III SA/Gd 43/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia 10 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. odrzuca skargę w części dotyczącej związku przyczynowego między schorzeniem, a służbą wojskową; 2. w pozostałej części skargę oddala. Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska [...] orzeczeniem z dnia 23 sierpnia 2005 r. uznała W. S. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju i nadała kategorię zdrowia D. Komisja na podstawie specjalistycznych badań rozpoznała u strony zaburzenia omamowo-urojeniowe, które nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W. S. odwołał się od tego orzeczenia wskazując, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne w sprawie okoliczności. Jednocześnie wniósł o uznanie, że stwierdzone u niego schorzenie pozostaje w związku ze służbą wojskową i przyznanie stosownych świadczeń. Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej [...] orzeczeniem z dnia 10 listopada 2005 r., nr [...] uchyliła orzeczenie organu I instancji oraz uznała stronę za czasowo niezdolną do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy, przyznając kategorię zdrowia B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął, że wobec hospitalizacji strony i braku możliwości stawiennictwa przed organem, należy uznać W. S. za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Organ po przeanalizowaniu posiadanej dokumentacji służbowo-lekarskiej, karty leczenia szpitalnego nr [...] z Oddziału Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. oraz podnoszonego w odwołaniu wyniku badania psychologicznego, uznał go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy – kat. zdrowia B. U strony rozpoznano: "zaburzenia omamowo-urojeniowe" - § 74 pkt 1 Wykazu chorób zawartych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595). W opinii organu odwoławczego ponowny proces orzeczniczy dokonany po upływie 12 miesięcy umożliwi dokładniejszą ocenę stanu zdrowia strony i rozszerzy możliwość postawienia właściwego rozpoznania. Organ II instancji zaznaczył, iż do jego kompetencji nie należy przyznawanie renty chorobowej związanej z sytuacją zdrowotną strony. Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej [...] w nawiązaniu do twierdzeń o związku schorzenia ze służbą wojskową stwierdziła, że badany marynarz przed jego wcieleniem do służby nie był leczony psychiatrycznie i przeszedł pomyślnie wymagane testy psychologiczne. Pierwsza hospitalizacja w oddziela psychiatrii rozpoczęła się w dnu 12 lipca 2005 r., tj. po 5 dniach pobytu w jednostce wojskowej. Z opinii służbowo-lekarskiej nie wynika, aby w tym okresie wydarzyły się sytuacje o charakterze ponadnormatywnego, ciężkiego stresu pourazowego związanego z okresem wcielenia, które mogłyby mieć bezpośredni wpływ na powstanie schorzenia o zanotowanych charakterze. Dlatego mimo, że schorzenie ujawniło się w trakcie służby wojskowej, to nie można uznać, że istnieje w tym wypadku pełny związek przyczynowo-skutkowy. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w zaświadczeniu lekarskim wydanym w Oddziale Psychiatrii w P. użyto symbolu schorzenia F.20, co świadczy o zaburzeniach kwalifikowanych jako schizofrenia. Etiologia tej choroby jest na tyle złożona, że zdaniem organu nie można przyjąć, iż kilkudniowy pobyt w warunkach "standardowej" służby wojskowej, jest przyczyną wystąpienia tego rodzaju zaburzeń psychicznych. S. S. działając w imieniu syna W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia decyzji organu II instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, względnie zamianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej oraz ustalenie, że stwierdzone u niego schorzenie pozostaje w związku ze służbą wojskową i ewentualne określenie świadczenia pieniężnego. Skarżący zarzucił orzeczeniu: - nieuwzględnienie wszystkich okoliczności prawnych mających wpływ na uznanie go za czasowo niezdolnego do służby wojskowej; - nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych pozwalających ustalić związek przyczynowy między schorzeniem a rozpoczętą służbą wojskową, w szczególności brak udziału wymienionego w toczącym się postępowaniu; -pozbawienie prawa do świadczeń rentowych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że po upływie tygodnia od wcielenia do służby wojskowej, przyjęty został na oddział psychiatryczny z powodu zaburzeń psychicznych. W trakcie leczenia dokonał samookaleczenia. Skarżący powtórzył, iż nigdy wcześniej nie leczył się psychiatrycznie, nie korzystał także z tego typu konsultacji, a przed wcieleniem przeszedł pomyślnie testy psychologiczne. Skarżący w trakcie leczenia przebywał na Oddziale Psychiatrii w S. do 1 września 2005 r., a następnie w okresie od 14 września 2005 r. do 30 listopada 2005 r. na Oddziale Psychiatrycznym ZOZ-u w P. Skarżący zarzucił organom I i II instancji, że w trakcie postępowania nie przesłuchały go w charakterze strony, nie zawiesiły postępowania do czasu zakończenia hospitalizacji, względnie nie skorzystały z możliwości przebadania go w jego miejscu przebywania. W ocenie skarżącego jego choroba ma bezpośredni związek z intensywnością przeżyć związanych z wcieleniem do służby wojskowej. Jego zdaniem, nawet jednodniowe przeżycia o wysokim nasileniu mogły spowodować wystąpienie schizofrenii. Istotnie, złożoność i etiologia tej jednostki chorobowej nie pozwalają wykluczyć, że wystąpienie choroby ma związek z odbywaniem służby wojskowej. Skarżący stwierdził, iż zaskarżonym orzeczeniem został pozbawiony możliwości ustalenia świadczenia rentowego, ponieważ obecnie nie może podjąć zatrudnienia, a do życia i dalszego leczenia potrzebuje pieniędzy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podstawową funkcją sądów administracyjnych jest ocena działań administracji publicznej, określonych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Poza tak określoną przez ustawodawcę kognicją sądów administracyjnych, leży natomiast przyznawanie świadczeń odszkodowawczych i