III SA/Gd 423/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Asesor WSA Krzysztof Gruszecki po rozpoznaniu w dniu 15 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dla bezrobotnych oddala skargę Sygn. akt III SA/Gd 423105 Uzasadnienie Decyzją Starosty z dnia 9 października 2002 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt l i 2, art. 27 ust. 1 pkt 3, art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 zez m.) oraz art. 104 k.p.a. B. K. z dniem 30 września 2002 r. uznana została za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku; decyzją w/w organu z dnia 9 października 2002 r. nr [...] na mocy art. 23 ust. 1 pkt 1, art. 27 ust. 2 pkt 2, art. 6 pkt 6 lit. b ustawy o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 104 k.p.a. przedmiotowy zasiłek przyznano stronie od dnia 20 grudnia 2002 r. na okres 9 miesięcy. Powyższe decyzje zostały decyzją z dnia 22 marca 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. przez Starostę uchylone; nadto na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 101) w/w organ orzekł o odmowie przyznania B. K. z dniem 30 września 2002 r. statusu osoby bezrobotnej oraz z dniem 30 grudnia 2002 r. prawa do zasiłku. Następnie, decyzją z dnia 12 kwietnia 2005 r. nr [...] wydaną przez Starostę na podstawie art. 76 ust. 1 i 2, art. 9 pkt 14 c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 104 k.p.a. zobowiązano B. K. do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 30 grudnia 2002 r. do dnia 30 września 2003 r. w kwocie 3.618,00 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż B. K. przedstawiając świadectwo pracy wystawione przez R. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" zarejestrowała się w dniu 30 września 2002 r. jako osoba bezrobotna, spełniając warunki do przyznania prawa do zasiłku od dnia 30 grudnia 2002 r. W dniu 3 marca 2005 r. przy ponownej rejestracji strona przedstawiła zaś świadectwo pracy, z którego wynika, iż pozostawała w stosunku pracy od dnia 1 kwietnia 2002 r. do dnia 28 lutego 2005 r., tj. w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych; tym samym zasiłek za okres od 30 grudnia 2002 r. do dnia 30 września 2003 r. jej nie przysługiwał i podlega zwrotowi. W odwołaniu od w/w decyzji B. K. wskazała, iż prawo do zasiłku przyznano jej od dnia 30 września 2002 r.; na mocy zaś decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] do dnia 29 grudnia 2002 r. pobierała zasiłek wychowawczy. Decyzją z dnia 24 maja 2005 r. nr [...] Wojewoda na mocy art. 138 § l pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy administracyjnej bezspornie wynika, iż strona w dniu 30 września 2002 r., tj. w dniu rejestracji pozostawała w stosunku pracy; świadczy o tym treść świadectwa pracy przedłożonego przy kolejnej rejestracji. Nadto, organ podał, iż odwołująca nie poinformowała o tej okoliczności, mimo stosownego pouczenia. Złożenie więc przez stronę nieprawdziwego oświadczenia wprowadziło organ I instancji w błąd co do zaistnienia ustawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W ocenie organu II instancji odwołującej nie usprawiedliwia także postępowanie w przedmiocie prawa do zasiłku wychowawczego toczące się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych; .przedmiotowe postępowanie dotyczy bowiem jedynie samego świadczenia, nie zaś faktu korzystania z urlopu wychowawczego. Zdaniem organu odwoławczego w tym stanie rzeczy w pełni uzasadnionym było uznanie przez organ I instancji pobrania przez odwołującą zasiłków dla bezrobotnych w kwocie łącznej 3.618,00 zł jako świadczeń nienależnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. K. zarzucając organom niezgodne z k.p.a. przeprowadzenie postępowania oraz naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż zakład pracy, w którym pracowała z dniem 1 kwietnia 2002 r. został przejęty przez nowego pracodawcę; w następstwie zaś wygranej sprawy sądowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał iż skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego od w/w daty. Stąd też od tego dnia przyznano jej zasiłek wychowawczy, odmawiając jego przyznania za okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, do od dnia 30 grudnia 2002 r. do dnia 30 września 2003 r. Po zakończeniu zaś okresu urlopu wychowawczego skarżącą zwolniono z pracy, w następstwie czego otrzymała świadectwo pracy wskazujące jako początkową datę zatrudnienia dzień l kwietnia 2002 r. Skarżąca podała nadto, iż organy administracji nie wyjaśniły, jakie czynności należy podjąć na każdym etapie postępowania; ponadto w jej ocenie zwrotu pobranych świadczeń na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy powinien dokonać Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podniósł nadto, iż skarżąca nie poinformowała Urzędu Pracy o wszczęciu postępowania sądowego w przedmiocie objęcia jej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym; tym samym wykorzystała Urząd Pracy jedynie jako instytucję mającą zagwarantować jej otrzymywanie środków utrzymania. Co istotne, obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości dokonywania potrąceń pobranych zasiłków dla bezrobotnych z należnych zasiłków wychowawczych; nadto organy zatrudnienia nie są władne do wypowiadania się odnośnie zasadności wstrzymania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaty zasiłku wychowawczego za okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, gdyż zagadnienie to regulują przepisy odrębne. Wobec wniosku organu odwoławczego oraz braku żądania ze strony skarżącej co do przeprowadzenia rozprawy, sprawę niniejszą rozpoznawano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwraca uwagę, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięć organów administracji publicznej w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Dla dokonania w/w oceny zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 76 ust. 1 – 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W dacie orzekania przez organy administracji art. 76 ust. 1 przedmiotowego aktu prawnego stanowił, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie zaś z art. 76 ust. 2 w/w aktu normatywnego za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: 1. