III SA/Gd 423/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 15 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wnioskiem z dnia 25 września 2009 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wpływ kryzysu na globalnym rynku finansowym i na produkcję przemysłową w Unii Europejskiej spowodował w spółce spadek produkcji, zmniejszenie zatrudnienia i ostatecznie zakończenie działalności produkcyjnej. Strategia gospodarcza spółki zależy od polityki prowadzonej na szczeblu centralnym w [...] gdzie została podjęta decyzja, w ramach restrukturyzacji koncernu, o likwidacji deficytowej działalności polegającej na produkcji telewizorów, w tym u wnioskodawcy. Sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, według stanu na dzień 31 grudnia 2008 r. skumulowane straty przewyższały połowę kapitałów. Walne Zgromadzenie podjęło uchwałę o kontynuowaniu działalności, obecnie tylko handlowej i tylko w kraju. Aktualnie spółka zagospodarowuje aktywa pozostałe po działalności produkcyjnej (podana w oświadczeniu o majątku wartość środków trwałych może być niższa z powodu cen rynkowych). Ponadto wskazano, iż zatrudnienie w firmie spadło z 1153 osób w grudniu 2007 roku, poprzez 678 osób w grudniu 2008 roku do 98 osób w sierpniu 2009 roku (w tym 30 osób przebywa na urlopie macierzyńskim). Na koniec 2009 roku spółka planuje zysk w kwocie 100.000,00 zł. Na podstawie złożonego przez spółkę oświadczenia o majątku i dochodach oraz przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 7 października 2009 r. dokumentów źródłowych (odpisu: zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2008, wyciągów z rachunków bankowych według stanu na dzień 30 września 2009 r., bilansu oraz rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy, dokumentów potwierdzających wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 września 2009 r.) ustalono, że kapitał podstawowy spółki według bilansu na dzień 31 grudnia 2008 r. wynosił 247 446 000,00 zł, wartość środków trwałych - 79 327 347,68 zł, zaś strata netto spółki, według rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. wyniosła 68 161 309,96 zł. W zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2008 r. spółka zadeklarowała przychody w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, stratę w wysokości [...] zł oraz nadpłatę w wysokości [...] zł. Z nadesłanego zestawienia wynika natomiast, że w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 30 września 2009 r. spółka uzyskała przychody podatkowe w wysokości [...] zł., poniosła koszty podatkowe w kwocie [...] zł oraz stratę – [...] zł. Dostępne salda rachunków bankowych skarżącej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., wynosiły odpowiednio: [...]. Instytucja prawa pomocy, uregulowana w przepisach art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Po dokonaniu analizy danych zawartych we wniosku oraz dokumentach źródłowych, uznać należało, że wysokość kapitału podstawowego spółki, uzyskiwanych przez nią przychodów, wartość środków trwałych oraz stan sald na rachunkach bankowych nie pozwalają przyjąć, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi ustalonego na 2 103 zł. Skarżąca nie wykazała, że znajdujące się na rachunku bankowym środki są objęte ograniczeniami co do sposobu ich przeznaczenia. Przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie uzależnione jest natomiast od wykazania, że jej efektywne aktywa nie wystarczają na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Ponadto, z dołączonego do akt sprawy (k.21-26) odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 23 września 2009 r. nie wynika, że spółka znajduje się w stanie upadłości, bądź jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się wyjątkowy charakter tej instytucji, przyjmując, że osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.