III SA/Gd 436/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 24 maja 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. L. kwotę 597 ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r., nr SKO Gd/3796/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu zażalenia W. L., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 maja 2021 r., nr O-K.5430.17.2.2021 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach faktycznych, wynikających z akt administracyjnych sprawy. Decyzją z dnia 8 lutego 2002 r. nr WSO III 5530/1139/157/01-02 Prezydent Miasta Gdańska cofnął W. L. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. "B" do czasu zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Pismem z dnia 31 grudnia 2020 r. W. L. zwrócił się do Prezydenta Miasta Gdańska o doręczenie mu wyżej opisanej decyzji. Prezydent Miasta Gdańska zawiadomieniem z dnia 13 stycznia 2021 r. przekazał w/w pismo W. L. według właściwości celem załatwienia Prezydentowi Miasta Sopotu wskazując, że akta ewidencyjne wnioskodawcy w dniu 15 czerwca 2018 r. zostały przekazane do Urzędu Miejskiego w Sopocie. Kserokopia żądanej decyzji została przesłana skarżącemu przez Prezydenta Miasta Sopotu przy piśmie z dnia 20 stycznia 2021 r. W piśmie datowanym na dzień 3 lutego 2021 r. W. L. wniósł do Prezydenta Miasta Gdańska o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 8 lutego 2002 r. nr WSO III 5530/1139/157/01-02. Prezydent Miasta Gdańska zawiadomieniem z dnia 3 marca 2021 r. przekazał wniosek W. L. o wznowienie postępowania według właściwości celem załatwienia Prezydentowi Miasta Sopotu wskazując, że wnioskodawca zamieszkuje w S., a jego akta ewidencyjne w dniu 15 czerwca 2018 r. zostały przekazane do Urzędu Miejskiego w Sopocie. Postanowieniem z dnia 24 maja 2021 r. Prezydent Miasta Sopotu odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem opisanej wyżej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 8 lutego 2002 r. nr WSO III 5530/1139/157/01-02. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. nr SKO Gd/3796/21 utrzymało w mocy wyżej wymienione postanowienie Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 maja 2021 r. ( omyłka pisarska w postanowieniu SKO została sprostowana postanowieniem tego organu z dnia 13 maja 2022 r. nr SKO Gd/2686/22 - postanowienie w aktach sądowych). W skardze na powyższe postanowienie z dnia 28 lutego 2022 r. W. L. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a także art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oceniając zaskarżone postanowienie w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w skardze. W ocenie Sądu zachodzą bowiem podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień organów obu instancji z uwagi na istotną kwestię proceduralną, która nie została podniesiona przez żadną ze stron postępowania. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a., dotyczących wznowienia postępowania, jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organem tym może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji – jeżeli nie wniesiono odwołania lub nie przysługiwało ono – albo organ, który rozpatrywał odwołanie (zob. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 150, [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącego o wznowienie postępowania był Prezydent Miasta Gdańska jako organ, który wydał decyzję ostateczną w pierwszej instancji, bowiem nie wniesiono od niej odwołania. W świetle art. 19 k.p.a. organ pierwszej instancji po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zobowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość rzeczową i miejscową w sprawie w celu zbadania, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające jego kompetencję do rozpoznania wniosku. Oznacza to, że organy mogą skutecznie działać jedynie w określonym miejscowo i rzeczowo zakresie, a właściwość muszą uwzględniać z urzędu. Należy podkreślić, że zasada ta dotyczy każdego rodzaju właściwości oraz obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem również w postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań. W. L. wniósł pismo z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 8 lutego 2002 r. do Prezydenta Miasta Gdańska, a więc organu pierwszej instancji, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W takiej sytuacji Prezydent Miasta Gdańska miał obowiązek rozpoznać wniosek, a przekazanie sprawy Prezydentowi Miasta Sopotu nie znajdowało oparcia w przepisach prawa. Okoliczność zmiany miejsca zamieszkania skarżącego nie uchyla przepisów o właściwości organów administracji publicznej w sprawach dotyczących wznowienia postępowania. Okoliczność ta mogłaby uzasadniać prowadzenie wobec skarżącego przez Prezydenta Miasta Sopotu jedynie postępowania w trybie zwyczajnym, nie zaś w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania. Wobec braku zachowania powyższych wymogów, postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości ( art. 149 § 3 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a.). Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości. Naruszenie właściwości organu administracji publicznej skutkuje nieważnością rozstrzygnięcia, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Stosownie natomiast do art. 126 k.p.a. przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień. W takiej sytuacji zaskarżone postanowienie Kolegium, utrzymujące w mocy postanowienie obarczone wadą nieważności, rażąco narusza prawo i z tego względu jest nieważne, stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ustalenie, że kontrolowane postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa z powodu utrzymania w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości sprawia, że nie ma potrzeby badania przez sąd, czy ponadto akt ten zawiera ewentualnie inne jeszcze uchybienia, gdyż już ta przyczyna prowadzi do jego nieważności. Okoliczność ta czyni zbędną, czy też wręcz niedopuszczalną merytoryczną ocenę zarzutów zawartych w skardze, co wynika z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Z uwagi na dostrzeżone uchybienia Sąd uznał, że przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Dodać jedynie należy, że Prezydent Miasta Sopotu w postanowieniu z dnia 24 maja 2021 r. powołał się na dokumenty, których brak w aktach sprawy ( wniosek skarżącego z dnia 20 stycznia 2002 r. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w celu wyznaczenia terminu na poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji). Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. art. 135 p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. orzekł jak punkcie 1. sentencji wyroku, to jest stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 maja 2021 r. Prezydent Miasta Sopotu winien przekazać wniosek skarżącego według właściwości Prezydentowi Miasta Gdańska, który będzie miał na uwadze konieczność prawidłowego uporządkowania i ewentualnego skompletowania akt administracyjnych. O kosztach orzeczono w pkt. 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę wpisu sądowego – 100 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - 17 zł oraz kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 480 zł.