III SA/Gd 461/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 20 lutego 2017 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 722 ze zm.), odmówił wymeldowania B. B. z pobytu stałego pod adresem [...]. W uzasadnieniu podano, że po uprawomocnieniu się decyzji Wójta Gminy z dnia 30 sierpnia 2016r., orzekającej o odmowie wymeldowania B. B., A. B. wystąpił z ponownym wnioskiem o wymeldowanie żony podając, że nie przebywa ona w omawianym lokalu od 5 marca 2015 roku. Podał, że zaistniały nowe okoliczności, które uzasadniają jej wymeldowanie, m.in. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zaniechał dalszego prowadzenia Niebieskiej karty, która została założona po zgłoszeniu stosowania przemocy fizycznej i psychicznej – z uwagi na nie stwierdzenie stosowania przemocy domowej. Organ stwierdził, że z uzyskanej informacji z w/w Ośrodka wynika jednak, że postępowanie w sprawie prowadzenia Niebieskiej karty zakończono na skutek zmiany miejsca zamieszkania przez B. B.. Nie są też prawdziwe oświadczenia wnioskodawcy dotyczące braku prowadzenia przez sąd postępowania przeciwko niemu, bowiem organ dysponuje wyrokiem Sądu Rejonowego w T. , w którym uznano A. B. za winnego stosowania przemocy wobec B. B.. Stosowanie przemocy wobec żony potwierdzili też świadkowie. B. B. opuściła więc mieszkanie z uwagi na swoje bezpieczeństwo. A. B. w odwołaniu od w/w decyzji zarzucił organowi meldunkowemu wydanie orzeczenia w oparciu o niepotwierdzoną tezę, iż jego małżonka została zmuszona do opuszczenia lokalu z uwagi na stosowaną przez niego przemoc. Wskazał, że B. B. nie podjęła jakichkolwiek działań zmierzających do odzyskania utraconego prawa posiadania spornego lokalu. Wojewoda decyzją z dnia 12 kwietnia 2017 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawach dotyczących wymeldowania opuszczenie lokalu musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie wykazał, że B. B. zmieniła centrum życiowe. Ustalenia tego dokonano w oparciu o zeznania B. B., z których wynika, że od dnia 14 czerwca 2016 r. ma utrudniony dostęp do spornego lokalu, gdyż małżonek wymienił zamki. Nadal jednak posiada w nim swoje rzeczy osobiste, zamierza powrócić do spornego lokalu, jest jego współwłaścicielką, a opuszczając mieszkanie działała pod przymusem. Organ uznał też, że sąsiedzi nie posiadają dostatecznej wiedzy w tym zakresie. Odnośnie twierdzeń skarżącego dotyczących meldunku czasowego B. B. organ wyjaśnił, że z treści art. 25 ust. 2 i art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wynika, że dopuszczalne jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli dana osoba nie ma zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, tzn. przewiduje powrót do miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały po upływie określonego terminu. B. B. dopełniła obowiązku meldunkowego opuszczając dotychczasowe miejsce pobytu stałego i zgłaszając właściwemu organowi meldunkowemu swój pobyt czasowy poza miejscem zamieszkania. Okoliczność ta świadczy o faktycznym zamiarze jej powrotu do spornego lokalu, którą należało uwzględnić. Organ odwoławczy stwierdził, że organ meldunkowy prawidłowo ocenił, że opuszczenie lokalu przez uczestniczkę postępowania nie było dobrowolne. Fakt, że nie została ona z lokalu usunięta siłą (przemocą fizyczną) nie może mieć wpływu na dokonaną przez organ ocenę dobrowolności opuszczenia lokalu, ponieważ impulsem (motywem) do podjęcia decyzji o wyprowadzeniu się było negatywne zachowanie skarżącego i to bez względu na wyrażaną przez niego ocenę tej sytuacji w odwołaniu. Bez znaczenia jest kwalifikacja prawna czynów, w związku z popełnieniem których toczyły się dwa postępowania karne przeciwko A. B.. Istotne było, że nawet incydentalne zachowanie noszące znamiona przemocy może wzbudzić u osoby pokrzywdzonej uzasadnioną obawę o życie lub zdrowie- również w czasie przyszłym, nie tylko z chwilą doświadczenia przemocy. Okoliczność stosowania przemocy przez skarżącego bezsprzecznie potwierdził wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 13 września 2016r. sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 22 grudnia 2016 roku sygn. akt [...] wydany w tej samej sprawie na skutek apelacji wniesionej przez skarżącego (zmiana kwalifikacji czynu), a także fakt, że przed Sądem Rejonowym w T. nadal toczy się z art. 157 § 1 kk drugie postępowanie przeciwko A. B. o sygn. akt [...]