III SA/Gd 460/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na stanowisko Rady Miejskiej w B. z dnia 11 września 2013 r. w przedmiocie rozbiórki pomnika postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 15 lipca 2015 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 29 lipca 2015 r. (data złożenia formularza PPF w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku), W. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z uwagi na istniejące wątpliwości co do aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2015 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: a) oświadczenia czy wnioskodawca jest nadal posiadaczem gospodarstwa rolnego; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedłożyć zaświadczenie z urzędu gminy o wysokości rocznych dochodów osiąganych z tego tytułu; b) kopii dokumentów potwierdzających okoliczność, że wnioskodawca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzji o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej); jeżeli nie wyrejestrował on działalności bądź nie zawiesił jej wykonywania – wnioskodawca winien był przedłożyć dokumenty księgowe, z których wynikałaby wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, wykaz środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z wykonywaną działalnością oraz odpisy zeznań podatkowych za rok 2014 r., bądź zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu za ten rok; c) oświadczenia czy wnioskodawca jest obecnie zatrudniony, otrzymuje świadczenia emerytalno – rentowe bądź pomoc finansową od członków rodziny; w przypadku odpowiedzi przeczącej wnioskodawca winien był wskazać, z jakich środków zaspokaja swoje podstawowe potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem; d) oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był przedłożyć kopie dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; e) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę wszelkich pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); f) kopii dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy (to jest na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków, jednostek samorządu terytorialnego, osób prawnych i innych podmiotów; g) oświadczenia czy w okresie ostatnich dwóch lat wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego (gminom, powiatom), osobom prawnym lub osobom fizycznym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, sygnatury prowadzonych spraw, daty wydanych orzeczeń oraz informację o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz; h) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi w okresie ostatnich trzech miesięcy; i) oświadczenia czy wnioskodawca pozostaje nadal w związku małżeńskim; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedstawić dokumenty obrazujące wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto małżonki oraz dokumenty obrazujące jej stan majątkowy, w tym posiadane przez nią nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, w tym zarejestrowane na małżonkę pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez małżonkę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu wskazano skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 17 sierpnia 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru; akta sprawy – k. 251). Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożył w przewidzianym terminie. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2015 r. W. K. wyjaśnił, że nie generuje jakichkolwiek dochodów. Oświadczył także, że nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego a działalność gospodarcza jest zawieszona. W złożonym piśmie wnioskodawca. wskazał ponadto, że pozostaje w związku małżeńskim, w którym istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Z tego powodu jak również z braku dochodów wnioskodawca nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Ponadto wnioskodawca nie może wskazać jakim majątkiem dysponuje jego żona. W tym stanie uznano, co następuje. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co istotne, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (jak w niniejszej sprawie – zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1079/14; k. 74 – 79 akt sprawy), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest zatem dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie zasadnym jest wskazać, że w kolejnym postępowaniu incydentalnym z wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Należy również zauważyć, że złożenie pisma wnioskodawcy z dnia 24 sierpnia 2015 r. nie stanowi kompleksowego wypełnienia wezwania określonego transparentnie w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2015 r. Wezwanie to odnosiło się bowiem do konieczności przedstawienia szeregu okoliczności faktycznych związanych z obecną sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Na tle rozpatrywanej sprawy oraz z uwagi na treść wcześniejszego prawomocnego orzeczenia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy za okoliczność wystarczającą do zmiany dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy nie można uznać faktu zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych w określonym postępowaniu cywilnym czy też umorzenia prowadzonego przeciwko wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Zwolnienie wnioskodawcy z kosztów sądowych, umorzenie tych kosztów czy nawet ustanowienie pełnomocnika z urzędu w innym postępowaniu sądowym nie oznacza bowiem automatycznie, że musi on uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Należy mieć również na uwadze, że część z przedłożonych wraz z formularzem PPF zarządzeń i postanowień została wydana w latach 2012 – 2014, a zatem dotyczy stanu przeszłego, którego ocenę zapoczątkowało postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2014 r. (k. 48 – 51 akt sprawy). Jeżeli zaś od momentu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powstaną okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (a które to okoliczności wnioskodawca powinien przedstawić i udokumentować w sposób nie budzący wątpliwości) referendarz sadowy - przy biernej bądź selektywnej postawie wnioskodawcy dozującego informacje co do swojej sytuacji materialnej - nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego ponowny wniosek. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.