rentowych; w tym zakresie właściwe są odpowiednie organy administracji publicznej i sądy powszechne. Sąd zatem nie ma uprawnień do rozstrzygania w zakresie odszkodowania lub przyznania świadczeń rentowych skarżącemu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj: Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205 ze zm.) wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności od czynnej służby wojskowej żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową. Tryb orzekania wojskowych komisji lekarskich został określony przez rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 30a w/w ustawy. Ponadto zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwa w kwestiach nie uregulowanych powyższym rozporządzeniem zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2000 r., III SA 2624/99, Lex nr 47327 oraz wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., I SA 2114/97, Lex 47973). Z treści skargi wynika, że podstawową sprawą dla skarżącego jest ustalenie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a służbą wojskową, co ma w dalszej kolejności pozwolić na uzyskanie świadczenia rentowego. W jego ocenie związek przyczynowy schorzenia ze służbą wojskową istnieje, natomiast organ orzekający twierdzi, że nie. Zgodnie z § 13 w/w rozporządzenia organ orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza niezawodowego choroby lub ułomności, orzeka również o związku lub braku związku schorzenia z czynną służbą wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych, ustalonym na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.). Treść skargi wskazuje, iż skarżący nie kwestionuje ustaleń dotyczących jego stanu zdrowia, a jedynie czas powstania choroby i ustalenie braku związku miedzy schorzeniem a służbą. W niniejszej sprawie ustalenia w zakresie związku przyczynowego zawierają orzeczenia organów I i II instancji. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, mającą swe źródło w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., III ZP 9/99 (OSNP 200/5/167), sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Mimo, że pogląd ten został sformułowany w innym stanie prawnym nadal zachowuje swoją aktualność. W sposób jednoznaczny wyraża to teza zawarta w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., II SA/Wa 2637/04 (baza Lex nr 166502): "Od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje." Kierując się powyższymi orzeczeniami oraz żądaniami skarżącego należy stwierdzić, że sprawy dotyczące świadczeń rentowych i odszkodowawczych oraz ustaleń związku przyczynowego między schorzeniem a służbą wojskową, ustawodawca przekazał do kognicji sądów powszechnych w ramach postępowań związanych z przyznawaniem świadczeń rentowych i odszkodowawczych (prowadzonych w trybie Kodeksu postępowania cywilnego). W postępowaniu przed sądem powszechnym kwestionując zasadność decyzji odmawiającej świadczeń rentowych i odszkodowawczych przewidzianych ustawami można jednocześnie zakwestionować wydane na potrzeb tych postępowań orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie związku przyczynowego. Ustalenie kategorii zdrowia B oznacza, iż W. S. będzie ponownie badany w celu ustalenia zdolności do służby wojskowej. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd jest zdania, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W szczególności została oparta o kartę leczenia szpitalnego nr [...] i epikryzę z dnia 12 sierpnia 2005 r., które to rozpoznały u skarżącego zaburzenia omamowo-urojeniowe. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa pod względem formalnym i zawiera przekonywujące uzasadnienie. Sąd wyraża stanowisko, że organ nie ma obowiązku przesłuchania strony w charakterze świadka. Wskazane wyżej rozporządzenie nie wymaga, aby wojskowa komisja lekarska w ramach przedmiotowego postępowania była zobligowana do przesłuchania strony. § 14 tego rozporządzenia stanowi, iż organy wydają orzeczenie na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby – także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6, wykorzystując w szczególności: 1) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza niezawodowego lub pełnionej przez niego funkcji wojskowej; 2) historie leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 3) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 4) książeczkę zdrowia żołnierza niezawodowego; 5) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza niezawodowego. Analizując zarzut skargi o braku przeprowadzenia badań skarżącego przez komisje obu instancji i na podstawie akt administracyjnych należy częściowo uznać go za zasadny. Z aktach administracyjnych wynika, że decyzje zostały wydane na podstawie dokumentacji medycznej nie budzącej zastrzeżeń, zawierającej informację o wynikach badań w szpitalu i przebiegu choroby. Sąd uznał, że organy były uprawnione do opierania się na tych badaniach, a brak dokumentów wskazujących na poddanie skarżącego badaniom przez wojskową komisję lekarską nie stanowi istotnego uchybienia mającego wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Skoro Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej [...] rozpoznała u skarżącego zaburzenia psychiczne rokujące poprawę, była uprawniona - na podstawie § 74 pkt 1 Wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik Nr 2 do w/w rozporządzenia - do wydania orzeczenia o niezdolności do czynnej służby wojskowej. Ze względu na charakter i okoliczności ujawnienia schorzenia organ odwoławczy orzekł o czasowej niezdolności do służby; po okresie 12 miesięcy skarżący ponownie zostanie poddany ocenie wojskowej komisji lekarskiej. Podczas kolejnych badań po upływie 12 miesięcy organ rozpatrujący sprawę winien dokładnie zastosować się do wyżej wskazanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności co czynnej służby wojskowej /.../, oraz dokonać badań specjalistycznych. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi w zakresie rozpoznania schorzenia i ustalenia kategorii zdrowia.