III SA/Gd 419/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Sędzia NSA Marek Gorski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. i R. B. na decyzję Wojewody z dnia 4 czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia 4 czerwca 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o Prezydenta Miasta z dnia 26 kwietnia 2004 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu K., R., P., M. i A. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. Jako podstawę prawną swojej decyzji Wojewoda powołał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj: Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 138 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wymienionych wystąpił zajmujący przedmiotowy lokal A. Ł.. Organ I instancji ustalił, że jest on najemcą lokalu od 29 grudnia 2003 r., gdy dokonał zamiany mieszkania z K. i R. B., którzy dotychczas użytkowali lokal. Państwo B. po zamianie, zamieszkali w lokalu przy nr [...] przy ul. [...] w G. będącym wcześniej w posiadaniu rodziny Ł.. Organ I instancji następnie orzekł o wymeldowaniu z lokalu K. i R. B. wraz z dziećmi. Odwołanie złożyli państwo B. podkreślając krzywdzący charakter decyzji, ponieważ A. Ł. dokonał niezgodnie z prawem przeróbek w swoim mieszkaniu przy ul [...]w G.. Dokonane przeróbki mogą stanowić zagrożenie dla zamieszkujących w tym budynku ludzi. Zgłosili do Prokuratury sprawę o oszustwo, gdyż w momencie podpisywania umowy o zamianę mieszkań nie byli poinformowani o faktycznym stanie mieszkania i dokonanych przeróbkach. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Żadna ze stron nie kwestionowała, że państwo B. wyprowadzili się z przedmiotowego lokalu w grudniu 2003 r. po dokonaniu zamiany z A. Ł.. Podstawą odwołania był fakt dokonania samowolnych przeróbek przez najemcę w lokalu przy ul [...] w G.. Organ wskazał, że jest zobligowany rozpatrzyć sprawę o wymeldowanie jedynie w kontekście przebywania bądź nie przebywania strony w danym lokalu. Nie jest natomiast właściwy do rozstrzygania sporów cywilnych, jaką jest sprawa unieważnienia umowy zamiany mieszkań. Samo skierowanie sprawy do prokuratora nie stanowi postawy do zawieszenia postępowania o wymeldowanie i wstrzymania wydania decyzji merytorycznej. Organ wskazał, iż instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinna odzwierciedlać stan faktyczny tzn. wskazywać aktualne miejsce pobytu osób. Według organu zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważniał do podjęcia decyzji o wymeldowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. i R. B. podnieśli, że uzasadnienie decyzji Wojewody jest nieprzekonywujące. Skarżący po raz kolejny wskazali, że do zamiany mieszkań doszło przy pomocy oszustwa i ewidentnego złamania prawa. Uważają, że urzędy chronią oszustów, dlatego proszą Sąd o unieważnienie decyzji o wymeldowaniu, co wraz z decyzją o unieważnieniu zamiany mieszkań będzie aktem sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji. Skarżący w dniu 21 lutego 2005 r. wnieśli o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W tym trybie sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Sąd zawiadomił Wojewodę o wniosku strony o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2005 r. Ponieważ organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi, zatem sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym. Skarga nie jest zasadna. Organ administracyjny orzekający o wymeldowaniu z pobytu stałego za podstawę decyzji przyjmuje przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku. Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która: - utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego, lub - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres, co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Organ zastosował w sprawie I część wskazanego artykułu. Jednocześnie organ uwzględnił orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002r. Nr 78, poz.716). Zgodnie z tym orzeczeniem badanie uprawnień do lokalu nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie, ponieważ jest niezgodne z Konstytucją RP. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny (rejestracja stanu faktycznego), a więc powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do lokalu. Dlatego też z dniem publikacji przytoczonego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania w lokalu. Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego o opuszczeniu lokalu w kontekście przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku (tj: Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) można mówić, gdy ma ono charakter trwał i dobrowolny. Obowiązkiem organu jest w trybie postępowania administracyjnego ustalić czy w danej sprawie zachodzi wskazana przesłanka i czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Jeżeli odpowiedz na to pytanie będzie pozytywna organ jest zobowiązany wydać decyzję o wymeldowaniu. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala przyjąć, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nastąpiło dobrowolnie i z założenia w sposób trwały, w następstwie zamiany lokali między rodziną B. a rodziną Ł.. Strony nie podnosiły w sprawie argumentów, które wskazywałyby na inny charakter opuszczenia przedmiotowego lokalu. Skarżący natomiast domagali się przede wszystkim unieważnienia zamiany mieszkań i ich sprzeciw w sprawie wymeldowania stanowił element przywrócenia stanu poprzedniego. W sprawie nie jest kwestionowany fakt, że rodzina B. od dnia przeprowadzki do chwili wydania orzeczenia przez organ II instancji, nie przebywała w spornym lokalu. Unieważnienie umowy zamiany mieszkań, czego domagają się skarżący nie należy do kognicji sądów administracyjnych określonej w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sprawie właściwy jest sąd powszechny i do niego skarżący mogą wystąpić z powództwem cywilnym o unieważnienie umowy. Na marginesie sprawy Sąd wskazuje, że w świetle interpretacji przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zawartych w powoływanym orzeczeniu TK ewidencja taka jest zagadnieniem odrębnym od kwestii uprawnień do lokalu. Fakt zameldowania lub wymeldowania nie ma wpływu na dochodzenie uprawnień do lokalu. W szczególności nie ma przeszkód, aby w przypadku unieważnienia umowy zamiany mieszkań i zmiany stanu faktycznego odnośnie miejsca zamieszkania dokonać zmiany zapisów w ewidencji ludności. Sąd biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.