. Wobec powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał pismo GOPS w G. z dnia 9 sierpnia 2016 r., informujące o zakończeniu prowadzenia procedury "Niebieskiej karty" w rodzinie B. z uwagi na zmianę zamieszkania pokrzywdzonej za jeden z dowodów na to, iż miała miejsce przemoc w rodzinie, jednocześnie nie uwzględniając interpretacji skarżącego powodu zakończenia tej procedury. Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego dotyczącej niezainicjowania przez B. B. postępowania posesoryjnego organ stwierdził, że wystąpienie z takim powództwem nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia samodzielnego postępowania nakierowanego na ustalenie, jaki charakter ma opuszczenie lokalu. Sąd powszechny w sprawach o naruszenie posiadania bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, czyli okoliczności faktyczne. Rozstrzygnięcie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu możliwe jest w toku postępowania administracyjnego o wymeldowanie z lokalu mieszkalnego, niezależnie od toczącego się postępowania przed sądem powszechnym o przywrócenie naruszonego posiadania. A. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję Wojewody, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie: ̶ at. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym rozpoznaniu przesłanek dopuszczalności wymeldowania i błędnym przyjęciu znaczenia przesłanki trwałości opuszczenia lokalu; ̶ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że: • B. B. zabrała z domu jedynie niezbędne do codziennego użytkowania rzeczy osobiste, podczas gdy zabrała z miejsca zameldowania wszystkie swoje rzeczy; • pismo GOPS w G. z dnia 9 sierpnia 2016 roku, informujące o zakończeniu prowadzenia procedury "Niebieskiej karty" w rodzinie B. stanowi jedynie dowód na przemoc w rodzinie, podczas gdy stanowi dowód zamiaru opuszczenia miejsca dotychczasowego stałego zameldowania, jak i nieuzasadnione oparcie decyzji na treści złożonych przez B. B. wyjaśnień. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że dobrowolność nie stanowi przesłanki bezwzględnej i nie może być rozumiana wprost. Co więcej przyjmuje się, iż obiektywnym dowodem na trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu jest zachowanie osoby, która lokal opuściła. Jeżeli osoba ta nie podejmowała prawnych kroków celem przywrócenia posiadania, czy też dostępu do lokalu, poczytuje się, iż opuszczenie miało charakter dobrowolny. Trwałość zaś również winno się oceniać przez pryzmat zachowania osoby opuszczającej, w szczególności poprzez poddanie analizie, czy osoba ta rozpoczęła proces przeniesienia swojego ośrodka życiowego w inne miejsce, to jest czy rozpoczęła lub dokonała procesu zamknięcia swoich spraw w miejscu dawnego stałego pobytu. Organ dokonał błędnej wykładni art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdyż uznał bezwzględny charakter przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia, dając im tym samym prymat nad przesłankami wyrażonymi wprost w treści w/w przepisu. W ocenie skarżącego organ odwoławczy nieprawidłowo rozważył zgromadzony materiał dowodowy, czego przykładem może być między innymi ocena zeznań świadków M. S. i R. M., sąsiadów państwa B., którzy jako osoby postronne zeznali przed organem, iż byli świadkami jak B. B. zabrała z lokalu wszystkie swoje rzeczy osobiste i inne przedmioty stanowiące jej własność. Organ drugiej instancji dał wiarę jedynie wyjaśnieniom B. B. i tym samym doszedł do nieuprawnionego przekonania, że wersja zdarzeń przedstawiona przez B. B. jest prawdziwa. Organ posiadał wiedzę, iż skarżący oraz jego małżonka pozostają w trakcie postępowania rozwodowego i są ze sobą skonfliktowani, tym samym winien był podejść do wyjaśnień B. B. z dozą ostrożności przez wzgląd na chociażby zasady doświadczenia życiowego. Brak dobrowolności, a zatem zamiaru opuszczenia miejsca zameldowania, czy też trwałość opuszczenia nie może wynikać jedynie z twierdzeń opuszczającego. Organ nieprawidłowo ocenił także pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 9 sierpnia 2016 roku. Skarżący powołał przedmiotowy dowód na okoliczność zamiaru B. B. opuszczenia miejsca stałego pobytu, jak i trwałości tego opuszczenia. W treści swojego wniosku o wymeldowanie B. B. skarżący wskazał, iż opuściła ona lokal w dniu 5 marca 2015 roku, zaś dopiero w roku 2016 A. B. wymienił zamki w drzwiach zewnętrznych swojego domu. B. B. zameldowała się na pobyt czasowy w M., gdzie przebywa począwszy od opuszczenia swojego stałego miejsca zamieszkania. Zdaniem skarżącego powyższy dowód potwierdzał, iż B. B. rozpoczęła proces kończenia swoich spraw w dotychczasowym miejscu stałego pobytu. Fakt zaś rzekomego stosowania przemocy przez skarżącego wobec B. B. nie stanowił okoliczności mającej jakikolwiek wpływ na zasadność wniosku o wymeldowanie. Przedmiotem bowiem niniejszego postępowania było ustalenie faktu opuszczenia, jak i zamiaru opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Ponadto, zdaniem skarżącego, organ błędnie ocenił okoliczność nie podjęcia przez małżonkę żadnych czynności zarówno prawnych, jak i faktycznych, które zmierzałyby do powrotu do dotychczasowego miejsca stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze m.