III SA/Gd 437/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 22 lipca 2021 r. nr [...] oraz uchyla postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 1 czerwca 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. L. kwotę 697 ( sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. nr SKO Gd/4701/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania W. L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 22 lipca 2021 r., nr O-K.5430.17.3.2021 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach faktycznych, wynikających z akt administracyjnych sprawy. Decyzją z dnia 31 grudnia 2001 r. nr WSO III 5530/1139/157/01 Prezydent Miasta Gdańska skierował W. L. na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierującego pojazdem obejmujący część teoretyczną i praktyczną w zakresie określonym dla kat. "B" oraz zatrzymał W. L. prawo jazdy kat. "B". Pismem z dnia 28 stycznia 2021 r. W. L. zwrócił się do Prezydenta Miasta Gdańska o doręczenie mu wyżej opisanej decyzji. Prezydent Miasta Gdańska zawiadomieniem z dnia 3 marca 2021 r. nr WK-I.1511.37.2021.HZ przekazał w/w pismo W. L. według właściwości celem załatwienia Prezydentowi Miasta Sopotu wskazując, że wnioskodawca zamieszkuje w S., a jego akta ewidencyjne w dniu 15 czerwca 2018 r. zostały przekazane do Urzędu Miejskiego w Sopocie. W piśmie datowanym na dzień 3 lutego 2021 r. W. L. wniósł do Prezydenta Miasta Gdańska o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia 31 grudnia 2001 r. nr WSO III 5530/1139/157/01. Prezydent Miasta Gdańska zawiadomieniem z tego samego dnia - 3 marca 2021 r. nr WK-I.1511.38.2021.HZ przekazał Prezydentowi Miasta Sopotu powyższy wniosek W. L. z dnia 3 lutego 2021 r. o wznowienie postępowania według właściwości celem załatwienia wskazując, że wnioskodawca zamieszkuje w S., a jego akta ewidencyjne w dniu 15 czerwca 2018 r. zostały przekazane do Urzędu Miejskiego w Sopocie. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2021 r. nr O-K.5430.10.1.2021 Prezydent Miasta Sopotu wznowił postępowanie administracyjne zakończone wydaniem opisanej wyżej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2001 r., a następnie decyzją z dnia 22 lipca 2021 r. nr O-K.5430.17.3.2021 odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 22 lipca 2021 r. ( omyłka pisarska w decyzji SKO została sprostowana postanowieniem tego organu z dnia 13 maja 2022 r. nr SKO Gd/2684/22 - postanowienie w aktach sądowych). W skardze na powyższą decyzję W. L. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 42 § 1 i 3, art. 43, art. 44 w zw. z art. 10 k.p.a., art. 43 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. O rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, zaś pełnomocnik skarżącego nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w skardze. W ocenie Sądu zachodzą bowiem podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji z uwagi na istotną kwestię proceduralną, która nie została podniesiona przez żadną ze stron postępowania. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a., dotyczących wznowienia postępowania, jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organem tym może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji – jeżeli nie wniesiono odwołania lub nie przysługiwało ono – albo organ, który rozpatrywał odwołanie (zob. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 150, [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącego o wznowienie postępowania był Prezydent Miasta Gdańska jako organ, który wydał decyzję ostateczną w pierwszej instancji, bowiem nie wniesiono od niej odwołania. W świetle art. 19 k.p.a. organ pierwszej instancji po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zobowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość rzeczową i miejscową w sprawie w celu zbadania, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające jego kompetencję do rozpoznania wniosku. Oznacza to, że organy mogą skutecznie działać jedynie w określonym miejscowo i rzeczowo zakresie, a właściwość muszą uwzględniać z urzędu. Należy podkreślić, że zasada ta dotyczy każdego rodzaju właściwości oraz obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem również w postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań. W. L. wniósł pismo z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2001 r. do Prezydenta Miasta Gdańska, a więc organu pierwszej instancji, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W takiej sytuacji Prezydent Miasta Gdańska miał obowiązek rozpoznać wniosek, a przekazanie sprawy Prezydentowi Miasta Sopotu nie znajdowało oparcia w przepisach prawa. Okoliczność zmiany miejsca zamieszkania skarżącego nie uchyla przepisów o właściwości organów administracji publicznej w sprawach dotyczących wznowienia postępowania. Okoliczność ta mogłaby uzasadniać prowadzenie wobec skarżącego przez Prezydenta Miasta Sopotu jedynie postępowania w trybie zwyczajnym, nie zaś w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania. Wobec braku zachowania powyższych wymogów, decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a.). Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości. Naruszenie właściwości organu administracji publicznej skutkuje nieważnością rozstrzygnięcia, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W takiej sytuacji zaskarżona decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję obarczoną wadą nieważności, rażąco narusza prawo i z tego względu jest nieważna, stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ustalenie, że kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości sprawia, że nie ma potrzeby badania przez sąd, czy ponadto akt ten zawiera ewentualnie inne jeszcze uchybienia, gdyż już ta przyczyna prowadzi do jego nieważności. Okoliczność ta czyni zbędną, czy też wręcz niedopuszczalną merytoryczną ocenę zarzutów zawartych w skardze, co wynika z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Z uwagi na dostrzeżone uchybienia Sąd uznał, że przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak punkcie 1. sentencji wyroku, to jest stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 22 lipca 2021 r. Przyjmując taką ocenę zaskarżonej decyzji Sąd uznał za zasadne skorzystanie z uprawnienia przyznanego przez ustawodawcę przepisem art. 135 p.p.s.a. w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co pozwoli na stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie aktu niezgodnego z prawem. Dlatego też Sąd uchylił postanowienie Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 1 czerwca 2021 r. o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 grudnia 2001 r. Prezydent Miasta Sopotu winien przekazać wniosek skarżącego według właściwości Prezydentowi Miasta Gdańska, który będzie miał na uwadze konieczność prawidłowego uporządkowania i ewentualnego skompletowania akt administracyjnych. O kosztach orzeczono w pkt. 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę wpisu sądowego – 200 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - 17 zł oraz koszty zastępstwa prawnego w wysokości 480 zł.