III SA/Gd 425/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi J. W. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote , osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Starosta [...] w dniu 19 lipca 2004 r. wydał decyzję w sprawie rejestracji samochodu marki Opel Astra o numerze rejestracyjnym [...], będącego współwłasnością M. G. i J. G. Prokurator [...] w M. w dniu 20 kwietnia 2007 r. wniósł sprzeciw od tej decyzji, zarzucając, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., że decyzja została wydana w postępowaniu, gdzie dowody , na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Wskazał, że Prokuratura [...] w M. nadzorowała dochodzenie dotyczące podrobienia umowy sprzedaży z dnia 6 lipca 2004 r. samochodu osobowego Opel Astra , tj. o czyn z art. 270 § 1 kk. W toku postępowania ustalono, że M. G. i J. G. zakupili w M. samochód marki Opel Astra, wpisując swoje dane w częściowo wypisaną umowę zakupu tego pojazdu przedłożoną im przez nieustalonego mężczyznę. Z treści umowy wynikało, że została ona zawarta na terenie Niemiec w miejscowości S. z właścicielem o nazwisku Ch. H. Wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 20 lipca 2006 r. , sygn. akt [...] uznano M. G. i J. G. za winnych zarzucanego przestępstwa, tj. popełnienia czynu z art. 270 § 1 kk. W tej sytuacji dowód w postaci umowy sprzedaży , na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w postępowaniu administracyjnym okazał się fałszywy. Decyzją z dnia 11 maja 2007 r. Starosta [...], po wznowieniu postępowania ( postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2007 r.) , uchylił własną ostateczną decyzję z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie rejestracji samochodu marki Opel Astra o numerze rejestracyjnym [...], zarejestrowanego na rzecz M. i J. G., jednocześnie orzekł o odmowie rejestracji tego pojazdu oraz zwrocie dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu i tablic rejestracyjnych. Swe rozstrzygnięcie organ oparł na przepisach art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 72 i art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz.1123 ze zm.). W uzasadnieniu podano, iż decyzja ostateczna Starosty [...] z dnia 19 lipca 2004 r. została wydana na podstawie dokumentów, które okazały się fałszywe. W sprawie tej fałszywym dowodem był dokument – umowa sprzedaży. Za prawdziwy uważa się dokument, posiadający trzy cechy łącznie: został wystawiony przez osoby lub instytucję, która powinna go wystawić, treść dokumentu odpowiada rzeczywistości i dokument posiada treść niezmienną. Wobec istnienia przesłanek do uchylenia decyzji ostatecznej organ uchylił ją. M. G. i J. G. przy rejestracji pojazdu byli zobowiązani do wykazania się dokumentem potwierdzającym fakt przeniesienia prawa własności pojazdu na ich rzecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 15 czerwca 2007 r. , po rozpoznaniu odwołania M. G., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że jest niesporne, iż Starosta [...] dokonał w dniu 19 lipca 2006 r. rejestracji pojazdu w oparciu o umowę sprzedaży pojazdu, która została podrobiona, co potwierdził wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 20 lipca 2006 r. sygn. akt [...]. Okoliczność ta była wystarczającą podstawą do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu. Organ wskazał, że co prawda i w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2007 r. , jak i w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano przepis art. 145 § 1 pkt 5 zamiast art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a, ale nie ma to wpływu na ważność decyzji. Organ podał, że tryb rejestracji pojazdów oraz dokumenty wymagane do rejestracji pojazdu określają przepisy art. 72 i 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Do rejestracji potrzebne jest m.in. przedłożenie przez zgłaszającego pojazd do rejestracji dowodu własności pojazdu. Następnie organ, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że zarówno dowód własności pojazdu i ostatni dowód rejestracyjny muszą być prawdziwe – nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Wobec powyższego przedstawiona sfałszowana umowa sprzedaży pojazdu nie mogła być uznana za dokument autentyczny i nie mogła służyć za podstawę rejestracji przedmiotowego pojazdu. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł M. G., wnosząc o jej uchylenie. Stwierdził, że nie zgadza się, że przedmiotowa umowa jest sfałszowana, bowiem zgodnie z przedstawioną umową dane ostatniego właściciela pojazdu z Niemiec są zgodne z danymi w dokumentach pojazdu, a także właścicielami w Polsce. Stwierdził, że nie miał świadomości znaczenia wpisania rzeczywistego miejsca zawarcia umowy i jej podpisania. Nieznany mężczyzna pośredniczący w sprzedaży został w dokumentach pominięty. Skarżący podniósł, że samochód nie został skradziony, został sprowadzony legalnie i posiadał wszystkie niezbędne dokumenty do jego rejestracji. W ocenie skarżącego wydanie przedmiotowej decyzji o odmowie rejestracji pojazdu będzie drugą karą za ten sam czyn, bowiem za sfałszowanie umowy skazany został wyrokiem sądu karnego na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 2 lata. Ponadto skarżący wskazał, że doręczenie mu zaskarżonej decyzji nastąpiło dopiero w dniu 23 sierpnia 2007 r., co naraziło go na dodatkowy koszt w utrzymaniu pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 21 lutego 2008 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik wywiódł, że organ odwoławczy nie badał, stosownie do treści art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym, czy doszło do powierzenia pojazdu, gdyż Ch. H., tj. osoba figurująca w dokumentach pojazdu jako jego właściciel powierzył osobie trzeciej, aby ta sprzedała samochód w jego imieniu – osoba, od której skarżący kupił samochód działała jako pełnomocnik sprzedającego. W związku z tym nie doszło do przeniesienia własności pojazdu na rzecz osoby dysponującej pojazdem w dniu sprzedaży, osoba ta działała na rachunek sprzedającego i w jego imieniu, a właścicielem pojazdu był do momentu zawarcia umowy sprzedaży Ch. H. W tym zakresie umowa sprzedaży jest zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy. Miejsce zawarcia umowy sprzedaży pojazdu, które zostało w umowie sfałszowane, nie stanowiło istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji o rejestracji pojazdu oraz wydania nowego dowodu rejestracyjnego stanowią przepisy art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (w dniu wydania decyzji z dnia 19 lipca 2004 r. t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz.515, obecnie- t. j. Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (w dniu wydania decyzji z dnia 19 lipca 2004 r. t. j. Dz. U. z 2002 r., Nr 133, poz.1123, obecnie - t. j. Dz. U. z 2007 r. nr 186, poz. 1322). Zgodnie z tymi przepisami podstawę rejestracji stanowi udokumentowanie własności zgodnie ze stanem rzeczywistym w oparciu o odpowiednie dokumenty ( jednym z nich jest dowód własności pojazdu), które nie budzą wątpliwości co do swojej rzetelności bądź autentyczności. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu, a jeżeli nastąpiła, to zachodzą podstawy do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Wspomniane dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Jeżeli chodzi o wiarygodność dokumentów, to w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że za prawdziwy uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, iż posiada trzy następujące cechy występujące łącznie: a) został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną, tj. tę, którą nadał mu wystawca. Ustalenie fałszu w umowie sprzedaży ma ten skutek, że orzekające w sprawie organy nie mają podstaw do uznania, iż spełnia ona warunki dla dokumentu wymaganego przy złożeniu wniosku o rejestrację. Nie jest rzeczą organów rozpoznających wniosek o rejestrację prowadzenie ustaleń w zakresie istnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, gdyż postępowanie w tym zakresie zastrzeżone zostało do właściwości sądów powszechnych. Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że po zarejestrowaniu samochodu skarżącego ustalono, iż przedłożona przez niego umowa sprzedaży pojazdu została sfałszowana. W związku z powyższym umowa ta nie może być uznana za dowód własności pojazdu, o którym mowa w § 4 ust. pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Skoro dane zawarte w umowie sprzedaży były niezgodne ze stanem rzeczywistym, Starosta [...] zasadnie - po ujawnieniu tych faktów - wznowił postępowanie, a następnie uchylił decyzję w przedmiocie zarejestrowania pojazdu i odmówił rejestracji samochodu. Twierdzenie skarżącego, iż niektóre z elementów umowy były prawdziwe, a zatem organ mógł się nimi posłużyć i dokonać rejestracji samochodu, nie jest zasadne. Organ administracji publicznej dokonuje rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie może natomiast ani kreować ani też korygować tych stosunków. Z tych też względów organ pierwszej instancji nie mógł, jak tego chce skarżący, "wybrać" z przedłożonej przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu umowy sprzedaży elementów prawdziwych i na tej podstawie dokonać rejestracji samochodu. Tym samym, gdyby nawet przedmiotowa umowa zawierała postanowienia prawdziwe, to nie ma to żadnego wpływu na prawidłowość podjętego przez Starostę [...] rozstrzygnięcia. Podnieść także trzeba, że organ nie miał obowiązku ustalania, czy przedłożona umowa sprzedaży mogłaby być powierzeniem pojazdu przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu. Dokument, na podstawie którego następuje powierzenie pojazdu oraz dowód własności pojazdu to zupełnie inne dokumenty , przedkładane organom administracji w innych stanach faktycznych. Również bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest okoliczność, iż skarżący nie miał wiedzy co do obowiązku prawidłowości wpisania w umowie rzeczywistej nazwy miejscowości, w której została zawarta i jej podpisania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że subiektywne przekonanie nabywcy pojazdu składającego wniosek o rejestrację samochodu o prawidłowości przedkładanych przezeń dokumentów jest bez znaczenia. Twierdzenie skarżącego, że został ukarany dwa razy za popełnienie tego samego przestępstwa jest nietrafne. Uchylenie decyzji rejestrującej pojazd po wznowieniu postępowania i odmowa rejestracji pojazdu nie jest "karą". Jest to jedynie konsekwencja tego, że przy wydaniu decyzji rejestrującej pojazd oparto się na sfałszowanym dokumencie, w tym przypadku – umowie sprzedaży. W tej sytuacji należało wyeliminować z obrotu prawnego ostateczną decyzję rejestrującą samochód osobowy marki Opel Astra. Uchylenie przez Starostę [...] własnej ostatecznej decyzji z dnia 19 lipca 2004 r. nie stanowi zatem kary dla skarżącego, lecz jest wypełnieniem dyspozycji przepisów postępowania administracyjnego. Wskazać też należy, że organ odwoławczy trafnie stwierdził, iż podstawę wznowieniową w sprawie niniejszej stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nie zaś art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który wskazał organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy zasadnie też przyjął, że nie ma to wpływu na sposób rozstrzygnięcia odwołania. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że pomiędzy wydaniem decyzji organu odwoławczego a jej doręczeniem minął okres ponad dwóch miesięcy nie ma znaczenia dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. O kosztach zastępstwa prawnego przyznanego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).