III SA/Gd 407/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: I. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2014 r., uzupełnionym finalnie na urzędowym formularzu PPF w dniu 1 kwietnia 2014 r., skarżący A. L. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym ustalono, że ww. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku wnioskodawcy przysługuje ½ w prawie własności domu dwurodzinnego. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Toyota Corolla (rok produkcji 2004). Wnioskodawca - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - nie posiada oszczędności ani innych przedmiotów wartościowych. Jego łączny miesięczny dochód wynosi 2.487,92 zł brutto. Na kwotę tą składają się wynagrodzenie ze stosunku pracy (w kwocie 1.850 zł brutto – 1.313,59 zł netto) oraz świadczenie rentowe (w kwocie 637,92 zł brutto – 561,51 zł netto). Do wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca załączył fakturę za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków w miesiącu grudniu 2013 r. na kwotę 297,97 zł, fakturę za energię elektryczną za miesiąc grudzień 2013 r. na kwotę 467,50 zł, potwierdzenie dokonania płatności za wywóz nieczystości w IV kwartale 2013 r. na kwotę 141,90 zł oraz fakturę za paliwo gazowe (za okres 10 października – 11 grudnia 2013 r.) na kwotę 1.527,50 zł. W tym stanie należało uznać, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na fakt, iż przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku prowadzi do uznania, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym jak wskazano powyżej zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe obciążające skarżącego kształtuje obecnie ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Na tle uzyskiwania ww. dochodów nie można przyjąć, że wnioskodawca racjonalnie gospodarując posiadanymi środkami finansowymi nie jest w stanie uiścić wskazanej kwoty, zwłaszcza, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z przedłożonych do akt oświadczeń i dokumentów nie wynika ponadto, żeby wnioskodawca posiadał zobowiązania, których w żadnej mierze nie jest w stanie regulować. Z przedłożonych dokumentów nie wynika nadto, że przeciwko wnioskodawcy toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższymi okolicznościami, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnosząc się z kolei do żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy uznał, że w realiach sprawy zasadne jest przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie. W ocenie referendarza poniesienie ciężaru finansowego ustanowienia adwokata z wyboru może bowiem rodzić uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, ustanawiając dla wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu.