III SA/Gd 422/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że wydane w jego sprawie negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy narusza zagwarantowane w Konstytucji RP prawo do sądu. Do sprzeciwu wnioskodawca dołączył sentencję postanowienia wydanego przez referendarza sądowego Sądu Rejonowego w L. zwalniające wnioskodawcę od ponoszenia opłaty od zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stąd też, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek stosownego wykazania, iż jego trudna sytuacja materialna uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem odstępstwo od wyrażonej w art. 199 w/w ustawy generalnej zasady, w świetle której, poza wyjątkami określonymi w przepisie szczególnym, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie sądowoadministracyjnej. Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych z uwagi na postawę wnioskodawcy nie jest możliwa. Takiej oceny nie sposób dokonać w niniejszej sprawie. Skarżący wskazując na brak dochodów i majątku nie wyjaśnił bowiem z czego de facto się utrzymuje. W złożonym wniosku nie zawarto jakichkolwiek informacji, które mogłyby odnosić się do jego sytuacji majątkowej. Pomimo wyraźnego wezwania w tej materii – vide: zarządzenie referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2013 r. – wnioskodawca nie przedstawił także pełnej i rzetelnej dokumentacji, która potwierdzałaby złą sytuację materialną, na którą skarżący wskazuje. Niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia zaś Sądowi dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu powoływanie się skarżącego na swoją złą sytuację materialną nie może – przy braku stosownej, pełnej dokumentacji uzasadniającej weryfikację tej sytuacji - automatycznie przesądzać, że skarżący wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "[...] gdy osoba ta wykaże [...]" oznacza bowiem, że to wyłącznie na stronie wnioskującej o prawo pomocy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To strona powinna zatem podejmować wszelkie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności złożonego wniosku. Pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem wyłącznie od tego, co zostanie przez niego wykazane. Ponadto warto podkreślić, że uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym, wyżej wskazanym ograniczeniom. Odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza więc w każdym przypadku naruszenia gwarantowanego w Konstytucji RP prawa do sądu. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów podmiotu, który przedstawiwszy w sposób kompleksowy swoją sytuację majątkową ubiega się o przyznanie takiej pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyżej wskazana postawa wnioskodawcy uniemożliwia uznanie, iż jego położenie majątkowe uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W tym stanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.