III SA/Gd 431/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. spraw ze skarg Z. J. L. na decyzje Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 19 lutego 2015 r., nr [...]; z dnia 19 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie zapomogi oddala skargi. Z.L.(dalej jako: "student") wnioskami z dnia 19 listopada 2013 r. oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r. wystąpił do Komisji Stypendialnej Wydziału Prawa i Administracji [...] o udzielenie pomocy materialnej w roku akademickim 2013/2014, wnosząc o przyznanie m.in. zapomogi. W uzasadnieniu wniosków wskazał, że wnosi o przyznanie mu zapomogi finansowej - w tym na zakup okularów korekcyjnych - z uwagi, iż w okresie od kwietnia do czerwca 2013 r. padł ofiarą wielu przestępstw m.in. został pobity i okradziony (w czerwcu ukradziono mu okulary korekcyjne o wartości ok. 1000 zł; w okresie od 19 kwietnia - 17 lipca 2013 r. oraz 13 sierpnia - 21 października 2013 r. był hospitalizowany). Decyzją z dnia 19 listopada 2013 r. nr [...] - Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji [...] odmówiła Z. L. przyznania zapomogi w miesiącu listopadzie 2013 r., natomiast decyzją z dnia 28 kwietnia 2014 r. nr [...] odmówiła przyznania zapomogi w miesiącu kwietniu 2014 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ przytoczył treść art. 173 ust. 1 pkt 8, art. 175 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 183 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 9 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w roku akademickim 2013/2014 (zarządzenie Rektora [...] nr [...] z dnia 12 września 2011 r. ze zm.). W ocenie organu wymieniony student nie spełniał przesłanek, o których mowa w § 9 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w roku akademickim 2013/2014 (zarządzenie Rektora [...] nr [...] z dnia 12 września 2011 r. ze zm.). Na skutek rozpatrzenia odwołań studenta od powyższych rozstrzygnięć, Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia 19 lutego 2015 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 19 listopada 2013 r. nr [...] odmawiającą studentowi przyznania zapomogi za miesiąc listopad 2013 r., natomiast decyzją z tego samego dnia nr [...], uchyliła w całości decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia 28 kwietnia 2014 r. nr [...] odmawiającą studentowi przyznania zapomogi w miesiącu kwietniu 2014 r. i w tym samym rozstrzygnięciu przyznała studentowi zapomogę za miesiąc kwiecień 2014 r. w wysokości 148 zł. W sentencji uzasadnienia obu decyzji organ przytoczył treść art. 175 ust. 3 i ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w roku akademickim 2014/2015 (zarządzenie Rektora [...] nr [...] z dnia 12 września 2011 r. ze zm.). W treści uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1, 2 i 4 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, z powodu: nieszczęśliwego wypadku, poważnej choroby, śmierci członka najbliższej rodziny, kradzieży, klęski żywiołowej oraz innych. Zdarzenia losowe podane przez studenta muszą być udokumentowane potwierdzeniem właściwych organów. Odwoławcza Komisja Stypendialna wezwała studenta do uzupełnienia dokumentów. Student przesłał duplikat faktury na zakup okularów korekcyjnych, soczewek oraz badania wzorku i w związku z powyższym otrzymał decyzją z dnia 19 lutego 2015 r. nr [...] zapomogę w wysokości 148 zł. Natomiast student nie dołączył faktury potwierdzającej poniesione koszty leczenia po wyjściu ze szpitala, a tym samym student nie uprawdopodobnił w jaki sposób pogorszyła się jego sytuacja finansowa. Organ podkreślił ponadto, że w niniejszej sprawie student otrzymuje stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych. Z.L. zaskarżył powyższe decyzje organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając, że są one krzywdzące i niezgodne ze stanem faktycznym i wnosząc