III SA/Gd 458/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r. sprawy ze skargi Z. J. L. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 3 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego oddala skargę. Decyzją z dnia 28 stycznia 2014 r. ([...]) Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 175 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 179, art. 182 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 5 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2013/2014 (zarządzenie Rektora [...] nr 63/R/11 z dnia 12 września 2011 r. ze zm.), postanowiła przyznać Z. L. stypendium socjalne w kwocie 300 zł od dnia 1 grudnia 2013 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym student ukończył studia, nie dłużej jednak niż do 28 lutego 2014 r. W ocenie organu wymieniony student spełniał wymogi regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2013/2014. Student złożył odwołanie od tego rozstrzygnięcia wnosząc o przyznanie stypendium socjalnego od dnia 1 października 2013 r. i wskazując, że jest w bardzo złej sytuacji finansowej i materialnej. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 3 kwietnia 2014 r. (nr [...]) Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...], na podstawie art. 175 ust. 3 i ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2013/2014, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3, § 4 ust. 5, ust. 7, ust. 9 oraz § 6 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], Prorektor ds. Studenckich w porozumieniu z parlamentem studentów [...] może wyznaczyć maksymalny próg uprawniający do otrzymywania pomocy materialnej w zakresie 592,80 zł - 850,20 zł. Wynika to z faktu, iż wysokość miesięcznego dochodu w rodzinie studenta nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Miesięczna maksymalna wysokość dochodu netto na osobę w rodzinie uprawniająca studenta Uniwersytetu [...] do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2013/2014 wynosi 820 zł. W niniejszej sprawie, miesięczny dochód netto przypadający na jednego członka rodziny wnioskodawcy wynosił 682,15 zł. a tak wyliczona kwota kwalifikuję go do otrzymania stypendium socjalnego w wysokości 300 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę fakt, iż student uzyskuje prawo do stypendium przyznanego na podstawie wniosku złożonego po wyznaczonym przez Wydziałową Komisję Stypendialną terminie, od miesiąca następnego po miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie stypendium, świadczenie zostało wypłacone od dnia 1 grudnia 2013 r. Organ odwoławczy wskazał, że student złożył w dniu 19 listopada 2013 r. wniosek o udzielenie pomocy, w którym podpisał oświadczenie o zapoznaniu się z regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom [...], natomiast Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji wyznaczyła termin składania wniosków na dzień 15 października 2013 r. W tej sytuacji jego twierdzenia o braku informacji i niezapoznaniu się z przepisami organ uznał za bezpodstawne. Z. L. zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając, że jest ona krzywdząca i wnosząc o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego od dnia 1 października 2013 r. i przyznanie mu tego stypendium od tego terminu. Skarżący wskazał, że wniosek o stypendium wniósł z opóźnieniem z przyczyn od niego niezależnych, gdyż do dnia 21 października 2013 r. przebywał na leczeniu terapeutycznym w Instytucie Neurologii i Psychiatrii w W. Wskazał także, że w czasie składania wniosku regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom [...] znany był mu tylko w nieznacznym stopniu. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pismem procesowym z dnia 1 lipca 2014 r. skarżący wniósł o oddalenie odpowiedzi na skargę oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium socjalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość zastosowanej procedury. Sąd, rozpatrując sprawę nie podejmuje zatem merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji podlegającej ocenie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów stypendialnych, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz przepisy – wydanego przez Rektora Uniwersytetu [...] w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 tej ustawy – zarządzenia nr 63/R/11 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 września 2011 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...], zwanego dalej "regulaminem". W regulaminie zostały określone m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] (w tym pomocy w formie stypendium socjalnego). Szczegółowe zasady przyznawania pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego zostały zawarte w §§ 5-7 regulaminu. W § 5 ust. 1 zd. 1 regulaminu wskazano, że stypendium socjalne może być przyznane na okres semestru lub roku akademickiego na wniosek studenta, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i wypłacane jest co miesiąc zgodnie z § 4 ust. 2. Zgodnie natomiast z § 6 ust. 1 regulaminu wysokość dochodu na osobę w rodzinie uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne ustala na podstawie pełnomocnictwa Rektora w zakresie przekazanych mu kompetencji Prorektor ds. Studenckich w porozumieniu z Parlamentem Studentów na zasadach określonych w niniejszym Regulaminie oraz ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), przy czym wysokość miesięcznego dochodu w rodzinie studenta nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz.1362 z późn. zm.) oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Z powyższego należy wywieść wniosek, że prawo studenta do otrzymania (przyznania) wskazanej pomocy materialnej (stypendium socjalnego) determinowane jest trudną sytuacją materialną w jakiej znajduje się określony student. Trudna sytuacja materialna natomiast została - w oparciu o delegację ustawową znajdującą się w art. 186 ustawy - zdefiniowana przez Rektora [...] poprzez wyznaczenie progu dochodowego uprawniającego do otrzymywania pomocy materialnej, a także określenie rozmiaru tej pomocy w zależności od wysokości osiąganego przez studenta dochodu. W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - miesięczna maksymalna wysokość dochodu netto na osobę w rodzinie uprawniająca studenta Uniwersytetu [...] do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2013/2014 wynosiła 820 zł. Z kolei miesięczny dochód netto przypadający na jednego członka rodziny skarżącego wynosił 682,15 zł, co – zgodnie z pkt 1 ust. 1 lit. b/ załącznika nr 3 do regulaminu - kwalifikowało go do otrzymania stypendium socjalnego w wysokości 300 zł miesięcznie. