III SA/Gd 407/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2012 r., nr [[...]] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia I odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. II przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. oddalił skargę A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2012 r., nr [[...]] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Na wniosek adw. M. L., pełnomocnika skarżącego, dnia 22 stycznia 2014 r. doręczono pełnomocnikowi odpis wyroku z uzasadnieniem. A. L. w piśmie z dnia 26 stycznia 2014 r. zawiadomił Sąd, że dotychczasowy pełnomocnik już go nie reprezentuje i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu - adwokata - gdyż chce złożyć skargę kasacyjną. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznał skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. W sprzeciwie datowanym na dzień 24 kwietnia 2014 r. na postanowienie referendarza z dnia 8 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego, adw. A. K., wskazał, że referendarz sądowy rozpoznając wniosek skarżącego nie przeanalizował rzetelnie oświadczeń skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że według oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym ustalono, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku wnioskodawcy przysługuje ½ w prawie własności domu dwurodzinnego. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Toyota Corolla (rok produkcji 2004). Wnioskodawca - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - nie posiada oszczędności ani innych przedmiotów wartościowych. Jego łączny miesięczny dochód wynosi 2.487,92 zł brutto. Na kwotę tę składa się wynagrodzenie ze stosunku pracy (w kwocie 1.850 zł brutto - 1.313,59 zł netto) oraz świadczenie rentowe (w kwocie 637,92 zł brutto - 561,51 zł netto). Do wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca załączył fakturę za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków w miesiącu grudniu 2013 r. na kwotę 297,97 zł, fakturę za energię elektryczną za miesiąc grudzień 2013 r. na kwotę 467,50 zł, potwierdzenie dokonania płatności za wywóz nieczystości w IV kwartale 2013 r. na kwotę 141,90 zł oraz fakturę za paliwo gazowe (za okres 10 października – 11 grudnia 2013 r.) na kwotę 1.527,50 zł. W tym stanie należało uznać, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na fakt, iż przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku prowadzi do uznania, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym jak wskazano powyżej zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe obciążające skarżącego kształtuje obecnie ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Na tle uzyskiwania ww. dochodów nie można przyjąć, że wnioskodawca racjonalnie gospodarując posiadanymi środkami finansowymi nie jest w stanie uiścić wskazanej kwoty, zwłaszcza, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z przedłożonych do akt oświadczeń i dokumentów nie wynika ponadto, żeby wnioskodawca posiadał zobowiązania, których w żadnej mierze nie jest w stanie regulować. Z przedłożonych dokumentów nie wynika nadto, że przeciwko wnioskodawcy toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższymi okolicznościami, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnosząc się z kolei do żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu Sąd uznał, że w realiach sprawy zasadne jest przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie. W ocenie Sądu poniesienie ciężaru finansowego ustanowienia adwokata z wyboru może bowiem rodzić uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, ustanawiając dla wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu. W odniesieniu do zarzutów zawartych w sprzeciwie, nie można w ocenie Sądu zarzucić referendarzowi sądowemu nierzetelności w rozpoznawaniu wniosku skarżącego. Niezależnie od tego, jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy nie będąc związany czynnościami referendarza sądowego podjętymi w sprawie.