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach; 2. świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie; 3. zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych wart. 78; 4. koszty szkolenia, w przypadku określonym wart. 41 ust. 6; 5. zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę; 6. świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego. Sąd zwraca uwagę, iż w rozpatrywanej sprawie podstawą wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) było złożenie przez skarżącą oświadczenia w przedmiocie pozostawania w zatrudnieniu nieodpowiadającego prawdzie, czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Wskazać bowiem należy, iż w dacie pierwotnej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w C., tj. w dniu 30 września 2002 r. skarżąca świadomie podpisała stosowne oświadczenie znajdujące się na karcie rejestracyjnej bezrobotnego, iż nie jest zatrudniona oraz nie wykonuje innej pracy zarobkowej. W następstwie przeprowadzonego postępowania, dysponując nieprawdziwym oświadczeniem w w/w przedmiocie organ uznał skarżącą za osobę bezrobotną, przyznając prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 30 grudnia 2002 r. na okres 9 miesięcy. W momencie rejestracji skarżąca nie poinformowała organu zatrudnienia, iż równolegle toczy się przed sądem powszechnym postępowanie w przedmiocie prawa do zasiłku wychowawczego, zainicjowane jej odwołaniem z dnia 18 lipca 2002 r. Co istotne, w następstwie tego postępowania w dniu 23 lutego 2004 r. wydano decyzję o przyznaniu skarżącej zasiłku wychowawczego od dnia l kwietnia 2002 r. Wskazać należy, iż decyzje organów administracji w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia wydane zostały odpowiednio w dniu 12 kwietnia i 24 maja 2005 r. czyli już po ustatecznieniu się decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei w momencie rejestracji dokonanej w dniu 3 marca 2005 r. okazało się, iż skarżąca w stosunku pracy pozostawała od dnia 1 kwietnia 2002 r. do dnia 28 lutego 2005 r. Stąd też w ocenie Sądu orzekającego, w świetle stanu faktycznego sprawy oraz obowiązującego stanu normatywnego postępowanie organów administracji było w pełni zasadne oraz zgodne z prawem. W następstwie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku wznowienia postępowania, mocą której uchylono decyzje o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych organ zobligowany był wydać decyzję o zwrocie nienależnego świadczenia, której samoistną podstawę stanowi art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy (por. w tym przedmiocie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2000 r., III RN 20/00, OSNP 2001/12/403). Wskazać również należy, iż za zasadnością decyzji organów administracyjnych przemawia art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, który wyłączą nadanie statusu bezrobotnego osobie uprawnionej na mocy odrębnych przepisów do innego świadczenia, takiego jak np. zasiłek wychowawczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 1998 r., II SA 735/98, baza Lex nr 41874). W świetle bowiem przedmiotowego przepisu pojęcie "bezrobotny" oznacza osobę, o której mowa w art. I ust. 2 pkt I i 2 ustawy, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g, nieuczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli: a) ukończyła 18 lat, z wyjątkiem młodocianych absolwentów, b) kobieta nie ukończyła 60 lat, a mężczyzna 65 lat, c) nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub wychowawczego, d) nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, e) nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) gospodarstwa stanowiącego dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych, chyba że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, obliczony dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych, nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2,0 ha przeliczeniowych, ustalonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o podatku rolnym, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie, f) nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego, g) jest osobą niepełnosprawną, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, h) nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności, i) nie uzyskuje miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, z zastrzeżeniem lit. d, j) nie pobiera, na podstawie przepisów o pomocy społecznej, zasiłku stałego, k) nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania; Sąd zwraca nadto uwagę, iż konieczność pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia stanowi warunek sine qua non uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie i w konsekwencji orzeczenia obowiązku jego zwrotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 1998, II SA 1606/98, baza Lex nr 41902); w niniejszej sprawie analiza akt administracyjnych prowadzi do konstatacji, iż skarżąca była w pełni pouczona w przedmiotowym zakresie. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał więc zarzuty skarżącej podniesione w skardze za niezasadne. Z uwagi na wskazaną na wstępie okoliczność, iż zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa w czasie ich wydania, a nie orzekania pod względem merytorycznym, stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa prowadzić powinno do oddalenia skargi. W związku z tym iż taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.