III SA/Gd 443/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2019 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia 20 maja 2019 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.) w związku z art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 27 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy A. F. przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci: W. Z. i M. Z. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci: W. Z. i M. Z. na okres od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. oraz przyznania na dzieci: W. Z. i M. Z. do 5 lat zasiłku rodzinnego w kwocie 95,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2019 r. do 31 października 2019 r., a także przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, przyznany w kwocie 400,00 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2019 r. do 31 października 2019 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: A. F. (dalej również jako - "strona") wystąpiła w dniu 13 marca 2019 r. do Prezydenta Miasta G. z wnioskiem o przyznanie świadczeń rodzinnych na synów W. i M. Z. (urodzonych dnia [...] lipca 2017 r.). Organ I instancji rozpatrując wniosek ustalił na podstawie informacji pozyskanych z elektronicznych rejestrów oraz zaświadczeń, że dochód rodziny w roku kalendarzowym 2017 wyniósł łącznie 33.959,69 zł, tj. dochód osiągany przez stronę z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Po przeliczeniu stwierdził, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. wynosi 943,32 zł i tym samym przekracza kwotę 674 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, która stanowi kryterium uprawniające do zasiłku rodzinnego. Dlatego w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. stronie nie przysługuje zasiłek rodzinny na dzieci W. i M. Z. oraz wnioskowany dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci W. i M. Z., ponieważ zgodnie z art. 8 pkt 2 ustawy, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje wyłącznie do zasiłku rodzinnego. Ponadto, organ I instancji wyjaśnił, że do wniosku o zasiłek rodzinny A. F. dołączyła zaświadczenie od pracodawcy o udzieleniu stronie urlopu wychowawczego od dnia 19 marca 2019 r. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy, w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Po odliczeniu dochodu utraconego w kwocie 33.959,69 zł przez A. F. w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, stwierdził, że w okresie od 1 kwietnia 2019 r. tj. od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, do 31 października 2019 r. miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekroczył kwoty 674 zł na osobę w rodzinie, która stanowi kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego. A. F. w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniosła, że dodatek do zasiłku rodzinnego powinien należeć się jej po 400 zł miesięcznie na każdego z synów. Odwołująca się wskazała na wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13. Podniosła, że ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie bardziej precyzyjnych regulacji, co prowadziło niejednokrotnie do sprzecznych interpretacji dokonywanych przez sądy administracyjne. Strona wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. po rozpoznaniu odwołania decyzją z 20 maja 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję - jako zgodną z prawem. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało m.in., że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Tak więc podstawową zasadą wyrażoną w przedmiotowej ustawie jest wymóg zachowania kryterium dochodowego bowiem kryterium to jest jedną z materialno-prawnych przesłanek warunkujących przysługiwanie świadczeń rodzinnych. Zatem prawo do świadczeń rodzinnych wnioskowanych przez stronę jest uzależnione od dochodu członków rodziny przeliczonego na członków rodziny. Podstawą do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2018/2019 stanowią dochody rodziny osiągnięte w 2017 r. Organ odwoławczy odniósł się do ustaleń dokonanych w tym zakresie, a wynikających z akt sprawy. Odnosząc się do zarzutu odwołania, organ II Instancji wskazał, że w niniejszej sprawie kwestią sporną jest przyznana kwota dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi - bliźniętami w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł miesięcznie. Organ odwoławczy przytoczył ust. 2 art. 10 ustawy, który stanowi, że osobie, o której mowa a ust. 1, przysługuje jeden dodatek w wysokości 400 zł miesięcznie niezależnie od liczby dzieci pozostających pod jej opieką i wyjaśnił, że cytowany przepis został znowelizowany na mocy art. 6 pkt 5 w związku z art. 41 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428) i we wskazanym wyżej brzmieniu obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2017 r. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r. ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem jak wynikało z akt sprawy, skarżąca wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożyła w dniu 13 marca 2019 r. Skoro skarżąca, korzystając z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad bliźniętami sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi, to zgodnie z przepisami znajdującymi zastosowanie w niniejszej sprawie, przysługuje jej jeden dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł, niezależnie od liczby dzieci pozostających pod jej opieką. Kolegium podkreśliło, że decyzja w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, lecz ma charakter decyzji związanej. To oznacza, że ww. przepis obliguje organ do przyznania jednego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego niezależnie od liczby dzieci pozostających pod opieką uprawnionego do urlopu wychowawczego, nie pozostawiając mu w tym zakresie żadnej swobody. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż wysokość tego dodatku nie jest i nigdy nie była uzależniona od liczby dzieci, nad którymi rodzic sprawuje opiekę w trakcie urlopu wychowawczego. Niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, rodzic ma prawo tylko do jednego urlopu wychowawczego i z tego tytułu przysługuje ww. dodatek. Preferencją w przypadku porodów mnogich jest wydłużony do 36 miesięcy okres pobierania ww. dodatku (przy urodzeniu jednego dziecka jest to okres 24 miesięcy). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. A. F. nie zgodziła się z ww. