III SA/Gd 465/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie NSA Anna Orłowska, WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Wojewody z dnia 20 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego stwierdza nieważność : zaskarżonego postanowienia, postanowienia Wojewody z dnia 20 lipca 2010 r. nr [...] uchylającego postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienia Wójta Gminy opisanego: "z dnia 8 czerwca 2009 r.", nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wójt Gminy decyzją z dnia 5 marca 2010 r. orzekł – na wniosek J. R.- o wymeldowaniu J. R. z lokalu położonego w miejscowości P., ul. [...]. Decyzję doręczono m.in. kuratorowi J. R, ustanowionemu dla osoby nieobecnej, postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 19 stycznia 2010 r. W dniu 25 maja 2010 r. J. R. otrzymał kopie dokumentów w sprawie wymeldowania, a w następnie zwrócił się pismem z dnia 27 maja 2010 r. do Urzędu Gminy U. o ponowne zameldowanie na pobyt stały podnosząc, że mieszka pod wskazanym wyżej adresem, a wyjazdy zagraniczne mają charakter okresowy. W oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. wezwano J. R. do wyjaśnienia, kiedy i w jakich okolicznościach powziął informację o wymeldowaniu , w celu zebrania materiałów o przywrócenie terminu w sprawie o wymeldowanie i przyjęcie jego pisma z dnia 28 maja 2010 r. jako odwołania od decyzji Wójta Gminy. Pismem z dnia 7 czerwca 2010 r. J. R. zwrócił się o przywrócenie terminu "od decyzji z dnia 5 marca 2010 r." o jego wymeldowaniu. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2010 r. (w postanowieniu podano błędnie datę 8 czerwca "2009" r.) Wójt Gminy przywrócił stronie termin do wniesienia odwołania, uznając, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 58 § 1 k.p.a. Zażalenie na to postanowienie, zgodnie z załączonym pouczeniem, wniósł J. R. W dniu 20 lipca 2010 r. Wojewoda wydał dwa postanowienia o tym samym numerze [...]. Jednym z nich, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , uchylił w całości postanowienie Wójta Gminy z dnia 8 czerwca 2010 r. o przywróceniu J. R. terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie jego wymeldowania. Organ wskazał, że zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia rozstrzyga organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, a nie jak miało to miejsce w sprawie, organ pierwszej instancji. Drugim postanowieniem, wydanym w oparciu o art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewoda odmówił J. R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o wymeldowaniu. Organ wskazał, że nie dochował on , przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a., 7 - dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu od ustania przyczyny przekroczenia terminu do dokonania czynności prawnej. Strona złożyła odwołanie w dniu 27 maja 2010 r., a wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu 7 czerwca 2010 r. J. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Wojewody o odmowie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania wskazując, że organ pierwszej instancji potraktował jego pismo z dnia 27 maja 2010 r. jednocześnie jako odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu. Nadto wskazał na uchybienia w postępowaniu dotyczącym jego wymeldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa dotyczyła przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji o jego wymeldowaniu z pobytu stałego. Zauważyć należy, że postanowienie Wojewody z dnia 20 lipca 2010 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie mogłoby zapaść, gdyby wcześniej organ ten nie uwzględnił zażalenia J. R. na postanowienie organu pierwszej instancji o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania . Organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wójta Gminy w sprawie dotyczącej wymeldowania jest Wojewoda. To Wojewoda był też organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wójt Gminy, nie będący organem właściwym do rozpoznania odwołania , wydając postanowienie o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia odwołania rażąco naruszył art. 59 § 2 k.p.a. Z kolei Wojewoda, rozpoznając zażalenie na to postanowienie wniesione przez J. R., rażąco naruszył art. 59 § 1 zdanie 2 k.p.a. a contrario. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z art. 59 § 1 zdanie 2 k.p.a. wynika natomiast, że zażalenie przysługuje na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, czyli – wnioskując a contrario- zażalenie na postanowienie o przywróceniu terminu nie przysługuje. Skoro postanowieniem przywrócono termin , zażalenie na takie postanowienie było niedopuszczalne (art. 144 w zw. z art. 134 k.p.a.). Wojewoda rozpoznał zażalenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ( przy czym organ nie wskazał, że ten ostatni przepis zastosował w zw. z art. 144 k.p.a., który stanowi, że w sprawach nie uregulowanych [ ... ] do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań). Art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając to postanowienie – umarza postępowanie pierwszej instancji. Skoro więc Wojewoda nie stwierdził niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o przywróceniu terminu , a rozpoznał zażalenie, dopuścił się rażącej obrazy tak art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., jak i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Postanowienie Wojewody wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. o odmowie przywrócenia terminu skarżącemu do wniesienia odwołania , jak już wyżej wskazano, nie zapadłoby, gdyby nie zostało wydane postanowienie (wadliwe) tegoż organu o uwzględnieniu zażalenia J. R. Tak więc postanowienie Wojewody również w konsekwencji rażąco narusza prawo , bowiem organ ten rozpoznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sytuacji wadliwego merytorycznego rozpoznania zażalenia strony postępowania na postanowienie przywracające termin do wniesienia odwołania. Art. 135 p.p.s.a. stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sprawa niniejsza to przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność tak obu postanowień Wojewody z dnia 20 lipca 2010r. nr [...], jak i postanowienia Wójta Gminy, opisanego jako wydane w dniu 8 czerwca 2009 r. ( a w rzeczywistości wydanego w dniu 8 czerwca 2010 r. ) , bowiem zachodziły przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Sąd stwierdził nieważność postanowienia Wójta Gminu także przy uwzględnieniu faktu, że stwierdził naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia ( art. 134 p.p.s.a.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny wyjaśnić przede wszystkim , jaka była w istocie intencja skarżącego przy złożeniu przez niego pisma z dnia 27 maja 2010 r. Zauważyć należy, że skarżący do tegoż pisma dołączył pismo kierowane formalnie do Prokuratury Rejonowej, lecz zaznaczył, że oba pisma mają być "przyjęte razem", co można rozumieć jako uwzględnienie argumentacji zawartej w obu tych pismach. Skarżący powoływał się w nich na fakt, że wnioskodawca- J. R. - znał adres skarżącego w Kanadzie, a jak wynika z akt postępowania administracyjnego – dla skarżącego został ustanowiony kurator. Skarżący podał też, że na zlecenie organu policja ustaliła, iż nie przebywa on miejscu stałego zameldowania - na podstawie wywiadu z wnioskodawcą J. R. Skoro tak, to rozważyć należało, czy pismo skarżącego jest faktycznie odwołaniem od decyzji ( co w istocie zasugerował skarżącemu organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 2 czerwca 2010 r. ), czy też wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej.