III SA/Gd 462/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 28 czerwca 2004r. Nr [...] w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego uchyla zaskarżoną decyzję. 4Sygn. akt III SA/Gd 462/04 UZASADNIENIE Decyzją – aktem nadania stopnia awansu zawodowego z dnia 1 września 2000 r. Nr [...] Dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr [...] w P. powołując się na art. 9b ust. 4 w związku z art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. nr 56 ze zm.) nadał A. S. stopień nauczyciela kontraktowego. Z uzasadnienia wynikało, iż posiada on wymagane kwalifikacje i może być zatrudniony w szkołach podstawowych i gimnazjach. W dniu 17 czerwca 2003 r. A. S. złożył wniosek o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego. Decyzją z dnia 19 grudnia 2003 r. Nr [...] Burmistrz odmówił A. S. nadania stopnia nauczyciela mianowanego, wskazując, że nie posiada on kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w gimnazjum. Po rozpatrzeniu odwołania A. S. Kurator Oświaty decyzją z dnia 5 lutego 2004 r. Nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż komisja egzaminacyjna dokonując analizy formalnej wniosku wraz z dokumentacją złożonych przez A. S. naruszyła przepisy § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, nadto Komisja naruszyła § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia stwierdzając, że A. S. nie zdał egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego, podczas gdy w ogóle do egzaminu nie przystąpił. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż akt nadania A. S. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego Nr [...] z dnia 1 września 2000 r. został wydany z rażącym naruszeniem przepisów o kwalifikacjach. Na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie nadania A. S. stopnia awansu zawodowego Burmistrz decyzją z dnia 30 kwietnia 2004 r. nr [...], powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9b ust. 1, 4 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela w związku z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. nr 70, poz. 825 ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. nr 155, poz. 1288) odmówił nadania A. S. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 9b ust. 1 Ustawy Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdanie egzaminu przed komisją. Szczegółowe kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w gimnazjum określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli. Organ podniósł, iż obowiązkiem organu nadającego stopień awansu zawodowego jest dokonanie samodzielnej oceny spełnienia przez nauczyciela łącznie wszystkich warunków. W myśl art. 9b ust. 6 powołanej ustawy niespełnienie przez nauczyciela choćby jednego warunku upoważnia właściwy organ do odmowy nadania stopnia awansu zawodowego. Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że A. S. nie posiada wymaganego przygotowania pedagogicznego, mimo że legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów zawodowych w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii w zakresie nauk społeczno – politycznych oraz dyplomem ukończenia Państwowego Zaocznego Studium Oświaty i Kultury Dorosłych. Organ powołał się przy tym na stanowisko zaprezentowane przez Kuratorium Oświaty w piśmie z dnia 29 sierpnia 2003 r. oraz z dnia 24 listopada 2003 r. A. S. nie spełnia zatem wymagań kwalifikacyjnych o jakich mowa w art.9b ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, gdyż nie posiada przygotowania pedagogicznego, zaś nie spełnienie przez nauczyciela choćby jednego z wymagań skutkuje odmową nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W odwołaniu A. S. podniósł, iż organ pierwszej instancji pominął treść § 19 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r., który stanowi, że określony w jego § 1 pkt 3 wymiar przygotowania pedagogicznego nie dotyczy osób, które przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia, uzyskały przygotowanie w formach i w wymiarze zgodnym z obowiązującymi wówczas przepisami. Następnie A. S. podniósł, iż rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. nie wskazuje, które szkoły wyższe należało ukończyć, aby można było "być spokojnym o kwalifikacje". W związku z tym niezrozumiałe jest dla niego kwestionowanie przez organ pisma Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 6 sierpnia 2003 r. Nadto A. S. wskazał, iż Burmistrz powołał komisję egzaminacyjną składającą się z jednej osoby, podczas gdy w myśl § 8 pkt 1-7 w związku z § 7 pkt 1-5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. postępowanie kwalifikacyjne lub egzaminacyjne przeprowadza powołana komisja kwalifikacyjna lub egzaminacyjna. Rozpoznając odwołanie A. S. Kurator Oświaty decyzją z dnia 24 czerwca 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu zatrudnienia A. S. na stanowisku nauczyciela techniki w szkole podstawowej i liceum ogólnokształcącym – to jest w dniu 21 lutego 1994 r. oraz w dniu 6 kwietnia 2000 r. – w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 239), szczegółowe kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w poszczególnych typach szkół i placówek określał § 2 ust. 1 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia. Organ wskazał, iż przez przygotowanie pedagogiczne rozumieć należy nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin. O posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom (zaświadczenie) szkoły wyższej albo świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego organizowanego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy. Następnie organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdania egzaminu przed komisją. W przypadku nie spełnienia przez nauczyciela wymienionych warunków odmawia się nauczycielowi nadania stopnia awansu zawodowego. Organ podniósł, iż akt nadania A. S. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego Nr [...] z dnia 1 września 2000 r. został wydany z rażącym naruszeniem przepisów o kwalifikacjach. Nadto w świetle rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli A. S. nie posiada odpowiednich kwalifikacji na zajmowanym stanowisku. W tej sytuacji uznać należy, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. podniósł, że złożony przez niego wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego został zbadany w dniu egzaminu, kilka minut przed jego rozpoczęciem, zaś komisja egzaminacyjna sfałszowała protokół egzaminacyjny przez wpisanie weń, że nie zdał egzaminu, podczas gdy do egzaminu w ogóle nie przystąpił, gdyż nie został do niego dopuszczony. Skarżący wskazał, iż organy obu instancji ignorują fakt, iż posiada on przygotowanie pedagogiczne, co wynika z wyjaśnień Ministerstwa Obrony Narodowej zawartych w piśmie z dnia 6 sierpnia 2003 r. Wskazał ponadto, że skoro przez 10 lat posiadał kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, to twierdzenia Kuratora Oświaty, że przez ten okres czasu zatrudniony był niezgodnie z prawem muszą budzić zdziwienie, gdyż oznacza to – zdaniem skarżącego, że kolejni kuratorzy nie wywiązali się ze swojego obowiązku zawartego w art. 31 ust. 9 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. skarżący oświadczył, iż nie było prowadzone żadne odrębne postępowanie zmierzające do podważenia decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - określone w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenie prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zatem organ nie może przyjąć całkowicie biernej postawy i ograniczyć się tylko do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania. W ten sposób dochodzi bowiem do przerzucenia obowiązku wyjaśnienia sprawy na stronę, co jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem, m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to wprost z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organ drugiej instancji wskazał, iż skarżący legitymuje się wprawdzie dyplomem ukończenia wyższych studiów zawodowych w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii w T. w zakresie nauk społeczno-politycznych, dyplomem ukończenia Państwowego Zaocznego Studium Oświaty i Kultury Dorosłych oraz dyplomem ukończenia Studium Specjalistycznego Ochrony Środowiska z zakresu gospodarki odpadami, to jednak w świetle rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. nr 98, poz. 433 ze zm.), jak również w świetle rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. nr 155, poz. 1288 ze zm.), nie posiada on odpowiednich kwalifikacji - przygotowania pedagogicznego do nauczania techniki w szkole podstawowej i liceum ogólnokształcącym. Organ podniósł przy tym, że zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. (obowiązującego w dniu podjęcia zatrudnienia przez skarżącego w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr [...] w P.) przez przygotowanie pedagogiczne należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną - w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin, oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin; w przypadku nauczycieli praktycznej nauki zawodu niezbędny wymiar zajęć z zakresu przygotowania pedagogicznego wynosi nie mniej niż 150 godzin. O posiadaniu zaś przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom lub inny dokument wydany przez szkołę wyższą, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli i świadectwo ukończenia pedagogicznego kursu kwalifikacyjnego. Następnie organ wskazał, iż wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dowodów posiadania kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela techniki i wiedzy o społeczeństwie oraz posiadania przygotowania pedagogicznego. Skarżący jednak w zakreślonym terminie nie złożył dodatkowych dokumentów. Podnieść trzeba jednak, iż organ administracji był w posiadaniu pisma Ministerstwa Obrony Narodowej Departamentu Kadr i Szkolenia Wojskowego z dnia 6 sierpnia 2003 r., które skarżący przedłożył jako dowód na potwierdzenie posiadanych kwalifikacji na zajmowanym stanowisku. Z treści pisma wynikało, że skarżący podczas nauki w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii w T. nabył wiedzę i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej w danym kierunku kształcenia, w wymiarze wymaganych 270 godzin oraz odbył pozytywnie ocenioną praktykę pedagogiczną w wymiarze 150 godzin. Kwestia kwalifikacji skarżącego była przedmiotem rozważań organu pierwszej instancji, który powołując się na stanowisko Kuratorium Oświaty w G. wyrażone w pismach z dnia 29 sierpnia 2003 r., z dnia 24 listopada 2003 r. i z dnia 18 grudnia 2003 r. uznał, że nie posiada on przygotowania pedagogicznego. Organ odwoławczy zaś zupełnie pominął owo pismo, stwierdzając autorytatywnie, iż skarżący nie posiada wymaganych kwalifikacji, przy czym w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska. Tymczasem organ administracji winien był przeprowadzić w tym względzie wszechstronne postępowania wyjaśniającego, w szczególności zaś wyjaśnić powinien jakiego rodzaju kwalifikacje dawało skarżącemu ukończenie wskazanych przez niego szkół, w świetle przepisów prawa wówczas obowiązujących. Swej ocenie, co do zakresu nabytych przez skarżącego wówczas kwalifikacji organ administracji powinien dać wyraz w decyzji zawierającej uzasadnienie odpowiadające wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Warunkiem nadania nauczycielowi kolejnych stopni awansu zawodowego, w tym stopnia nauczyciela kontraktowego i mianowanego, jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, między innymi posiadanie wyższego wykształcenia z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym. Skoro skarżącemu nadano stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, (uznano więc, iż posiada on wymagane kwalifikacje do zajmowania tego stanowiska), to niezrozumiała jest odmienna ocena tej samej przesłanki w postępowaniu o nadanie kolejnego stopnia awansu zawodowego – nauczyciela mianowanego. Wprawdzie organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż "akt nadania Panu A. S. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego Nr 4/2000 z dnia 1.09.2000 r. został wydany z rażącym naruszeniem przepisów o kwalifikacjach", jednakże nie podjął żadnych kroków zmierzających do ewentualnego wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy powodują, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko wówczas, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Decyzja o odmowie nadania skarżącemu stopnia nauczyciela mianowanego nie nadaje się zaś do wykonania. Wobec tego zbędnym jest orzekanie w trybie 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podczas ponownego rozpatrywania sprawy rzeczą właściwego organu administracji publicznej będzie zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.