III SA/Gd 409/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 10 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. C. na opisaną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...]. Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2009 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą zamieszkuje w lokalu o powierzchni 46 m2, źródłem dochodu małżonków są emerytury oraz wynagrodzenie za pracę skarżącego w łącznej kwocie 5 470 zł brutto miesięcznie. Skarżący posiada oszczędności w wysokości 20 000 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, iż ponosi wydatki związane z zakupem leków, wizytami lekarskimi oraz pomocą dla syna i jego rodziny w wysokości 500 zł miesięcznie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2009 r., doręczonym w dniu 8 grudnia 2009 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: potwierdzających aktualną wysokość emerytur otrzymywanych przez niego oraz małżonkę; zaświadczenia od pracodawcy (zleceniodawcy) o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego oraz małżonkę rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, innych), oraz wydatków na leczenie; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego, bądź małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). Na podstawie przedłożonych na wezwanie dokumentów źródłowych ustalono, że miesięczny dochód skarżącego i jego małżonki z tytułu emerytur oraz umowy o pracę wynosi ogółem 4 612,56 zł netto, zaś średnie koszty utrzymania (czynsz, energia elektryczna, gaz, telefon, telewizja kablowa, ubezpieczenie) w tym okresie kształtują się na poziomie ok. 700 zł. W dniu 16 listopada 2009 r. skarżący zdeponował na terminowej lokacie bankowej kwotę 21 800 zł, zaś salda należących do niego kont wynosiły odpowiednio: 96,44 zł (na dzień 30 listopada 2009 r.) i 355,43 zł (na dzień 10 grudnia 2009 r.). W dodatkowym oświadczeniu z dnia 15 grudnia 2009 r. wnioskodawca podał, że nie posiada rachunków dokumentujących koszty leków oraz wizyt lekarskich, gdyż nie przewidywał, że będą mu potrzebne. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku, należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Tymczasem wnioskodawca posiada lokal mieszkalny, oszczędności w kwocie 21 800 zł, wraz z małżonką uzyskuje miesięczne dochody w łącznej wysokości 4 612,56 zł netto. Tym samym obiektywnie nie jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia. Nadto należy podkreślić, iż po pomniejszeniu łącznego miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez małżonków o ponoszone przez nich udokumentowane koszty utrzymania oraz innych wydatków wskazywanych we wniosku (jak wydatki na leki, leczenie oraz pomoc rodzinie syna – nawet przyjmując je w wysokości podanej przez wnioskodawcę) pozostaje wolna kwota ponad 3 000 zł, którą skarżący może przeznaczyć na uiszczenie kosztów zastępstwa prawnego z wyboru. Warto też w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawca nie ma możliwości finansowych ich poniesienia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.