o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia, tj. zapomogi za miesiąc listopad 2013 r. oraz miesiąc kwiecień 2014 r. w wysokości 1000 zł na każde w związku z tym, że w okresie tym został pobity oraz kilka razy okradziony na łączną kwotę 2.500 – 3.000 zł. Wskazał, iż z uwagi na wadę wzroku koszt okularów korekcyjnych wyniósł 1081 zł, a przyznana kwota jest za mała. Ponadto wyjaśnił, że przyznana renta inwalidzka, jak i stypendium specjalne idą w całości na opłacenie nauki. W odpowiedziach na skargi Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] wniosła o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. Sąd, na mocy art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), postanowił połączyć do wspólnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt III SA/Gd 431/15 oraz III SA/Gd 432/15 i prowadzić pod wspólną sygnaturą III SA/Gd 431/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość zastosowanej procedury. Sąd, rozpatrując sprawę nie podejmuje zatem merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji podlegającej ocenie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów stypendialnych, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz przepisy – wydanego przez Rektora [...] w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 tej ustawy – zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia 12 września 2011 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], zwanego dalej "regulaminem". W regulaminie zostały określone m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...], w tym pomocy w formie zapomogi (§ 1 pkt 5 regulaminu). W myśl § 9 regulaminu zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, z powodu: 1) nieszczęśliwego wypadku, 2) poważnej choroby udokumentowanej zaświadczeniem lekarskim, 3) śmierci członka najbliższej rodziny, 4) kradzieży, 5) klęski żywiołowej; np. powodzi, pożaru, 6) innych, które zdaniem Wydziałowej Komisji Stypendialnej kwalifikują studenta do otrzymania zapomogi (ust. 1), przy czym zdarzenia losowe podane przez studenta muszą być udokumentowane potwierdzeniem właściwych organów, np. Policji, Straży Pożarnej, ZOZ, towarzystwa ubezpieczeniowego itp. (ust. 2). Zapomogę przyznaje Wydziałowa Komisja Stypendialna w formie pieniężnej (§ 9 ust. 3 regulaminu). Z powołanej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania studentowi pomocy materialnej w formie zapomogi następuje na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organy stypendialne mają prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy, z tym zastrzeżeniem, że rozstrzygnięcie takie nie może nosić cech dowolności. W tym kontekście należy zaznaczyć, że w § 9 ust. 1 regulaminu zawarte zostały kierunek i granice uznania administracyjnego, które należy upatrywać poprzez pryzmat wystąpienia określonych tam przesłanek, tj. 1/ stwierdzenia, że dany student znajduje się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, która to 2/ jest następstwem zaistnienia określonego zdarzenia losowego (tj. zdarzenia nadzwyczajnego i nieprzewidywalnego, np. poważnej choroby, kradzieży), znajdującego należyte potwierdzenie w dokumentacji (np. w zaświadczeniu lekarskim lub dokumentacji sporządzonej przez właściwe organy). W niniejszej sprawie skarżący wnioskami z dnia 19 listopada 2013 r. oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r. wystąpił ponownie do Komisji Stypendialnej Wydziału Prawa i Administracji [...] o udzielenie pomocy materialnej w roku akademickim 2013/2014, wnosząc o przyznanie m.in. zapomogi. W uzasadnieniu wniosków wskazał, że wnosi o przyznanie mu zapomogi finansowej z uwagi, iż w okresie od kwietnia do czerwca 2013 r. padł ofiarą wielu przestępstw m.in. został pobity i okradziony (w czerwcu ukradziono mu okulary korekcyjne o wartości ok. 1000 zł; w okresie od 19 kwietnia - 17 lipca 2013 r. oraz 13 sierpnia - 21 października 2013 