III SA/Gd 419/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. K. na opisaną decyzję Wojewody [...]. Wnioskiem z dnia 30 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego) złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała m.in., że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada połowę udziałów w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego o powierzchni 43 m2, nie dysponuje zasobami pieniężnymi i nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Źródłem dochodu skarżącej jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1 000 zł brutto. Jako okoliczności uzasadniające zasadność wniosku, skarżąca wskazała bieżące wydatki związane z działalnością gospodarczą oraz wysokość uzyskiwanych przychodów. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem - co wymaga podkreślenia - to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 8 grudnia 2011 r. (doręczonym w dniu 14 grudnia 2011 r.) wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: obrazujących wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) z działalności gospodarczej i innych źródeł w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 listopada 2011 r.; odpisów zeznań podatkowych za 2010 r., złożonych przez nią, bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu (przychodu) za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych (w tym lokat), maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenia stosownego oświadczenia o ich nieposiadaniu; odpisów złożonego we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 bądź NIP-2 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, ogrzewanie, gaz, innych); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała odpis decyzji w przedmiocie nadania jej numeru identyfikacji podatkowej, zeznania podatkowego za 2010 r., w którym zadeklarowała przychód z działalności gospodarczej w kwocie 38 303 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 33 874,97 zł oraz dochód w kwocie 4 428,03 zł. Ponadto przedstawiła historię operacji z jej konta osobistego. Wynika z niej, że w okresie od 1 września 2011 r. do 20 grudnia 2011 r. saldo tego rachunku nie przekroczyło kwoty 22,90 zł. Natomiast z nadesłanego pisma skarżącej datowanego na 16 grudnia 2011 r., wynika, m.in. że w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 listopada 2011 r. uzyskała ona przychody w wysokości 11 234 zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie 11 325,01 zł, co w konsekwencji przyniosło jej stratę w wysokości 91,01 zł. Pismo to nie zostało jednak podpisane. Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącej, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy powinno nastąpić na podstawie oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, które to powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Pomimo wyraźnego wezwania skarżąca nie przedłożyła wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych. Wprawdzie nadesłała ona wyciąg z konta osobistego, jednakże wątpliwości budzi kwestia, czy jest to jej jedyny rachunek bankowy. Podkreślić bowiem należy, że skarżąca jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Oznacza to, iż będąc przedsiębiorcą jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) i w konsekwencji to na niej spoczywa obowiązek opłacania należności z tytułu składek, w formie bezgotówkowej w drodze obciążenia własnego rachunku bankowego lub obciążenia rachunku płatniczego w instytucji płatniczej (por. art. 47 ust. 4 i ust. 4b cyt. ustawy). Dodatkowo podkreślić należy, iż jako podatnik prowadzący działalność gospodarczą będący osobą fizyczną była zobowiązana do złożenia we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego z podaniem w szczególności wykazu rachunków bankowych, stosownie do art. 5a ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (jednolity tekst Dz.U. z 2004 r. Nr 269 poz. 2681 ze zm.). W tych okolicznościach istnieje uzasadniona wątpliwość, co do nieposiadania przez skarżącą rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto, wbrew wezwaniu skarżąca nie przedłożyła odpisów złożonego we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób uznać bowiem nadesłania odpisu decyzji w przedmiocie nadania numeru identyfikacji podatkowej. Skarżąca nie udokumentowała także aktualnej wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, ograniczając się jedynie do wskazania, że opłaca niewielką część opłat związanych z czynszem. Natomiast podana przez nią ogólnikowa informacja o zadłużeniu, nie zawierała jakichkolwiek danych o jego charakterze i wysokości. Powyższe postępowanie skarżącej, polegające na selektywnym podawaniu informacji skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to wnioskodawczyni uniemożliwiła dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. W rozpatrywanej sprawie decydujący wpływ na dokonaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy miało nieusunięcie przez skarżącą wskazanych wątpliwości co do jej sytuacji materialnej. Wnioskodawczyni posiadała wszelkie informacje w kwestii wyjaśnienia nieścisłości w złożonym oświadczeniu. Precyzyjnie okoliczności te zostały wymienione w wezwaniu do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 P.p.s.a., wystosowanym przez referendarza sądowego. Strona wprawdzie odpowiedziała na powyższe wezwanie, nie przedkładając wszystkich żądanych dokumentów źródłowych co tym samym uniemożliwiło pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. W tej sytuacji nie było wystarczających podstaw do uznania oświadczeń i twierdzeń skarżącej za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.