III SA/Gd 463/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na czynność Wojewody [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2008 r. (data wpływu do sądu), A. M., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych oraz nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a.. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 grudnia 2008 r., doręczonym w dniu 22 grudnia 2008 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez niego w okresie od 1 stycznia do 30 listopada 2008 r. oraz dokumentów potwierdzających te dane; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); oraz wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż w okresie od 1 stycznia do 30 listopada 2008 r. nie posiadał żadnych źródeł dochodu, i nie dysponuje pozostałymi dokumentami, o których przedstawienie został wezwany. Jednocześnie nadesłał kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego, którą w dniu 1 września 2007 r. zawarł na czas nie oznaczony. Zgodnie z jej postanowieniami, najemca jest zobowiązany do zapłaty czynszu najmu w wysokości 300 zł miesięcznie z góry w terminie do 1 dnia każdego miesiąca do rąk własnych wynajmującego. Ponadto najemca pokrywa koszty eksploatacji lokalu (opłaty za energię elektryczną oraz wodę płatne według wskazań liczników). Należności te najemca płaci wynajmującemu na podstawie faktur lub rachunków wystawionych przez dostawców, w terminie 5 dni roboczych od daty ich doręczenia. W niniejszej sprawie oświadczenia składane przez wnioskodawcę zawierają sprzeczności, które nie pozwalają uznać, iż wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący podaje bowiem we wniosku oraz dodatkowym oświadczeniu, iż nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. W żaden sposób nie wyjaśnia jednak, z jakich źródeł finansuje wydatki wynikające z przedłożonej umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 1 września 2007 r. Oznacza to, że skarżący dysponuje środkami, pozwalającymi mu na pokrycie owych wydatków, których jednak nie wykazał w formularzu PPF, ani na wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a. Na marginesie zauważyć należy, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo z dnia 6 grudnia 2007 r., w którym przedsiębiorca potwierdził zamiar zatrudnienia skarżącego w zakładzie remontowo – budowlanym. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że przedłożony przez skarżącego materiał dowodowy nie potwierdza bardzo ważnych dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczności jak źródło i wysokość dochodów wnioskodawcy, z których ponosi koszty utrzymania. Wymienione braki i niejasności nie pozwalają uznać, iż wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Tym samym skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że udowodniła ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.) W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.