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G.. W uzasadnieniu skargi ponowiła stanowisko przedstawione w odwołaniu. Wskazała, że przepis ust. 2 art. 10 ustawy został znowelizowany na mocy art. 6 pkt 5 w związku z art. 41 ustawy z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 sierpnia 2017 r. i w jej ocenie, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż jej dzieci urodziły się w dniu 5 lipca 2017 r. Strona podkreśliła, że w tym czasie obowiązał wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, w którym stwierdzono, że dodatek przysługuje na każde dziecko w wysokości 400 zł miesięcznie. Ponadto, podniosła, że w związku z urodzeniem bliźniąt ma również podwójne wydatki na utrzymanie dzieci. Pojawienie się bliźniąt w domu to nie tylko podwójne szczęście ale także wyzwanie organizacyjne i finansowe i strona musi ponosić podwójne wydatki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajmowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie A. F. (zwana dalej - "skarżącą") uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 20 maja 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 27 marca 2019 r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego, której treść została przytoczona na początku niniejszego uzasadnienia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. - o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., w skrócie - "ustawa"). Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, świadczeniem rodzinnym jest zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, zaś prawo do zasiłku i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu - art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) ustawy. Bezsporne było w sprawie, że skarżąca w dniu [...] urodziła dwóch synów - W. Z. i M. Z.. Skarżąca w odwołaniu oraz w skardze, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13 oraz datę urodzenia dzieci, nie zgadzała się z ww. decyzją przyznającą jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400,00 zł miesięcznie, żądając dodatku do zasiłku rodzinnego na każde z bliźniąt czyli w sumie 800,00 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że przepis art. 10 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r. nie ma zastosowania w jej sprawie, gdyż jej dzieci urodziły się w dniu 5 lipca 2017 r. Natomiast organy w niniejszej sprawie stały na stanowisku, że w zaistniałej sytuacji, w świetle powyższego przepisu ustawy, skarżącej przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie, niezależnie od liczby urodzonych dzieci podczas jednego porodu. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się więc do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na jedno dziecko czy wszystkie dzieci urodzone w trakcie jednego porodu. Udzielając odpowiedzi na postawione powyżej pytanie, należy podzielić stanowisko reprezentowane w niniejszej sprawie przez organy. Instytucja wnioskowanego przez skarżącą dodatku do zasiłku rodzinnego została uregulowana w art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy. Do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (art. 8 pkt 2 ustawy). Natomiast przepis art.10 ust. 1 ustawy, stanowi, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ust. 2 art. 10 ustawy został znowelizowany na mocy art. 6 pkt 5 w związku z art. 41 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz.1428) i obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2017 r. w brzmieniu: osobie, o której mowa w ust. 1 przysługuje jeden dodatek w wysokości 400,00 zł miesięcznie niezależnie od liczby dzieci pozostających pod jej opieką. Aktualna treść przepisu nie powinna nasuwać jakichkolwiek wątpliwości, gdyż ustawodawca jednoznacznie mówi w nim o jednym dodatku, i to niezależnym od liczby dzieci pozostających pod opieką. Na prawidłowość przyjętego przez organy stanowiska wskazuje również uzasadnienie do projektu zmiany ustawy, zgodnie z którym dodatek do zasiłku rodzinnego wyniesie 400 zł miesięcznie i wypłacany będzie nie dłużej niż przez dwa lata, a w wypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu - nie dłużej niż przez trzy lata. Intencją ustawodawcy było zatem, jak słusznie zauważył organ II instancji, wydłużenie w przypadku porodów mnogich, okresu pobierania dodatku do 36 miesięcy. Preferencyjny sposób traktowania rodzin wielodzietnych przy przyznawaniu przedmiotowego dodatku przejawia się w określeniu dłuższego okresu wypłaty tego dodatku. Art. 10 ust. 1 ustawy w pkt 2 wskazuje, że jeśli uprawniona osoba sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, wypłata dodatku następuje nie dłużej niż przez okres 36 miesięcy kalendarzowych. Ważne jest również, że przepis art. 17, ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, stanowi, że przepisy ustawy zmienianej w art. 6 (a więc ustawy o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, z wyłączeniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy o świadczeniach rodzinnych, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Oczywistym jest zatem, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r. (niezależnie od daty urodzenia się dzieci). Skarżąca wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożyła w dniu 13 marca 2019 r. - czyli już w nowym porządku prawnym. Tym samym organy prawidłowo zastosowały omawiany przepis ustawy. Trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, zatem organ wydając zaskarżoną decyzję obowiązany był orzekać na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania decyzji, czyli na podstawie znowelizowanego art. 10 ust. 2 ustawy. Można dodać, że w stanie prawnym przed nowelizacją ustawy przepis art. 10 ust. 2 stanowił, że dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Orzecznictwo sądów administracyjnych na tle powyższego unormowania przepisu było niejednolite (co trafnie podniosła skarżąca). Istniejące wątpliwości wyjaśniła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., I OPS 15/13, w której przyjęto, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r., w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Jednak w obecnym stanie prawnym przywołana przez skarżącą ww. uchwała nie może odnieść oczekiwanego przez nią skutku, gdyż została podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 sierpnia 2017 r. Aktualnie ustawa w brzmieniu znowelizowanym nie budzi już wątpliwości co do ilości dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ustawodawca jak już podkreślono wyraźnie wskazał, że przysługuje tylko jeden dodatek niezależnie od liczby dzieci pozostających pod opieką. Konstatując należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że skarżącej przysługuje tylko jeden dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Sąd orzekający nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Brak było więc podstaw do uwzględnienia skargi. Należy też zaznaczyć, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu orzekającego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie. Istnienia takiego charakteru naruszeń skarżąca nie wykazała. Na zakończenie rozważań należy wyjaśnić skarżącej, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontrolowania zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej celowości i słuszności. Nie jest również władny do merytorycznego rozstrzygnięcia o żądaniu strony. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenie sądu administracyjnego dostępne jest w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).