III SA/Gd 412/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. C. na decyzję Wojewody z dnia 14 czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2003 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 1 grudnia 2003 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu L. C. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G.. W uzasadnieniu organ wskazał, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.), że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy L. C. mieszka w spornym lokalu, gdyż na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. nie bada się obecnie uprawnień do przebywania w lokalu, albowiem instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, nie zaś rodzić uprawnienia do tego lokalu. Organ podniósł, iż z wnioskiem o wymeldowanie L. C. wystąpił jej mąż – A. C. podając, iż od 1990 r. nie mieszka ona w spornym lokalu, lecz w Niemczech, zaś małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Rejonowego w A.. L. C. w pisemnym oświadczeniu podała, że spornego lokalu nie opuściła, gdyż za granicą przebywa okresowo ze względu na zamieszkałą tam rodzinę, jednak większość czasu spędza w Polsce. Nadto podała, że zamieszkiwanie w spornym lokalu utrudnia jej były mąż A. C.. Następnie organ wskazał, iż z pisma Komisariatu [...] Policji w G. wynika, iż w mieszkaniu nikogo nie zastano, zaś w rozmowie z sąsiadem ustalono, że lokatorzy przebywają w Niemczech i pod tym adresem widywani są sporadycznie. W ocenie organu pierwszej instancji L. C. dobrowolnie podjęła decyzję o zmianie miejsca pobytu stałego – przebywa na terenie Niemiec jako obywatel niemiecki, jednocześnie nie dopełniając ciążącego na niej z mocy art. 15 ust.3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to znaczy nie zgłosiła wyjazdu za granicę na pobyt czasowy. Organ powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl którego sam fakt posiadania obywatelstwa obcego państwa i przebywanie w tym państwie od kilku lat rodzi domniemanie, że osoba taka swoje centrum życiowe zorganizowała w tym państwie i to niezależnie od tego czy posiada obywatelstwo polskie. W odwołaniu od decyzji L. C. podniosła, iż spornego lokalu nigdy nie opuściła i to były mąż – A. C. w 1990 r. opuścił ten lokal i wyjechał do Niemiec, a następnie w celu otrzymania lepszej pracy zameldował ją w Niemczech. Następnie podniosła, że w Niemczech przebywała jedynie czasowo odwiedzając mieszkającego i pracującego tam męża, a po rozwodzie stron odwiedzała siostrę. L. C. podniosła ponadto, że A. C. zmuszał ją do opuszczenia spornego mieszkania stosując przemoc psychiczną i fizyczną, wymieniał zamki w drzwiach, pozbawiał klucza do skrzynki pocztowej, zabierał przychodzącą do niej korespondencję. W ocenie L. C. były mąż zamierza wykupić mieszkanie i następnie je sprzedać i dlatego wniósł o jej wymeldowanie. Rozpoznając odwołanie L. C. Wojewoda decyzją z dnia 14 czerwca 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż z zeznań większości świadków, których przesłuchano na okoliczność zamieszkiwania L. C. w spornym lokalu wynika, iż nie mieszka ona w nim, jej pobyty w mieszkaniu mają charakter odwiedzin. Również z pisma Komisariatu [...] Policji w G. wynika, iż L. C. w spornym lokalu bywa sporadycznie. Następnie organ wskazał, iż L. C. została pouczona o możliwości wystąpienia do sądu z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, jednak nie podjęła żadnych działań w tym kierunku. W ocenie organu drugiej instancji taka postawa L. C. wyraża rezygnację z zamieszkiwania w dotychczasowym miejscu pobytu, jak również dobrowolne opuszczenie zajmowanego lokalu. W skardze L. C. podniosła, iż nigdy nie opuściła spornego lokalu, gdyż jej pobyt za granicą miał charakter czasowy. Wskazała, iż mieszkanie opuszczała jedynie wtedy, gdy z Niemiec wracał jej były mąż i wówczas przenosiła się do brata. Skarżąca wskazała, iż z faktu, że jest rzadko widywana przez sąsiadów nie można wnioskować, że opuściła sporny lokal, bowiem nie ma obowiązku utrzymywania z sąsiadami bliższych relacji. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że nie uwzględnił zeznań jej brata – J. G., z których wynika, iż opuszcza ona mieszkanie tylko wówczas, gdy z Niemiec wraca A. C., zaś brat spędza u niej wraz ze swoją rodziną urlopy. W ocenie skarżącej zeznania świadków: W. C. i B. S. nie mogą zasługiwać na wiarę, skoro świadkowie ci od kilkunastu lat nie byli w spornym lokalu, a twierdzą, że skarżąca nie mieszka w nim. Również kontrola meldunkowa przeprowadzona przez funkcjonariuszy policji w październiku 2003 r. oraz w kwietniu 2004 r. nie jest dowodem przemawiającym przeciwko skarżącej, gdyż jak wskazała może dysponować swoim czasem według własnych potrzeb i nie ma obowiązku każdego wyjścia zgłaszać sąsiadom lub Policji. Skarżąca podniosła ponadto, że nie wystąpienie z pozwem nie może przesądzać o wymeldowaniu jej ze spornego lokalu. W ocenie skarżącej decyzja Wojewody nie ma uzasadnienia faktycznego ani prawnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - określone w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenie prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przytoczył z imienia i nazwiska świadków, którzy zostali przesłuchani w toku postępowania administracyjnego, a następnie przytoczył treść zeznań, jakie złożyli. Nie przeprowadzając jakiejkolwiek analizy tych zeznań organ stwierdził "że większość świadków zeznawała na okoliczność nie zamieszkiwania Pani L. C. w spornym lokalu, zatem nie można przyjąć, iż nadal zamieszkuje ona w przedmiotowym lokalu". Na takowym stwierdzeniu organ odwoławczy poprzestał. Tymczasem miał on obowiązek przeprowadzić wnikliwą ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego – dokonać szczegółowej analizy zeznań przesłuchanych świadków, a następnie wskazać, którym z nich daje wiarę i z jakich przyczyn oraz podać przyczyny, z powodu których innym zeznaniom odmówił wiarygodności. Zważyć bowiem trzeba, że organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny. Uchybienia te powodują, że nie sposób nie uwzględnić zarzutów skargi dotyczących oceny zeznań świadków , tym bardziej, że w rzeczywistości zebrane dowody nie zostały przez organ w ogóle omówione, lecz zacytowane. Zważyć nadto należy, iż Wojewoda działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie. Istota bowiem administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 k.p.a.) - por. wyrok NSA z dnia 19.07.2001 r. sygn. akt V SA 3872/00, System Informacji Prawnej LEX nr 78936. Wyżej wymienione okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, pominięte zostały w toku postępowania wyjaśniającego, jak też pominięte zostały w uzasadnieniu decyzji obu organów. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 107 i 138 k.p.a. Z przytoczonych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji powinny, po ustaleniu niewątpliwego stanu faktycznego, rozstrzygnąć sprawę, uzasadniając wydane decyzje zgodnie z regułami określonymi w art. 107 kpa. Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.