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( t.j. Dz.U. z 2017 r., poz.657 .) stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu ( ...) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Niewątpliwie - co wynika z treści art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności- zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Należy jednak mieć na uwadze , że aby można było mówić o "opuszczeniu miejsca pobytu", muszą być spełnione przesłanki dobrowolności i trwałości jego opuszczenia. W niniejszej sprawie organy w sposób niewątpliwy ustaliły, że B. B. nie zamieszkuje obecnie w miejscu pobytu stałego. Ustaliły też w sposób niewątpliwy, że wobec skarżącego zapadł prawomocny wyrok skazujący go za to, że groził B. B. pozbawieniem życia i dusił ją powodując obrażenia ciała , które spowodowały naruszenie prawidłowych czynności narządów ciała na okres poniżej siedmiu dni. Wobec skarżącego toczy się ponadto inne postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w T. z art. 157 § 1 k.k. Opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez B. B. związane było ze stosowaniem wobec niej przemocy przez męża - skarżącego i jej obawami o swoje życie i zdrowie. Mimo że uczestniczka postępowania sama podjęła decyzję o opuszczeniu lokalu, to w powyższym kontekście nie może być mowy o "dobrowolności" opuszczenia lokalu, bowiem działała pod przymusem. O takim stanie rzeczy świadczy również fakt prowadzenia dla rodziny "Niebieskiej karty" , będącej informacją , że w danej rodzinie dochodzi do przemocy. W niniejszej sprawie nie może też być mowy o trwałości opuszczenia miejsca pobytu przez B. B.. Wbrew intencji skarżącego okoliczność, że uczestniczka postępowania zameldowała się na pobyt czasowy w M. , gdzie obecnie przebywa, świadczy o tym, że nie zamierza ona trwale opuścić miejsca dotychczasowego zamieszkania. Dopełniła ona bowiem formalności związanych z zameldowaniem czasowym w miejscu obecnego miejsca pobytu. W myśl art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. W tym kontekście nieistotne jest , czy B. B. zabrała z miejsca zameldowania stałego tylko część rzeczy czy też wszystkie, bowiem w istocie mogła – zamierzając przebywać w innym miejscu czasowo – zabrać ze sobą wszystkie swoje rzeczy, służące jej do użytku. Tak więc zamknięcie Niebieskiej karty w związku ze zmianą miejsca pobytu B. B. , wbrew stanowisku skarżącego, nie stanowi dowodu na jej zamiar trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego. Należy zgodzić się też ze stanowiskiem organu odwoławczego z którego wynika, że brak wystąpienia uczestniczki postępowania z wnioskiem o przywrócenie posiadania nie stanowi przeszkody w odmowie jej wymeldowania. Zasadnie organ odwoławczy wskazuje, że rozstrzygnięcie o trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu możliwe jest w toku postępowania administracyjnego. Takich ustaleń i rozstrzygnięć organy dokonały. W okolicznościach niniejszej sprawy , w ocenie Sądu, brak wystąpienia przez skarżącą z powództwem posesoryjnym jest usprawiedliwiony zaistniałym stanem faktycznym, bowiem skarżąca opuściła lokal obawiając się o swoje zdrowie i życie, dopełniając formalności meldunkowych w miejscu czasowego pobytu. Toczy się też postępowanie karne i rozwodowe. Z tych względów brak działań uczestniczki dotyczących powrotu do miejsca pobytu stałego nie stanowi okoliczności świadczących o jego trwałym opuszczeniu. W tej sytuacji Sąd nie podziela zarzutów skargi, że organy naruszyły przepisy postępowania, błędnie ustalając stan faktyczny oraz nie podjęły wszelkich czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, bowiem ustalony stan faktyczny pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd nie podziela też zarzutów, że naruszony został art. 35 ustawy o ewidencji ludności , bowiem w aktualnym stanie faktycznym nie można mówić o spełnieniu przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu B. B. z miejsca stałego pobytu. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.