r. był hospitalizowany). Ponadto zwrócił się z wnioskiem o przyznanie zapomogi na zakup okularów korekcyjnych. Z treści zaskarżonej decyzji w sprawie III SA/Gd 431/15 wynika, że organy stypendialne rozpoznając przedmiotową sprawę stwierdziły, iż mimo wezwania do udokumentowania wniosku, skarżący dołączył jedynie duplikaty faktur na zakup okularów korekcyjnych, soczewek oraz badania wzroku. Nie dołączył natomiast dokumentów potwierdzających poniesione koszty leczenia po wyjściu ze szpitala. Z tej przyczyny organ odwoławczy uwzględnił koszt zakupu okularów korekcyjnych, przyznając zapomogę w kwocie 148 złotych. Nadto organ wskazał, że skarżący otrzymuje z tytułu posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych. Z kolei w sprawie o sygn.akt III SA/Gd 432/15 organ powołał się na przyznaną decyzją z dnia 19 lutego 2015r. zapomogę w kwocie 148 złotych. Na podstawie akt administracyjnych skarżącego, Sąd ustalił, że okoliczności na które powołuje się skarżący miały miejsce w roku akademickim 2012/2013 i były już przedmiotem wniosku skarżącego rozpatrzonego decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 3 kwietnia 2014 roku. Wówczas już organ odwoławczy odniósł się do sygnalizowanych przez skarżącego kwestii zdrowotnych wskazując, że zarówno orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenie o przebywaniu w szpitalu są niewystarczające do przyznania zapomogi. W żaden sposób bowiem nie został uprawdopodobniony przez skarżącego fakt, że choroba pogorszyła jego sytuację finansową (nie zostały dołączone jakiekolwiek dokumenty związane z kosztami leczenia). W ocenie Sądu żądanie skarżącego zostało w sposób wszechstronny rozpoznane, w szczególności przez pryzmat wypełnienia przesłanek określonych w § 9 ust. 1 regulaminu, warunkujących dopuszczalność udzielenia studentom pomocy materialnej w formie zapomogi. Przede wszystkim należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że w świetle istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie sposób jest przyjąć, że skarżący znalazł się "przejściowo w trudnej sytuacji materialnej" na skutek zdarzeń na które powołuje się kolejny raz. Zdaniem Sądu istotne jest, że zdarzenie stanowiące podstawę wystąpienia z żądaniem udzielenia wnioskowanej pomocy z powołaniem się na te same okoliczności miało miejsce w poprzednim roku akademickim i było przedmiotem rozpoznania przez uprawnione organy. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu w sprawie o sygn. III SA/Gd 457/14 dotyczącej wniosku, obejmującego inny okres ale opartego o tożsame okoliczności. Otóż – z uwagi na istotę świadczenia w formie zapomogi – należy przyjąć konieczność istnienia "czasowej bliskości" pomiędzy zdarzeniem powodującym znalezienie się studenta w "trudnej sytuacji materialnej" a jego wystąpieniem z żądaniem udzielenia mu z tego powodu pomocy oraz rozstrzygnięcia wniosku w tym przedmiocie. Trudno bowiem uznać za zasadne, by organ mógł niejako wstecznie oceniać "przejściowość trudnej sytuacji materialnej studenta" nie zważając na jego aktualną sytuację materialną uzasadniającą przyznanie mu zapomogi. Należy zwrócić uwagę, że istotą omawianej zapomogi jest finansowe wsparcie studenta, który niespodziewanie i przejściowo popada w "trudną sytuację materialną" i z tego właśnie powodu potrzebuje szybkiej i doraźnej pomocy (finansowego wsparcia). Omawiany rodzaj pomocy materialnej adresowany jest zatem do studentów, którzy z uwagi na istnienie nagłego zdarzenia losowego wymagają krótkotrwale (przejściowo) pomocy pieniężnej. Objęcie skarżącego inną, "stałą" pomocą materialną (w formie comiesięcznego stypendium specjalnego) skutkuje obowiązkiem uwzględnienia pełnej sytuacji finansowej studenta, co zważywszy na stan środków przeznaczonych na ten cel nie musi w każdym przypadku wiązać się z uwzględnieniem żądania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.