III SA/Gd 432/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie WSA Alina Dominiak (spr.),, WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 2 lutego 2012 r. nr [...] Decyzją z dnia 8 sierpnia 2011r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o zwrocie kwoty 4 437,00 zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, przyznanego A. N., jako osobie niepełnosprawnej . W podstawie prawnej przywołano m.in. art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. A. N., przebywający w Areszcie Śledczym w P., odebrał tę decyzję w dniu 19 sierpnia 2011r. ( k. 17A verte akt administracyjnych ) i wniósł od niej odwołanie, zawierające jednocześnie wniosek o umorzenie w/w należności. Decyzją z dnia 2 lutego 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 marca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. N., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. A. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2012 r., w której przedstawił swoją sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie. Organ wskazał, że skarga została wniesiona po terminie 30 dni od doręczenia, skoro decyzja Kolegium została odebrana przez pełnomocnika w Areszcie Śledczym w P. w dniu 19 kwietnia 2012 r., a skarga na tę decyzję, datowana na dzień 18 maja 2012 r. , została nadana w placówce pocztowej w dniu 25 maja 2012 r. Organ wniósł z ostrożności o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, choć nie z powodów w niej wskazanych. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący jest osobą pozbawioną wolności i przebywa w Areszcie Śledczym, wobec czego mają do niego zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące osób pozbawionych wolności - art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a., który stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 71 § 2 oraz 83 § 3 i 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 71 § 2 p.p.s.a. doręczenia osobom pozbawionym wolności dokonuje się za pośrednictwem administracji odpowiedniego zakładu. Skutek doręczenia następuje jednak z momentem dokonania doręczenia osobie pozbawionej wolności. Z kolei art. 83 § 4 w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. stanowi, że złożenie pisma przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2012 r. została doręczona skarżącemu , przebywającemu w Areszcie Śledczym , w dniu 20 kwietnia 2012 r. ( k. 12 v akt administracyjnych), nie zaś w dniu 19 kwietnia 2012 r., bowiem w tym ostatnim dniu decyzję odebrała jedynie administracja zakładu; z kolei o dacie wniesienie skargi do sądu nie decyduje – w myśl przywołanego przepisu art. 83 § 4 w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym, lecz data złożenia pisma w administracji zakładu karnego. Skoro skarżącemu doręczono zaskarżoną decyzję w dniu 20 kwietnia 2012 r., a skargę do sądu złożył on w administracji zakładu w dniu 18 maja 2012 r. (adnotacja na kopercie k.4v akt), to skarga została wniesiona do sądu z zachowaniem trzydziestodniowego terminu, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji nie było podstaw do odrzucenia skargi. Dokonując kontroli zaskarżonej skargą decyzji i decyzji jej poprzedzającej stwierdzić należy, że są one wadliwe. Organom obu instancji umknął fakt, że doszło do rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, mimo że nie zapadła decyzja ostateczna nakazująca ich zwrot. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzja Prezydenta Miasta z dnia 8 sierpnia 2011 r. nr [...] , orzekająca o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego A. N., nie jest decyzją ostateczną. Skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie, w którym to piśmie zawarty był również wniosek o umorzenie należności. Jednak pismo skarżącego wyraźnie zostało oznaczone jako odwołanie od decyzji nr [...] z określeniem przedmiotu sprawy, wobec czego organy nie powinny mieć wątpliwości, że stanowi ono odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia 8 sierpnia 2011 r. została skarżącemu doręczona w dniu 19 sierpnia 2011 r. (k.17A verte akt administracyjnych), wobec czego termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 3 września 2011r. Przy odwołaniu (zawierającym także wniosek o umorzenie należności, k.20) znajduje się w aktach administracyjnych koperta ( k.20a), na której widnieje informacja, że pismo wpłynęło do Aresztu Śledczego w P. w dniu 31 sierpnia 2011r. Skarżący opatrzył co prawda pismo datą 1 września 2011 r., lecz niewątpliwie kopertę z karty 20a akt administracyjnych, zaadresowaną do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (pieczątka MOPS figuruje na dowodzie doręczenia decyzji organu pierwszej instancji) należy przypisać do odwołania strony od decyzji z dnia 8 sierpnia 2011 r. Odwołanie złożone w administracji zakładu przed upływem terminu do jego wniesienia, czyli przed dniem 3 września 2011 r., należy uznać, w myśl art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a., za wniesione z dochowaniem terminu. Z akt administracyjnych nie wynika, by pismo skarżącego zawierające i odwołanie, i wniosek o umorzenie należności, potraktowano nie tylko jako wniosek o umorzenie należności. Pismu temu, które wpłynęło do MOPS w dniu 12 września 2011r., nadano bieg w dniu 14 września 2011r. w związku z wnioskiem o umorzenie należności, wzywając skarżącego do przedłożenia określonych dokumentów. Zarówno w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji , jak i w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podano, że świadczenie uznano za nienależnie pobrane decyzją z dnia 8 sierpnia 2011 r., a organ odwoławczy wskazał ponadto, że jest to decyzja ostateczna, która wiąże organy orzekające w sprawie dotyczącej umorzenia tych świadczeń. Zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2006, nr 139, poz. 992 ze zm.), organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Skoro jednak decyzja orzekająca o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie stała się ostateczna ( odwołaniu od tej decyzji nie nadano biegu) rozstrzyganie o umorzeniu tych świadczeń było co najmniej przedwczesne. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania.