III SA/Gd 417/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej [...] z dnia 20 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem zawartym w skardze i uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF skarżący L. F. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca posiada mieszkanie o powierzchni 47 m2 oraz 3 tysiące złotych oszczędności. Wnioskodawca nie generuje przy tym jakichkolwiek dochodów. Zarządzeniem referendarza sądowego wydanym w dniu 6 czerwca 2013 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) oświadczenia w przedmiocie aktualnych źródeł dochodu oraz wysokości uzyskiwanych z nich środków; b) odpisów zeznań podatkowych za lata 2011 oraz 2012 złożonych do urzędu skarbowego, a w przypadku ich nieskładania – odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ww. rok; c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; d) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (utrzymanie lokalu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne); e) zaświadczenia z właściwego miejscowo powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną; f) oświadczenia w przedmiocie roku produkcji oraz aktualnej wartości zarejestrowanego na wnioskodawcę pojazdu mechanicznego. Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone na podany przez niego adres do korespondencji w dniu 17 czerwca 2013 r. (vide: potwierdzenie odbioru – akta sprawy – k. 21). Do dnia wydania niniejszego postanowienia powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do Sądu - poza nadesłanym wcześniej formularzem PPF, pismem z dnia 1 lipca 2013 r. w przedmiocie przedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów i pismem z dnia 13 lipca 2013 r. potwierdzającym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych - nie wpłynęły bowiem jakiekolwiek dokumenty oraz oświadczenia. W tym stanie należało wskazać, co następuje: W myśl art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teksy jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powołanej regulacji normatywnej wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W zarządzeniu z dnia 6 czerwca 2013 r. wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazano precyzyjnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jako podstawa ww. zarządzenia miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza wnioskodawca nie odpowiedział w istocie niewyjaśnioną pozostała kwestia wysokości generowanych dochodów, ewentualnych zasobów pieniężnych posiadanych przez wnioskodawcę jak i kosztów jego utrzymania. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie ma zaś miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać. W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy - nie jest więc możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy - nie może być bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.