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez skarżącego i w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie wysokości udzielonej mu pomocy nie budzi wątpliwości, co do jego legalności. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast okres, na jaki przedmiotowe świadczenie zostało skarżącemu przyznane, a ściślej mówiąc - od kiedy zostało ono przyznane. W ocenie skarżącego stypendium socjalne winno zostać mu przyznane od dnia 1 października 2013 r., a nie niej jak orzekły organy – od dnia 1 grudnia 2013 r. Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się jednak zgodzić. Jak to zostało powyżej już zasygnalizowane, wprowadzany przez rektora uczelni na podstawie delegacji ustawowej regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów ustanawia ściśle określony na danej uczelni tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w § 4 regulaminu wskazano, iż wnioski o przyznanie stypendium socjalnego, specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz Rektora dla najlepszych studentów należy złożyć wraz z załącznikami w terminie określonym przez odpowiednią Wydziałową Komisję Stypendialną (ust. 6), a złożone w określonym terminie i rozpatrzone pozytywnie wnioski o stypendium będą realizowane od początku roku akademickiego lub semestru na jaki zostały przyznane (ust. 7). Natomiast w przypadku, gdy złożony we wskazanym terminie wniosek ma braki formalne, Wydziałowa Komisja Stypendialna wzywa studenta do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (§ 4 ust. 8 regulaminu). Z kolei w § 4 ust. 9 regulaminu wskazano, że student uzyskuje prawo do stypendium przyznanego na podstawie wniosku złożonego po terminie od miesiąca następnego po miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie stypendium. Z zacytowanych przepisów wynika bezsprzecznie, że stypendium przyznawane jest na podstawie złożonego przez studenta wniosku (wraz z wymaganymi załącznikami). Wniosek ten może być złożony w terminie określonym przez odpowiednią Wydziałową Komisję Stypendialną lub także po jego upływie, przy czym w pierwszym przypadku – po pozytywnym rozpatrzeniu takiego wniosku (także w wyniku uprzedniego uzupełnienia jego braków formalnych) - prawo do stypendium przysługuje studentowi od początku roku akademickiego lub semestru na jaki zostało przyznane, natomiast w drugim przypadku prawo to przysługuje dopiero od następnego miesiąca, po miesiącu, w którym wniosek został złożony. W ocenie Sądu § 4 ust. 6 regulaminu statuuje termin prawa materialnego, którego zachowanie daje wyłącznie podstawę do uzyskania prawa do stypendium od początku roku akademickiego (semestru). Uchybienie zatem wskazanemu terminowi (czyli nie złożenie w tym terminie wniosku) skutkować musi niemożnością ukształtowania prawa do stypendium na zasadach określonych w § 4 ust. 7 rozporządzenia (czyli od początku roku akademickiego lub semestru). Podkreślić należy, że prawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych wyjątków dotyczących okoliczności usprawiedliwiających nieterminowość złożenia wniosku przez studenta, które dopuszczałyby przyznanie studentowi tego stypendium z mocą wsteczną; wręcz przeciwnie, w § 4 ust. 9 regulaminu prawodawca wskazał explicite, że uzyskanie przez studenta prawa do stypendium przyznanego na podstawie wniosku złożonego po terminie (wyznaczonym przez Wydziałową Komisję Stypendialną) następuje od miesiąca następnego po miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie stypendium. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną jest to, że skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w dniu 19 listopada 2013 r., a zatem po terminie określonym przez Wydziałową Komisję Stypendialną Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], który został wyznaczony na dzień 15 października 2013 r. Mając powyższe na uwadze – wobec kategorycznego brzmienia zacytowanych przepisów – organy nie miały podstawy do orzeczenia o terminie przyznania skarżącemu stypendium socjalnego zgodnie z jego oczekiwaniem. Powoływane przez skarżącego w skardze okoliczności mające uzasadniać wystąpienie z wnioskiem o stypendium socjalne dopiero w listopadzie 2013 r. (tj. pobyt do dnia 21 października 2013 r. na leczeniu terapeutycznym na Oddziale [...] Instytutu Neurologii i Psychiatrii w W. oraz nieznaczna znajomość przepisów regulaminu w sprawie przyznawania stypendiów na [...]) nie mogły zatem stanowić podstawy do przyznania ww. stypendium z mocą wsteczną od początku semestru (października 2013 r.). Kończąc – w nawiązaniu do skargi - należy raz jeszcze wyjaśnić i podkreślić, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem, a nie rozstrzyganie żądań formułowanych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, Kodeksu cywilnego czy Kodeksu postępowania cywilnego. Z tego też powodu zawarty w skardze wniosek o przywrócenie terminu do złożenia "wniosku o przyznanie stypendium socjalnego od dnia 1 października 2013 r." jest bezzasadny. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.