III SA/Gd 423/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 1 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 21 lipca 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu PPPr, którego braki formalne zostały usunięte w dniu 20 września 2010 r., skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie złożonego przez spółkę oświadczenia o majątku i dochodach oraz załączonych do wniosku dokumentów źródłowych (odpisu: bilansu, rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy oraz dodatkowych informacji do sprawozdania finansowego) ustalono, że kapitał podstawowy spółki według bilansu na dzień 31 grudnia 2009 r., wynosił 1 000 000 zł, zaś stan środków trwałych i wartości materialnych i prawnych - 5 468 511,64 zł. Z danych zawartych w rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. wynika, że spółka wykazała przychody netto ze sprzedaży w wysokości 2 671 731 zł, pozostałe przychody operacyjne w kwocie 4 992,34 zł oraz przychody finansowe - 284,52 zł. Strata netto skarżącej wyniosła zaś 186 325,73 zł. Na dzień 31 grudnia 2009 r. skarżąca posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w łącznej kwocie 391 834,80 zł, zaś saldo jej rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 260 328,63 zł. Instytucja prawa pomocy, uregulowana w przepisach art. 243 - 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zasadność wniosku skarżącej spółki rozważono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. Po dokonaniu analizy danych zawartych we wniosku oraz dokumentach źródłowych, uznać należało, że wysokość kapitału podstawowego spółki, uzyskiwanych przez nią przychodów, wartość środków trwałych oraz stan sald na rachunku bankowym nie pozwalają przyjąć, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania, w tym wpisu stałego, wynoszącego w tego rodzaju sprawach 200 zł, stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Uwzględniono przy tym okoliczność wniesienia przez spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku 37 skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie zmiany zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz mogące powstać w związku z tym koszty sądowe. Podnoszona w uzasadnieniu wniosku strata bilansowa za 2009 r. nie oznacza automatycznie, że spółka nie posiada środków finansowych. Podkreślić należy, że zgromadzone na rachunku bankowym skarżącej środki w wysokości 260 328,63 zł wielokrotnie przekraczają wysokość wpisu od skargi nie tylko w niniejszej sprawie, ale również w kilkudziesięciu innych postępowaniach sądowoadministracyjnych zainicjowanych przez spółkę. Ponadto skarżąca nie wykazała, że znajdujące się na rachunku bankowym środki są objęte ograniczeniami co do sposobu ich przeznaczenia. Przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie uzależnione jest natomiast od wykazania, że jej efektywne aktywa nie wystarczają na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się wyjątkowy charakter tej instytucji, przyjmując, że osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.