - przy zadeklarowanym braku jakichkolwiek dochodów - wnioskodawca i jego żona finansują podstawowe potrzeby czy też opłacają rachunki związane z eksploatacją zamieszkiwanej nieruchomości. Nie wiadomo ponadto jak wygląda rzeczywisty stan majątkowy żony wnioskodawcy oraz stan zadłużenia wnioskodawcy wobec podmiotów publicznoprawnych i prywatnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.