III SA/Gd 457/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r. sprawy ze skargi Z. J. L. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 3 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zapomogi oddala skargę. Decyzją z dnia 28 stycznia 2014 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 8, art. 175 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 183 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 9 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2013/2014 (zarządzenie Rektora [...] nr 63/R/11 z dnia 12 września 2011 r. ze zm.) - Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] odmówiła Z. L. przyznania zapomogi za styczeń 2014 r. W ocenie organu wymieniony student nie spełniał przesłanek, o których mowa w § 9 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2013/2014 (zarządzenie Rektora [...] nr 63/R/11 z dnia 12 września 2011 r. ze zm.). Student złożył odwołanie od tego rozstrzygnięcia ponosząc, że został okradziony i nie stać go na zakup okularów korekcyjnych. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 3 kwietnia 2014 r. (nr [...]) Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...], na podstawie art. 175 ust. 3 i ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2013/2014, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, z powodu: nieszczęśliwego wypadku, poważnej choroby, śmierci członka najbliższej rodziny, kradzieży, klęski żywiołowej oraz innych. Ponadto zgodnie z § 5 ust. 1 ww. regulaminu student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może ubiegać się o stypendium socjalne. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie student otrzymuje stypendium socjalne w wysokości 300 zł miesięcznie z tytułu ciężkiej sytuacji finansowej, natomiast z tytułu posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności otrzymuje stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w wysokości 220 zł miesięcznie. Podnoszone w sprawie okoliczności dotyczące kradzieży i pobicia miały miejsce w zeszłym roku akademickim i były rozpatrywane przez Odwoławczą Komisję Stypendialną w dniu 22 kwietnia 2013 r. Organ stwierdził także, że student nie uprawdopodobnił w jaki sposób choroba pogorszyła jego sytuację finansową, nie dołączył też faktur lub rachunków związanych z kosztami leczenia. Organ odwoławczy uznał, że przedstawiona przez wnioskodawcę kserokopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenie o przebywaniu w szpitalu są niewystarczające do przyznania zapomogi. Z. L. zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając, że jest ona krzywdząca i niezgodna ze stanem faktycznym i wnosząc o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia, tj. zapomogi za miesiące: kwiecień, maj i czerwiec 2013 r., w związku z tym, że w okresie tym został pobity oraz kilka razy okradziony na łączną kwotę 2.500 – 3.000 zł. Wskazał, że Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] błędnie przyjęła, iż sprawa ww. przestępstw została rozpatrywana w dniu 22 kwietnia 2013 r., gdyż w dniu tym Komisja nie miała wiedzy o przestępstwach dokonanych w maju i czerwcu 2013 r. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pismem procesowym z dnia 1 lipca 2014 r. skarżący wniósł o oddalenie odpowiedzi na skargę. Zwrócił uwagę na nieprawidłowości w postępowaniu Policji, Prokuratury i Sądu Rejonowego w W. odnośnie jego pobicia i kradzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość zastosowanej procedury. Sąd, rozpatrując sprawę nie podejmuje zatem merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji podlegającej ocenie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów stypendialnych, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz przepisy – wydanego przez Rektora Uniwersytetu [...] w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 tej ustawy – zarządzenia nr 63/R/11 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 września 2011 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...], zwanego dalej "regulaminem". W regulaminie zostały określone m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], w tym pomocy w formie zapomogi (§ 1 pkt 5 regulaminu). W myśl § 9 regulaminu zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, z powodu: 1) nieszczęśliwego wypadku, 2) poważnej choroby udokumentowanej zaświadczeniem lekarskim, 3) śmierci członka najbliższej rodziny, 4) kradzieży, 5) klęski żywiołowej; np. powodzi, pożaru, 6) innych, które zdaniem Wydziałowej Komisji Stypendialnej kwalifikują studenta do otrzymania zapomogi (ust. 1), przy czym zdarzenia losowe podane przez studenta muszą być udokumentowane potwierdzeniem właściwych organów, np. Policji, Straży Pożarnej, ZOZ, towarzystwa ubezpieczeniowego itp. (ust. 2). Zapomogę przyznaje Wydziałowa Komisja Stypendialna w formie pieniężnej (§ 9 ust. 3 regulaminu). Z powołanej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania studentowi pomocy materialnej w formie zapomogi następuje na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organy stypendialne mają prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy, z tym zastrzeżeniem, że rozstrzygnięcie takie nie może nosić cech dowolności. W tym kontekście