III SA/Gd 415/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego R. K. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia przyznać wnioskodawcy od Skarbu Państwa wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w łącznej kwocie 219,60 zł (dwieście dziewiętnaście złotych sześćdziesiąt groszy) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wyznaczyła na pełnomocnika J. J. z urzędu radcę prawnego M. G., któremu skarżący w dniu 5 lutego 2009 r. udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawie. Wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Gd 415/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. J. na opisaną decyzję Wojewody [...] z dnia 19 września 2008 r. oraz przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i zwrot poniesionych wydatków. W dniu 10 sierpnia 2009 r. wpłynęło do Sądu pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], w którym poinformowano, iż radca prawny M. G. został zwolniony z obowiązków pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie, zaś na pełnomocnika skarżącego wyznaczony został radca prawny R. K. W dniu 6 maja 2010 r., wyznaczony pełnomocnik z urzędu zwrócił się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w niniejszej sprawie, wskazując, iż w kwietniu 2010 r. przesłał swojemu klientowi pisemną opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej i skargi w przedmiocie wznowienia postępowania. Wnioskodawca wyjaśnił, że jego klient nie wyraził zgody na przesłanie sądowi sporządzonej opinii prawnej, gdyż ujawnienie jej treści mogłoby naruszyć jego interes. Jednocześnie wskazał, że na żądanie sądu przedstawi zaświadczenie Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o złożeniu przedmiotowej opinii prawnej. Wniosek zawierał oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zarządzeniem z dnia 7 maja 2010 r., doręczonym w dniu 21 maja 2010 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania skarżącego w sprawie, w terminie 7 dni. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Zgodnie z brzmieniem art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie zaś do treści art. 244 § 1 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 kwietnia 2010 r., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2 tego przepisu). Z przytoczonego przepisu wynika, że ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Z uregulowania zawartego w art. 244 § 2 P.p.s.a. wypływa wniosek, że profesjonalny pełnomocnik wyznaczony przez sąd jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony akt pełnomocnictwa (art. 37 P.p.s.a.). Obowiązek ten potwierdza art. 46 § 3 P.p.s.a., z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo, jeżeli wcześniej go nie złożył. Z treści wskazanych przepisów wynika, że pełnomocnictwo powinno być udzielone w formie pisemnej, wyjątek przewiduje art. 37 § 2 P.p.s.a., stanowiąc, że w toku sprawy dopuszczalne jest udzielenie pełnomocnictwa ustnie na posiedzeniu sądu. W rozpoznawanej sprawie wyznaczony z urzędu radca prawny, pomimo wezwania nie przedłożył pełnomocnictwa. Zauważyć jednak należy, iż z dniem 10 kwietnia 2010 r., przepis art. 244 § 2 P.p.s.a. został zmieniony przez art. 2 pkt 11 lit. a) ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 36 poz.196). Zgodnie z jego brzmieniem, ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Co istotne, ustawodawca wprowadzając nowe brzmienie tego przepisu, nie zamieścił w ustawie zmieniającej przepisów przejściowych w odniesieniu do ww. materii. Przywołany przepis wszedł w życie z dniem 10 kwietnia 2010 r., zatem przed złożeniem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a jednocześnie już po zakończeniu postępowania o przyznanie skarżącemu prawa pomocy oraz wyznaczeniu wnioskodawcy jako pełnomocnika skarżącego z urzędu. Tym samym, oceniając zasadność wniosku przede wszystkim należy rozstrzygnąć kwestię reżimu prawnego, który winien zostać zastosowany w niniejszej sprawie. Odnosząc się do tego problemu w pierwszym rzędzie wskazać należy, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów nie oznacza istnienia luki w prawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, [w:] ONSA 1198/1/10 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004, SK 39/03, [w:] OTK -A 2004/5/40). Milczenie ustawodawcy co do tego jaki przepis należy stosować do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowej regulacji prawnej oznacza, że jego wolą było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa, niezależnie od tego, czy zdarzenia prawne podlegające ocenie miało miejsce przed, czy po wprowadzeniu zmian w przepisie. Zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy należy zatem przyjąć, że gdyby ustawodawca chciał wyłączyć zastosowanie nowego przepisu do zdarzeń mających miejsce przed jego wejściem w życie to zamieściłby tego rodzaju przepis przejściowy w akcie normatywnym. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega bowiem na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmiany prawa. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wobec uregulowania zawartego w art. 244 § 2 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 10 kwietnia 2010 r., brak pełnomocnictwa procesowego udzielonego wyznaczonemu radcy prawnemu z urzędu, nie stanowi przeszkody do przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W myśl § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ w niniejszej sprawie stawka minimalna określona w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia wynosi 240 zł, to należne wnioskodawcy wynagrodzenie za dokonane czynności ze względu na to, że nie prowadził sprawy w pierwszej instancji przysługuje w wysokości 180 zł, co po podwyższeniu o 22% stawkę podatku od towarów i usług daje kwotę 219,60 zł. Z tych względów, na wskazanej wyżej podstawie prawnej, orzeczono jak w sentencji postanowienia.