należy zaznaczyć, że w § 9 ust. 1 regulaminu zawarte zostały kierunek i granice uznania administracyjnego, które należy upatrywać poprzez pryzmat wystąpienia określonych tam przesłanek, tj. 1/ stwierdzenia, że dany student znajduje się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, która to 2/ jest następstwem zaistnienia określonego zdarzenia losowego (tj. zdarzenia nadzwyczajnego i nieprzewidywalnego, np. poważnej choroby, kradzieży), znajdującego należyte potwierdzenie w dokumentacji (np. w zaświadczeniu lekarskim lub dokumentacji sporządzonej przez właściwe organy). W niniejszej sprawie skarżący w dniu 7 stycznia 2014 r. wystąpił do Komisji Stypendialnej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] z wnioskiem o udzielenie pomocy materialnej w roku akademickim 2013/2014, wnosząc o przyznanie m.in. zapomogi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wnosi o przyznanie mu zapomogi finansowej za miesiące: kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. z powodu tego, iż został trzykrotnie okradziony (w kwietniu został pobity i okradziony na kwotę 300 zł, w maju ukradziono mu buty o wartości 200 zł natomiast w czerwcu ukradziono mu okulary korekcyjne o wartości ok. 1000 zł). W związku z tym zwrócił się z wnioskiem o przyznanie zapomogi na zakup okularów korekcyjnych. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organy stypendialne rozpoznając przedmiotową sprawę stwierdziły, iż nie można uznać, że skarżący znajduje się "przejściowo w trudnej sytuacji materialnej", gdyż skarżący otrzymuje stypendium socjalne w wysokości 300 zł miesięcznie z tytułu ciężkiej sytuacji finansowej, natomiast z tytułu posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności otrzymuje stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w wysokości 220 zł miesięcznie. Organ odwołał się także do załączonego do wniosku postanowienia Sądu Rejonowego w W. Z dokumentu tego wynika, że śledztwo ws. kradzieży, pobicia czy zniszczenia okularów zostało umorzone, a ponadto organ zaakcentował, że okoliczności te miały miejsce w zeszłym roku akademickim i były rozpatrywane przez Odwoławczą Komisję Stypendialną w dniu 22 kwietnia 2013 r. Organ odniósł się także do sygnalizowanych przez skarżącego kwestii zdrowotnych wskazując, że zarówno orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenie o przebywaniu w szpitalu są niewystarczające do przyznania zapomogi, w żaden sposób nie został uprawdopodobniony przez skarżącego fakt, że choroba pogorszyła jego sytuację finansową (nie zostały dołączone jakiekolwiek faktury lub rachunki związane z kosztami leczenia). W ocenie Sądu żądanie skarżącego zostało w sposób wszechstronny rozpoznane, w szczególności przez pryzmat wypełnienia przesłanek określonych w § 9 ust. 1 regulaminu, warunkujących dopuszczalność udzielenia studentom pomocy materialnej w formie zapomogi. Przede wszystkim należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że w świetle istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie sposób jest przyjąć, że skarżący znalazł się "przejściowo w trudnej sytuacji materialnej" na skutek zniszczenia okularów korekcyjnych. Zdaniem Sądu istotne jest, że zdarzenie stanowiące podstawę wystąpienia z żądaniem udzielenia wnioskowanej pomocy (czyli zniszczenie okularów korekcyjnych) miało miejsce ponad pół roku przed złożeniem wniosku, natomiast postanowienie o umorzeniu śledztwa (m. in. w spawie zniszczenia okularów korekcyjnych) zostało wydane w dniu 29 października 2013 r. W ocenie Sądu – z uwagi na istotę świadczenia w formie zapomogi – należy przyjąć konieczność istnienia "czasowej bliskości" pomiędzy zdarzeniem powodującym znalezienie się studenta w "trudnej sytuacji materialnej" a jego wystąpieniem z żądaniem udzielenia mu z tego powodu pomocy i udzielenia mu z tego tytułu pomocy (przyznania zapomogi). Trudno bowiem uznać za zasadne, by organ mógł niejako wstecznie (w przeszłości) oceniać "przejściowość trudnej sytuacji materialnej studenta" nie zważając na jego aktualną sytuację materialną uzasadniającą przyznanie mu zapomogi. Należy zwrócić uwagę, że istotą omawianej zapomogi jest finansowe wsparcie studenta, który niespodziewanie i przejściowo popada w "trudną sytuację materialną" i z tego właśnie powodu potrzebuje aktualnej i doraźnej pomocy (finansowego wsparcia). Omawiany rodzaj pomocy materialnej adresowany jest zatem do studentów, którzy z uwagi na istnienie nagłego zdarzenia losowego wymagają krótkotrwale (przejściowo) pomocy pieniężnej. W tej sytuacji objęcie już skarżącego inną, "stałą" pomocą materialną (w formie comiesięcznych stypendiów socjalnych, a także specjalnych) niejako konsumuje (wyklucza) konieczność (zasadność) udzielenia wnioskowanej zapomogi. Mając powyższe na uwadze, jakkolwiek słuszny zarzut skarżącego, co do nieprawdziwości stwierdzenia, że Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] rozpatrywała już w dniu 22 kwietnia 2013 r. kwestię popełnienia przestępstw (m.in. zniszczenia przedmiotowych okularów), nie mógł stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż wskazany błąd w ustaleniach faktycznych organu nie stanowił naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.